بقای نباتی برای دولت/ بخش سوم

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، جهان اقتصاد نوشت: در ادامه این نشست فرشاد مومنی خاطرنشان کرد: تجربه های مکرر نشان داده که وقتی از منظر اقتصاد سیاسی صحبت می کنید و واقعیت های مربوط به برندگان و بازندگان مناسبتی که از سرآغاز اجرای برنامه تعدیل ساختاری تا به امروز اتفاق افتاده،گامی به جلو برمی دارید، این خیلی طبیعی است که آنهایی که نفع برنده هستند و همه بقای منافع آنها به استمرار عدم شفافیت ها است، برای آنها سخت نیست که کسانی را اجیر کنند و به برملاکنندگان این مناسبات اهانت و تهمت بزنند.

وی ادامه داد: ولی به نظر می رسد شرایط کشور ما به آن اندازه پیچیده و خطیر است که هر کدام از کارشناس‌های که بخواهند شرافت حرفه‌ای و مسئولیت ملی را جدی بگیرند، به پرداخت این هزینه‌ها اعتنایی نکنند و حساب ویژه‌ای باز کنند بر روی وجدان عمومی بیدار شده اکثریت جمعیتی که این واقعیت‌های را لمس می کنند.

وی با تاکید براینکه حداقل سه گروه عمده از بررسی‌ها در باره بودجه امکان پذیر است، گفت: ما می‌توانیم بودجه را از منظر سطح خرد مورد برسی قرار دهیم. سوال اینجاست که آیا دولت از کارایی هزینه‌ای کافی برخوردار است، ما با معیارهای کارایی و بهینه‌ای دولت را به عنوان یک ابر بنگاه نگاه می کنیم، دخل و خرج و کارکرد آن را بررسی می کنیم و بعد ارزیابی می‌کنیم که چشم‌انداز این ابر سازمان به چه سمتی حرکت می‌کند.

مومنی با بیان اینکه بودجه را هم می‌توانیم از منظر سطح کلان هم بررسی کنیم، گفت: ما در سطح کلان انتظار داریم که بودجه نسبت خود را ثبات اقتصاد کلان و وضعیت اشتغال کامل و مسئله توزیع عادلانه درآمدها و رشد مستمر اقتصادی و مسئله تسهیل توسعه مشخص کند. در ارزیابی‌های که از سطح خرد و کلان وضعیت بودجه به ویژه طی ۱۵ سال گذشته هر سال بدتر از سال قبل بوده، در سطح خرد با یک ابر بنگاه روبرو هستید که به سمت فروپاشی مالی حرکت می‌کند، حتی در استاندارد عدد و رقم‌های غیرشفافی که در لوایح بودجه است و بخش بزرگی از واقعیت‌ها را آشکار نمی کند.

وی ادامه داد: در سند لایحه بودجه سال ۹۶ مشاهده می‌کنید حدود ۴۸ هزار میلیارد تومان مجوز برای ایجاد بدهی ریالی دولت مطالبه کرده برای اداره امور یک ساله و حدود ۵۰ میلیارد دلار مجوز فاینس برای کشور مطرح کرده، همین دو مورد نشان می‌دهد در مقیاس خرد با اینکه دولت با طرز غیر متعارفی بزرگ و بی‌تحرک و ناتوان است اما بسیار پرخرج است و اداره این بنگاه خیلی گران است و نسبتی با ملاحظات optimality و efficiency ندارد.

وی با بیان اینکه در سطح کلان طی ۱۵ سال گذشته بیش از ۱۰۰ مقاله و کتاب منتشر شده و نشان دادند که دائم کارایی دولت برای پیشبرد اهداف کلان اقتصاد از کانال بودجه ضعیف‌تر می شود، تصریح کرد: به عنوان مثال در لایحه بودجه سال ۱۳۹۷یک سلسله منابعی وجود دارد که به آنها منابع غیر قابل تصمیم گیری می‌گویند مانند سهم حقوق و دستمزد، بدهی سر رسید شده دولت و… وقتی که ما آن منابع غیر قابل تصمیم گیری را کنار می گذاریم آن چیزی که عملا برای دولت برای تصمیم‌گیری باقی می‌ماند، به گواه پردازش‌های اولیه اسناد لایحه بودجه ۹۷ این است که اگر فرض کنیم دولت در سال ۹۷ هیچ نوع تغییری در حقوق پرداختی ندهد، کل منابع قابل تصمیم آن حدود ۲۳ هزار میلیارد تومان و اگر فرض کنیم دولت بخواهد ۱۰ درصد افزایش دستمزد را اجرا کند منابع قابل تصمیم گیری دولت حدود ۶ هزار میلیارد تومان می‌رسد، در واقع یک نوع بقای نباتی می‌توان برای دولت از نظر مالی تصور کرد و دیگر قدرت انعطاف ندارد. من امیدوارم نمایندگان مجلس بتوانند دولت را بهوش بیاورند و این مصداق رسیدن به آخر خط است.

وی با اشاره به اینکه بخش بزرگ از بلایای که از طریق دستکاری قیمت‌های کلیدی در ایران در ربع قرن گذشته پدیدار شده، توسط نئوکلاسیک های وطنی تحت عنوان چوب ادب بودجه صورت‌بندی مفهومی می شد، ادامه داد: هدف آنها این بود که چون اساس برنامه تعدیل ساختاری بر تعادل های لحظه ای استوار است و کوته‌نگری ویژگی ساختاری اقتصادهای رانتی است، این طور یک تفاهم علنی و عریان بین نئوکلاسیک‌های وطنی و دولت کوته نگر ایجاد شده و آنها همه بی‌ثبات‌سازی‌ها و دست‌کاری‌های قیمت‌های کلیدی را با عنوان چوب ادب بودجه توجیه می‌کردند.