منابع اسلامی سرشار از مفاهيم حقوق بشری است

حسن ضيايی‌فر، دبير كمیسيون حقوق بشر اسلامی ايران در گفت‌وگو با كانون خبرنگاران ايكنا، نبأ، گفت: منظور از حقوق بشر، حقوق انسان بما هو انسان است فارغ از همه تعلقاتش، يعنی فارغ از اينكه زن است يا مرد، سياه‌پوست است يا سفيدپوست، جزء كدام قوميت، نژاد و منطقه است، از لحاظ جسمانی سالم است يا معلول، ثروتمند است يا ندار و حتی فارغ از اينكه آدم معمولی است يا مجرم يا تبهكار.
وی ادامه داد: در مجموع می‌توان اين‌گونه نتيجه گرفت كه حقوق بشر، حقوقی است كه اگر از انسان سلب شود، انسان از انسان بودن خودش خارج می‌شود و هويت انسانی او از دست می‌رود.
ضیایی‌فر در تبيين مفهوم حقوق بشر اسلامی بيان كرد: وقتی می‌گوييم حقوق بشر اسلامی به اين معناست كه می‌خواهيم در گستره مفهومی عام حقوق انسان بما هو انسان در سطح جهانی مشاركت كنيم و ديدگاه اسلام را راجع به آن بگوييم، حقوق بشر مبتنی بر انديشه اسلام يعنی حقوق بشری كه از دريچه مبانی و مستندات اسلامی استخراج شده است چراكه همان حقوق بشری كه امروزه در سطح دنیا در دو کلمه مطرح می‌شود نیز امر انتزاعی نيست، بلکه مجموعه قواعد و مقررات و بايدها و نبايدهایی است که در بستر واقعيات زمانی، مكانی و تاريخی شكل گرفته و عنصر فرهنگ و نظام ارزشی و نظام‌های حقوقی در شكل‌گيری آن تأثيرگذار بوده است.
وی ادامه داد: به عنوان مثال وقتی از اعلاميه جهانی 30 ماده‌ای حقوق بشر 1948 میلادی حرف می‌زنيم اين‌طور نيست كه اين موارد به ناگهان از آسمان افتاده باشد بلكه نمایندگان دولت‌های وقت عضو ملل متحد بعد از جنگ جهانی دوم آن را نوشته‌اند. در آن زمان هنوز بسياری از كشورها از جمله برخی كشورهای اسلامی و مسلمان مستعمره بودند و فرهنگ اسلامی در تهيه اعلاميه یاد شده حضور علمی قابل توجهی نداشت و لذا طبیعی است که برخی گزاره‌های آن با فرهنگ اسلامی هماهنگی نداشته یا نتواند به‌خوبی همه ظرفیت‌های اندیشه اسلامی را منعکس کند.
ضيایی‌فر افزود: در دنیای کنونی حقوق بشر به مانند تابلو یا مانيفستی در مقابل ديدگان همه جهانيان قرار گرفته است كه در آن لیستی از حق‌های انسانی و ابعاد آن بازتاب یافته است. طبیعتا هر فرهنگی می‌تواند ديدگاه خود را راجع به آن حق‌ها انعکاس دهد. البته فرهنگ غربی بر روی تابلوی مزبور برچسب زياد زده است و در واقع حرف‌های خود را در همه زمینه‌ها زده ولی فرهنگ اسلامی با وجود منابع اسلامی گسترده حضور چندانی بر تابلوی امروزی حق‌های انسانی پذیرفته شده در سطح جهانی از خود نشان نداده است در حالی كه وقتی به منابع اسلامی نگاه می‌كنيم متوجه می‌شويم كه سرشار از مفاهيم حقوق بشری است.
دبير كمیسيون حقوق بشر اسلامی ايران در پاسخ به اينكه شما چه دلايلی را در رد نظر افرادی كه در سطح جهانی ممكن است بگويند حقوق بشر اسلامي تنها واژه‌ای نمايشی و تبليغی است، مطرح می‌كنيد، گفت: زمانی كه دنيا متوجه مفاهيم حقوق بشری نبود خداوند در قرآن كريم به صراحت با «ولقد كرمنا بني آدم» کرامت ذاتی همه انسان‌ها را مورد تأکید قرار داد و يا اينكه فرمود که ما همه انسان‌ها را از نفس واحد آفریدیم و آنها را  به شکل اقوام و گروه‌های مختلف درآوردیم برای اينكه همديگر را بشناسند ولی در نهايت آن کس یا کسانی که عمل بهتری داشته باشند نزد خدا عزيزتر خواهند بود و همچنين آيات متعدد ديگر که حقوق بشر را در ابعاد مختلف به صراحت مورد تأکید قرار داده و ما در كمسيون حقوق بشر اسلامی رئوس آنها را در قالب كتابی گردآوری كرده‌ايم در قرآن كريم وجود دارد.
ضيايی‌فر اضافه كرد: همچنين در بیانات پيامبر اسلام (ص) داريم كه ايشان فرموده‌اند سفيد و سياه، عرب و عجم فرقی ندارند و همه شما نزد خداوند همانند دندانه‌های شانه هستيد. در سيره آن حضرت نمونه‌های مختلف رعایت حقوق بشر را شاهد هستيم. ايشان در شرايط بسیار سخت هم رعایت حقوق انسانی را تجويز می‌كنند مانند زمان فتح مكه كه همه دشمنان را بخشیدند و خانه‌های دشمنان شناخته شده ولی شکست‌خورده را پناهگاه ديگران نیز قرار دادند. همچنین اگر به سیره حضرت امير(ع) رجوع کنیم صدها درس رعایت حقوق انسانی را می‌توان استخراج کرد. اوست که می‌تواند در كشاكش جنگ صفين به ياران خود از حقوق آنها بر خودش سخن گوید و نکاتی بگوید که برای همیشه تاریخ راه روش رعایت حقوق بشر را منعکس می‌کند. در سیره سایر اولیای دینی نیز می‌توان از این رهنمودها یافت مثلا امام سجاد(ع) كتاب رساله حقوق را وقتی نگاشته‌اند که در دیگر مناطق جهان سخنی از حق و حقوق مطرح نبوده است.
وی ادامه داد: وقتی ما اين منابع اسلامی را داريم و مسلمان هم هستيم حال اگر کسی در سطح دنيا بگويد قيدی به حقوق بشر مطرح نكنيد و فقط خوانش ليبرال را بپذيريد، طبیعی است که خواهیم گفت اين سخن منطقی نيست و ما بايد از ظرفیت ارزش‌ها و نظام فكری خودمان بهره بگیریم چرا که در واقع نظام فكری و ارزشی، لباس شخصيتی و هويتی هر فردی است و ما چرا نبايد لباس شخصيتی و هويتی خود را حفظ كنيم.
ضيايی‌فر گفت: البته ممكن است برخی دول اسلامی و يا برخی بازيگران مسلمان برای بهره‌برداری تبليغاتی فقط قيد اسلامی را بر حقوق بشر بگذارند و از اين طریق كاسبی كنند. امكان اينكه از يک مفهوم زيبا استفاده بد شود وجود دارد همان‌گونه که از مفهوم آزادی نيز استفاده بد می‌شود. بنابراین كسانی كه دغدغه انسان و كرامت انسانی و بهبود جامعه بشری و صلح جهانی را دارند و با ديد احترام به فرهنگ‌ها و نظام‌های ارزشی مردم سراسر دنيا از جمله اسلام و مسلمانان نگاه می‌كنند اين مفهوم و قید اسلامی برای شناخت حقوق بشر قابل درک خواهد بود.