تشابه حج و اعتکاف/ دل كندن از دنيا؛ مهمترین آداب اعتکاف

حجت‌الاسلام علی مراد کیانی فعال فرهنگی و سیاسی در گفت‌و‌گو با ایکنا از همدان اظهار کرد: حج و اعتکاف از مناسکی هستند که شباهت‌هایی با یکدیگر دارند که به برخی از وجوه مشترک این دو عمل دینی اشاره می‌شود.

وی با بیان اینکه اولین وجه مشترک بین حج و اعتکاف، عبادی بودن آن است افزود: حج و اعتكاف هر دو از عبادات هستند که جنبه فردی و اجتماعی داشته و در تزکیه نفس بسیار موثر است چرا که هر دو سفری به دنيای درون هستند.

حجت‌الاسلام کیانی اضافه کرد: انسان تا مادامی که از درون خود در غفلت است به معرفت و خودشناسی دست پیدا نخواهد کرد، آن زمان که نسبت به خود به شناخت درستی دست یافت به فکر اصلاح نواقص و تزکیه نفس بر خواهد آمد لذا مراسم حج و اعتکاف فرصتی برای محاسبه نفس و تزکیه و تطهیر روح و اعمال انسان است.

وی گفت: خدمت پیامبران الهی به حجاج و معتکفین از دیگر ویژگی‌های مشترک این دو عمل دینی است، معتکف و حاجی هر دو دارای مقام و منزلت بالایی هستند لذا خداوند در شأن پیامبران بزرگی همچون ابراهیم(ع) که دارای شخصیت جهانی بود می‌فرماید: «اذ ابْتَلي‏ إِبْراهيمَ رَبُّهُ بِکَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُکَ لِلنَّاسِ إِماماً...؛ هنگامی که خداوند، ابراهیم(ع) را با وسایل گوناگونی آزمود [و او به خوبی از عهده آزمون برآمد]؛ خداوند به او فرمود: من تو را امام مردم قرار دادم...»(بقره/ ایه 124)

این فعال فرهنگی با بیان اینکه خداوند، حضرت اسماعیل ذبیح الله را مامور به خدمتگذاری به حجاج و معتکفین قرار می‌دهد عنوان کرد: خداوند در ادامه آیه می‌فرماید: «وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَ... و ما به ابراهیم و اسماعیل امر کردیم که: خانة مرا برای طواف کنندگان و معتکفان و ... پاکیزه کنید»(بقره/آیه 125) که این آیه نشان از مقام والای حاجی و معتکف دارد.

معتکف و حاجی مهمانان الهی هستند

وی با اشاره به اینکه معتکف و حاجی جزء ضیوف الرحمن و مهمانان الهی هستند ابراز کرد: طبق آیه شریفه «وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ؛ و هنگامي كه ابراهيم و اسماعيل پايه‌هاي خانه را بر افراشتند، پروردگار ما از ما قبول بفرما همانا تو شنوا و دانایی»(بقره/ آیه 127) زمانی که خانه کعبه به دست پیامبران بزرگ الهی ابراهیم و اسماعیل تجدید بنا شد خداوند به آنها دستور داد تا خانه اش را برای دعوت مردم مهیا و نظافت نمایند. 

حجت‌الاسلام کیانی عنوان کرد: سپس خداوند به ابراهیم(ع) گفت: «و اذ بَوَّأْنا لِإِبْراهيمَ مَکانَ الْبَيْتِ أَنْ لا تُشْرِکْ بي‏ شَيْئاً وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفينَ وَ الْقائِمينَ وَ الرُّکَّعِ السُّجُودِ؛ و (به يادآور) آنگاه كه مكان كعبه را براى ابراهيم آماده ساختيم (به او گفتيم:) هيچ گونه شركى نسبت به من روا مدار و خانه‌ مرا براى طواف كنندگان وقيام كنندگان و ركوع كنندگان و سجده كنندگان پاكيزه دار»(حج/آیه 26)

وی گفت: سپس خداوند حضرت ابراهیم (ع) را مامور کرد تا مردم را برای عبادت و طواف خانه‌اش از راه دور و نزدیک به مهمانی این خانه دعوت کند: «وَأَذِّن فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِن كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ؛ و مردم را دعوت عمومی به حج کن؛ تا پیاده و سواره بر مرکب‌های لاغر از هر راه دوری بسوی تو بیایند» (حج/آیه 27).

این فعال سیاسی اظهار کرد: اعتكاف نیز نوعي مهمانی خداست و معتكف بايد حداقل سه روز در خانه خدا حضور دائم داشته، به عبادت خدا مشغول شده و مهمان خدا شود البته در این مهمانی، خداوند با فضل و رحمت و مغفرتش از مهمان پذیرایی می‌کند.

 محرمات حج و اعتکاف

حجت‌الاسلام کیانی افزود: خداوند جهت پاک شدن بندگان خاص خود و دل بریدن آنها از تعلقات دنیوی که مجموعه ای از اعمال حلال که بیشتر جنبه زرق و برق دنیا دارند را بر محرم به احرام حج و عمره و معتکف حرام کرده تا آنها را به مقام بالایی ارتقا بخشد.

وی ادامه داد: برخی فقها بر این اصل تاکید دارند که جهت احتیاط، معتکف محرمات احرام را در حین اعتکاف به طور کامل رعایت نماید اما برخی از محرمات را به طور اجماع برای معتکف و محرم بطور مشترک حرام می‌دانند از جمله جدال، استفاده از بوی خوش و هر گونه اعمال جنسی از قبیل زنا شویی و خود ارضایی، البته برخی محرمات مختص به اعتکاف است همچون معامله در حین اعتکاف و برخی مختص به محرم مثل کوتاه کردن موی سر و ناخن، حمل سلاح و...

این مدرس دانشگاه عنوان کرد: خداوند بر محرم به احرام حج یا عمره عمل زناشویی که از لذایذ دنیوی است را حرام کرده است، «الحَجُّ أَشهُرٌ مَعلوماتٌ فَمَن فَرَضَ فيهِنَّ الحَجَّ فَلا رَفَثَ وَلا فُسوقَ وَلا جِدالَ فِي الحَجِّ...؛ حج، در ماه‌های معینی است! و کسانی که (با بستن احرام، و شروع به مناسک حج،) حج را بر خود فرض کرده‌اند، (باید بدانند که) در حج، آمیزش جنسی با زنان، و گناه و جدال نیست...»(بقره/آیه 197).

وی ابراز کرد: چنانچه شخصی که لباس احرام پوشیده و برای حج یا عمره محرم شده مرتکب آن عمل شود علاوه بر عقاب اخروی در این دنیا، باید یک شتر کفاره به عنوان جریمه تمرد از دستور الهی را بدهد در اعتکاف نیز عمل زناشویی در مدت زمانی که فرد معتکف است بر وی حرام است، «و لا تباشروهن وانتم عاكفون في المساجد؛ در حال اعتكاف با همسران خود مباشرت ننمائيد» (بقره/آیه 187).

محرمات اعتكاف، انسان را به ياد حج مي‌اندازد

حجت‌الاسلام کیانی بیان کرد: محرمات اعتكاف، انسان را به ياد حج مي‌اندازد، معتكف همانند حاجي و معتمر بايد برخی اعمال را كه تا قبل از محرم و معتکف شدن بر او حلال بود ترك نمايد تا حالت فرشته خویی پيدا كند. 

این فعال فرهنگی با بیان اینکه از مهمترين آداب اعتکاف دل كندن از دنياست، گفت: چنانچه در آیه فوق جدال را برای حاجی در حال احرام حرام دانسته است «لا جدال» به معنای عدم گستاخی با دیگران و برای اثبات و یا رد چیزی قسم نخوردن،«بلی والله ولا والله»؛ زیرا قسم چه دروغ باشد و چه راست، برای حج گزار در حال احرام، حرام است. 

وی ادامه داد: با این تفاوت که قسم در صورت دروغ بودن در همان مرحله اول موجب کفاره شده و در صورت راست بودن پس از تکرار در مرحله سوم موجب کفاره می‌شود، البته «جدال» تنها در انحصار «لا و الله و بلی و الله» نیست و بنابراین تفسیر «جدال» به سوگند در شکل خاصِ «و لا و الله و بلی و الله»، شاید از باب بیان مصداق است والا اطلاق آیة شریفه، شامل تمامی انواع نزاع و مجادله است

این فعال سیاسی عنوان کرد: از همین رو در برخی از روایات در زمینه تفسیر جدال، ناسزا گویی را نیز به‌عنوان یکی از مصادیق جدال، آورده است بر معتکف نیز جدال حرام است، همچنین بوی خوش که نشان زیبایی‌ها و لذایذ دنیوی است بر محرم و معتکف حرام است. 

انتهای پیام