
تاکشو؛ گونهای رایج در تولید برنامههای تلویزیونی است که در تمام عرصههای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و حتی ورزشی متداول است. شکلی جذاب از برنامهسازی که بسیاری از شبکههای معتبر و پُرطرفدار تلویزیونی در سراسر دنیا با استفاده آن، دست به تولید میزنند و در کشور ما نیز حداقل از دو دهه قبل به این سو، این شکل برنامهسازی رواج پیدا کرده است.
تاکنون برنامههای تاکشوی رسانه ملی به دو شکل زنده و ضبط شده بر روی آنتن رفتهاند، «صندلی داغ» با اجرای مرحوم نوذری، داریوش کاردان و احمد نجفی و بعدها امیرحسین مدرس از جمله بارزترین برنامهها در این ژانر برنامهسازی بود که به شکل تولیدی و ضبط شده به روی آنتن شبکه دو میرفت و «مثلث شیشهای» با اجرای چالشبرانگیز رضا رشیدپور از شبکه ۵ سیما از جمله دیگر نمونههای مهم این شکل تولید برنامه در تلویزیون ایران بود.
از آنجا که تولید و پخش چنین برنامههایی غالب جذابیتش بر طرح پرسشهای چالشبرانگیز و غیرمتعارفی است که ممکن است در اغلب موارد موجب آچمز شخص مصاحبهشونده شود؛ لذا به مرور اینگونه برنامهسازی در رسانه ملی به دلیل اعمال برخی محدودیتها و خط قرمزها از تب و تاب افتاد و آن را تبدیل به شکلی کلیشهای و خنثی کرد که نمونه چنین رویکردی را اخیراً در دل برنامههایی همچون «خندوانه» و کمی عقبتر «دورهمی» شاهد هستیم که به مصداق همین واژه که تنها قرار است دقایقی دور هم باشیم و گل بگوییم و گل بشنویم، پرسشهایی در آن طرح میشود که نهتنها چالشبرانگیز نیست بلکه برای مخاطب نیز از حساسیت چندانی برخوردار نیست.
البته این میان شاید همچنان بتوان به پخش برنامه «نگاه یک» از شبکه اول سیما اشاره کرد که با توجه به وجه غالب سیاسی بودن آن به شکل زنده و با دعوت از مسئولان عموماً عالیرتبه نظام سعی در تنویر افکار عمومی و روشن شدن برخی نقاط ابهام در مورد امور جاری کشور در اذهان مخاطب داشته باشد، اما به استثنای این نمونه باید گفت در اغلب اوقات تولید و پخش برنامههای تاکشو با طرح پرسشهای چالشی به جهت معذورات تلویزیون و شاید عدم رغبت فردی که به آن برنامه دعوت میشود و اینکه ممکن است حاضر به جوابگویی به پرسشهای غیرمترقبه مجری و مصاحبهکننده نباشد دیگر چندان از جذابیت لازم برخوردار نیست.
شاید به همین دلیل باشد که رضا رشیدپور همچنان با قائل بودن به اینکه برنامههای تاکشو میتواند موجب جذب طیف مختلفی از مخاطبان باشد برای آنکه آزادی عمل بیشتری داشته باشد و از قید و بند قوانین دست و پاگیر تلویزیون خلاص شود، با توسل به اسپانسر خصوصی، برنامه تاکشویی را در فضای اینترنتی تحت عنوان «دیده در شب» را طراحی و تولید میکند که هر چند استقبال از آن قابل ملاحظه است، اما باید توجه به اینکه دسترسی به اینترنت محدود بوده، چندان فراگیر نشد.
چند شبی است که مجدد رسانه ملی این بار متمرکز در شبکه سوم سیما، اقدام به پخش برنامه زنده تاکشویی کرده است به نام «تب تاب» با اجرای باربد بابایی؛ مجری برنامه نسبتاً موفق برنامه «شب کوک» که پیشتر از شبکه نسیم شاهد پخش آن بودیم. «تب تاب» هم قرار است پرسشهای چالشی مجری از میهمانان خود را به دنبال داشته باشد، اما این چالش بیشتر از اینکه در پرسشهای مجری نمایان باشد، در دکور مضحک آن هویداست.
مجری و میهمان در این برنامه بر روی صندلیهای ثابتی همچون صندلی هواپیما که روی صفحهای قرار دارد و آن صفحه نیز بر روی سازهای آهنی به شکل نیمکره قرار دارد و در قسمت پایینی با استفاده از چرخهایی بر روی ریل این نیمکره در رفت و برگشت است.
اینکه این ایده از کجا به ذهن طراح و کارگردان این برنامه آمده است مسئله دیگری است، اما گویا بسته به اینکه مصاحبهشونده تا چه اندازه در گفتار خود صادق باشد این سازه آهنی در حرکت خود سرآخر در وضعیتی میایستد که ممکن است شخص مصاحبه شونده را در وضعیت ناپایدار و در سطحی با شیب زیاد نگه دارد.
به نظر جالب نمیرسد که برنامهای گفتوگومحور وقتی نتواند محتوایی قابل تأمل و جذاب برای مخاطب خود به ارمغان بیاورد، متوسل به چنین ایدهای در دکور شود، حتی اگر به گفته عوامل تولید این برنامه، صفر تا صد ایدهپردازی و اجرای دکور این برنامه، کارگروهی جوانان مبتکری باشد. آیا تلویزیون هیچ ایده دیگری غیر از دکور متحرک برای جذابیتبخشی به برنامه نمیتواند تدارک ببیند! البته برنامهای که کمتر به فکر نکات آموزنده برای مخاطب خود باشد و همچون نشریات زرد به زندگی شخصی میهمانان خود سرک بکشد تنها یک مسئله باقی میماند و آن تلاش برای اجرای دکور این چنینی تا به شکل بصری مخاطب خود را به وجد بیاورد.
حتی اگر قرار بر تدارک چنین دکوری در اجرای برنامهای تاکشو است به نظر میرسد که شاید فضای آن بیشتر با یک برنامهای با موضوع علمی و صنعتی سنخیت داشته باشد و مثلاً برنامههایی که در قالب گفتگو در شبکه چهار سیما با اجرای برادران صفاریانپور پیرامون علوم فضایی، طراحی صنعتی و نظایر آن به شکل زنده پخش میشود، بتوانند از این نوع دکور استفاده کنند.
به قلم امیرسجاد دبیریان
انتهای پیام