رشد اقتصادی باعث افزایش باروری نیست/ کشور در وضعیت هشدار جمعیت

به گزارش ایکنا؛ صالح قاسمی، نویسنده و پژوهشگر حوزه جمعیت در نشست تخصصی «بررسی سقوط نرخ فرزندآوری و رشد جمعیت ایران» که در سی‌ویکمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در غرفه مجمع ناشران انقلاب اسلامی برگزار شد، گفت: در پژوهش‌ها با داده‌های نگران‌کننده‌ای در حوزه جمعیت مواجه شده‌ایم و کشور در شرایط هشدار جمعیتی قرار گرفته؛ به این معنا که امروزه نرخ باروری ما به زیر نرخ جانشینی رسیده و خانواده‌های ایرانی طی سه دهه گذشته دائماً در حال کوچک‌ترشدن بوده‌اند و این سیر همچنان ادامه دارد.

قاسمی با اشاره به تبعات این رشد منفی گفت: کاهش نیروی کار، افزایش ضریب سالمندی، افزایش آمار طلاق توافقی و طلاق عاطفی و نیز افزایش رکود اقتصادی در سه دهه آینده، همگی ناشی از پایین آمدن نرخ رشد جمعیت هستند.

وی با اشاره به شیوع کم‌فرزندی و تک‌فرزندی در خانواده‌های ایرانی افزود: در صورت ادامه یافتن این وضعیت مجبور به مهاجرپذیری می‌شویم و اگر تا 25 سال آینده راهکاری برای این مسئله پیدا نکنیم، از پنجره جمعیتی که در حال حاضر در آن هستیم، در تله جمعیتی گرفتار خواهیم شد.

نویسنده کتاب «جنگ جهانی جمعیت» تشریح کرد: کاهش نرخ باروری دلایل بسیاری دارد؛ اما برخلاف تفکر حاکم بر جامعه، مشکلات اقتصادی اولین علت این اتفاق نیست. مثلاً استان‌های گیلان و مازندران بالاترین درآمد سرانه ملی را دارند؛ اما بالاترین ضریب سالمندی و پایین‌ترین نرخ باروری هم متعلق به همین استان‌هاست.

این پژوهشگر مسائل حوزه جمعیت درباره مهم‌ترین عامل کاهش نرخ باروری در ایران گفت: اصلی‌ترین عامل کاهش نرخ باروری در کشور ما، سبک زندگی است؛ به طوری که خیلی از خانواده‌های ایرانی از لحاظ اقتصادی شرایط داشتن یک فرزند دیگر را دارند؛ اما بچه‌دار نمی‌شوند.

صالحی درباره مسئولیت دولت در این باره گفت: نظام و حاکمیت باید در جهت تقویت اقتصاد عمل کند؛ اما باید سبک زندگی و نگاه خانواده‌ها به فرزندآوری را اصلاح کند تا بتوان نرخ را بالا برد.

وی ادامه داد: شهرنشینی و فرهنگ آن، از دیگر علل کاهش نرخ باروری هستند و رابطه بین افزایش نرخ شهرنشینی با کاهش نرخ باروری مستقیم است.

این پژوهشگر گفت: طبق پژوهش‌های انجام‌شده، نبود مهندسی هدفمند تحصیلات زنان یکی دیگر ازعوامل اصلی کاهش نرخ باروری است؛ به این معنا که دختران بین تحصیل و ازدواج، برای کسب استقلال مالی و موقعیت‌های شغلی واجتماعی، تحصیل را انتخاب می‌کنند.

این نویسنده درباره تفکر «فرزند کمتر، زندگی و تربیت بهتر» افزود: این تفکر کاملاً اشتباه است و رفاه و آسایش به معنای تربیت بهتر نیست. طبق آمار، تک‌فرزندها بیشتر در معرض آسیب‌های جدی هستند و برای ورود به جامعه مشکلات جدی دارند؛ زیرا بخش زیادی از تربیت در تعامل او با همسن و سالانش شکل می‌گیرد.

وی با تأکید بر غفلت مسئولان گفت: برنامه کاهش نرخ باید فقط پنج سال اجرا می‌شد؛ در حالی که 25سال به طول انجامید. این باعث کاهش نرخ باروری از شش و نیم به 1.8 یعنی زیر نرخ جانشینی شد و باعث کسب رتبه پایین‌ترین نرخ باروری در تمام دنیای اسلام برای ایران شد.

صالحی با اشاره به فرصت باقیمانده برای اصلاح این وضعیت گفت: باید به سبک زندگی درست و اصیل برگردیم و به نرخ باروری سه و نیم تا چهار فرزند برسیم تا به صورت معقول، جمعیتمان رو به افزایش برود و تنها 25 سال فرصت داریم.

این نویسنده ادامه داد: بر اساس داده‌های آماری از سال 1420 جمعیت کشور شروع به کاهش خواهد کرد؛ یعنی جمعیت هشتاد میلیونی کشور به 93 میلیون نفر خواهد رسید؛ اما بعد از آن سالانه 300 تا 400 نفر از جمعیت کم خواهد شد.

وی با تأکید بر اینکه توسعه کشورهای غربی به دلیل کنترل جمعیت نیست، افزود: کشورهای غربی و آمریکایی نرخ رشدشان مدیون جمعیتی است که در دهه‌های 50 و 60 میلادی داشته‌اند. یکی از ریشه‌های اصلی بحران اقتصادی فعلی دنیا مشکلات جمعیتی این کشورهاست. غرب هرگز برای کنترل جمعیت کاری نکرده و این برنامه را اجرا نکرده است.

وی ادامه داد: سبک زندگی غربی‌ها  بعد از انقلاب صعنتی و بعد از جنگ جهانی دوم به سمت اصالت فرد، لذت، رفاه و روابط آزاد رفت و ناخودآگاه باعث کاهش نرخ باروری شد و این اتفاق عمدی نبوده است. هفت نفر از بزرگ‌ترین اقتصاددانان دنیا که برنده جایزه نوبل هم هستند، جمعیت را اصلی‌ترین موتور محرکه رشد اقتصادی کشورها می‌دانند.

انتهای پیام