شایسته سالاری از منظر قرآن؛ مدیر لایق و توانمند کیست

مدیریت رابطه مستقیمی با فرهنگ دارد، مدیریت در کشورهای کمونیستی با کشورهای لیبرالیستی فرق داشته همچنانکه مدیریت اسلامی که بر اساس فرهنگ اسلامی شکل گرفته با مدیریت‌های دیگر تفاوت دارد.
مبنای اصول مدیریتی اسلام برگرفته از قرآن و سیره معصومین است که در صورت اعمال صحیح بی شک خللی در آن مشاهده نخواهد شد، مشکلاتی که در حوزه مدیریتی کشورهای اسلامی وجود دارد به دلیل دوری از آموزه‌های دین و تقلید ازسبک مدیریت بیگانگان است که سنخیت با فرهنگ اسلامی ندارد.
قرآن کریم شاخصه‌هایی برای یک مدیر لایق و توانمند مشخص می‌کند چنانچه فردی دارای این شاخصه‌ها باشد می‌تواند به عنوان یک الگو برای دیگران مطرح باشد.

قدرت و دانش
حجت‌الاسلام علی مراد کیانی، مدرس و فعال فرهنگی در گفت‌و‌گو با ایکنا از همدان اظهار کرد: قرآن یکی از شاخصه‌های مدیر لایق و توانمند را قدرت جسمی، علم و دانش عنوان می‌کند.
وی با بیان اینکه مدیر باهوش و دانشمند، ابتدا برای اهداف خود نقشه راه ترسیم می‌کند افزود: یک مدیر کارآمد از یک مدیریت استراتژیکی برخوردار است او پس از طراحی برنامه‌های کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت برای اجرای آنها نیازمند توان و قدرت است.
حجت‌الاسلام کیانی اضافه کرد: اگر قدرت و دانش به عنوان دو شاخصه مهم یک مدیر لایق در او وجود نداشته باشد هر اندازه که یک مدیر برنامه‌ها و اهداف خوبی برای خود پیش بینی کرده و حتی بر روی کاغذ نیز آورده باشد به مرحله اجرا نخواهد رسید.
این مدرس دانشگاه ادامه داد: خداوند این دو شاخصه را در داستان بنی‌اسرائیل بیان میفرماید، آن زمان که پس از پیروزی بنی‌اسرائیل به رهبری حضرت موسی(ع) بر فرعونیان، به دلیل غرور و نخوت این قوم، خداوند پیامبری بنام اشموئیل را برای آنها می‌فرستد.
وی گفت: بنی‌اسرائیل از پیامبر خود درخواست فرمانده و مدیری توانمند می‌کنند که در این میان خداوند طالوت را به فرماندهی آنها منصوب می‌کند، طالوت مردی تنومند خوش فکر، صبور، با تدبیر و خوش استعداد بود که قوم بنی اسرائیل تهیدیستی او را عامل شایستگی خود نسبت به این پیامبر عنوان می‌کند.

حجت‌الاسلام کیانی ابراز کرد: خداوند در پاسخ به قوم بنی اسرائیل فرمود: «اِنَّ اللهَ اصْطَفیهُ عَلیْکُم وَ زادَهُ بَسْطَةً فِی الْعِلمِ وَ الْجِسْمِ؛ خداوند او را بر شما برگزیده و وی را درعلم ونیروی جسمی فزونی بخشید» (بقره/آیه 247)، آنچه از کلام وحی به عنوان شاخصه اصلی در یک مدیر شاهدیم قدرت و دانش است نه ارث و رابطه و ژن خوب.

این فعال فرهنگی بیان کرد: متأسفانه آنچه در عصر حاضر در انتصاب برخی مدیران قابل مشاهده است هم حزب و هم خط بودن در یک طیف سیاسی خاص است، این چنین افرادی که به واسطه یک حزب وارد پست مدیریتی می شوند، استفاده از نیروی کار، معتقد و پایبند به دولت و هم سو بودن با خط مدیریتی این افراد مطرح است و افراد با دیدگاه و تفکر متفاوت با دولت، در این نوع مدیریت جایی ندارند.
وی ابراز کرد: این تفکر به معنای نخبه کشی، از بین بردن نظام شایسته سالاری، دفع افراد لایق و توانمند و حکومت افراد نالایق است نتیجه چنین تفکری به قدرت رسیدن افراد چاپلوس و بی کفایت و در نهایت ایجاد گرفتاری و بدبختی برای یک ملت است.
حجت‌الاسلام کیانی اظهار کرد: اگر صاحبان این گونه تفکر کمی در آموزه‌های دین تامل کرده به دور از نگاه سیاسی خود، در صدد جذب افراد با کفایت باشند فرمان مدیریت بدنه اجرایی کشور به آنها سپرده خواهد شد.

داشتن ابزار و وسایل
این فعال سیاسی افزود: از شاخصه‌های دیگر مدیر موفق فراهم بودن ابزار، اعتبار و وسایل مورد نیاز در کار است، که در این میان قرآن می‌فرماید « واللهُ یُؤتی مُلکَهُ مَن یَشاءُ واللهُ واسِعٌ عَلیم؛ و خداوند زمامداریش را به هر کس بخواهد عطا می‌کند و خدا بسیار عطا کننده و داناست(بقره/ آیه 247).
وی افزود: شاخصه مهم دیگر مدیر لایق، امانت دار بودن است اگر مدیر امین باشد و قید منافع زود گذر دنیا را بزند و منافع عموم را بر منافع خود ترجیح دهد، قطعا به فساد دامن نخواهد زد، آنچه یک نظام را مختل می‌کند وجود مدیران فاسد، بی تدبیر و بی کفایت است که موجب اختلاس، دزدی،تبعیض و ... می‌شود.
حجت‌الاسلام کیانی با بیان اینکه خداوند افراد امانتداری را برای نظام مدیریت به عنوان الگو معرفی می‌کند بیان کرد: یکی از این الگوها یوسف پیامبر(ع) است که چندین ملت را از بردگی و هلاکت نجات داد، آنجا که قرآن می‌فرماید «قالَ اجْعَلْني‏ عَلي‏ خَزائِنِ الْأَرْضِ إِنِّي حَفيظٌ عَليمٌ؛ مرا سرپرست خزانه‌های این سرزمین قرار بده زیرا من نگهبان دانایی هستم» (یوسف/ آیه 55).
این مدرس دانشگاه عنوان کرد: حضرت یوسف(ع) آگاه بود که یکی از مشکلات مهم کشور مصر اقتصاد است و رکن اصلی اقتصاد آن کشور کشاورزی است و مدیران فاسد مالی عامل نابودی بخشی از آن هستند لذا قرآن به صورت غیر مستقیم ویژگی‌های یک مدیر لایق را امانتداری و برخورداری از علم و دانش عنوان می‌کند.

داشتن برنامه
وی گفت: ویژگی مهم دیگر مدیر لایق از منظر قرآن، داشتن برنامه است که در مطالب بالا به آن اشاره شد، این مهم را می‌توان در داستان حضرت یوسف و تعبیر ایشان از خواب پادشاه مصر برای ذخیره سازی گندم برای 7 سال آینده عنوان کرد.
حجت‌الاسلام کیانی اظهار کرد: آنچه موجب موفقیت حضرت یوسف(ع) شد اجرای خوب و به موقع برنامه، آینده نگری، استفاده از ظرفیت‌های مردمی، بصیرت و آگاهی بخشی به مردم نسبت به وضعیت حال و آینده و حفظ مسائل محرمانه از دوست و آشنا بود.
وی گفت: به نقل از امام رضا(ع)، حضرت یوسف(ع) از ماجرای قحطی جهت پایان دادن به استثمار طبقاتی و حذف فاصله میان مردم مصر استفاده نمود به گونه‌ای که در سال اول قحطی، گندم در برابر پول، سال دوم، گندم در برابر جواهرات، سال سوم، گندم در برابر حیوانات و احشام، سال چهارم، گندم در برابر غلامان و کنیزان، سال پنجم، گندم در برابر خانه‌ها، سال ششم، گندم در برابر مزارع و در سال هفتم، گندم در برابر خود مردم مصر مبادله شد.
این فعال فرهنگی عنوان کرد: اقدام مدیریتی و برنامه ریزی حضرت یوسف(ع) بردگان را آزاد، مستمندان را از فقر نجات و از بزه کاران زندانی، انسان‌های وارسته و مفید برای جامعه تربیت نمود و در نهایت ملتی را از هلاکت نجات داد.

مسئولیت پذیری
وی افزود: احساس تکلیف و مسئولیت پذیری در زمان بحران و سختی، از ویژگی‌های مدیران جهادی و متعهد است، بسیاری از افراد جامعه از طرق مختلف همواره در صدد دست یابی به پست های دولتی هستند حتی جهت دست یابی به اهداف خود به راه‌های نامشروع همچون رانت، رشوه، حزب، معرف اقوام و... نیز متوسل می‌شوند.
حجت‌الاسلام کیانی ادامه داد: این در حالی است که این افراد شایستگی آن منصب را نداشته و در زمان بحران نه تنها توان حل مشکل را نخواهند داشت بلکه عرصه را نیز رها خواهد کرد، اما مدیر مسئول پذیر در زمان بحران مجاهدانه در عرصه حضور فعال داشته و با خلاقیت در صدد رفع مشکل یا کاهش آن بر می‌آید.
این فعال سیاسی خاطر نشان کرد: در داستان حضرت یوسف(ع) از آنجا که ایشان خود را فردی شایسته می‌داند در زمان بحران و خطر قحطی برای نجات انسان‌ها حتی از حاکم طاغوت درخواست مسئولیت می‌کند چرا که بحران آینده مردم را در آن می‌بیند، وی از یک اصل عقلی و شرعی به نام «اهم و مهم»استفاده می‌کند.
وی افزود: هر چند حضور در نظام حکومتی شرک و طاغوت جایز نیست اما نجات یک ملت از قحطی مهمتر است، مدیر مسئول در هنگام بحران همواره در کنار مردم بوده و زمینه ملاقات مردم با خود را نیز فراهم می‌کند همانگونه که حضرت یوسف همزمان با ارائه گندم به اهالی فلسطین و کنعان بستر ملاقات و بیان مشکلات مردم آن سرزمین با خود را آماده می‌کند.
انتهای پیام