نقش شناخت الگوهای تربیتی در رشد کودک
یک کارشناس فرهنگی و تربیتی کودکان معتقد است آموختن مهارتهای خاص به کودکان نیازمند بهرهمند شدن از الگوهای خاص تربیتی است که والدین باید در مراحل گوناگون رشد کودک، آنها را به کار گیرند.
الهام قاسمیان، کارشناس فرهنگی و تربیتی در گفتوگو با ایکنا از آذربایجانشرقی، گفت: تربیت کودک فن بسیار خاص و ظریفی است که به کاردانی و اطلاعات کافی، تجربه و بردباری و قاطعیت نیاز دارد. والدین باید دقت کنند که از چه روشی در امر تربیت کودک بهره بگیرند تا به نتیجه مطلوبتری برسند.
وی با اشاره به الگوهای تربیتی کودک افزود: یکی از الگوهای تربیتی الگوی مبتنی بر سختگیری است، این الگوی تربیتی بیشتر در نسل گذشته جریان داشت، کودکانی تربیت میشدند که به علت نقصان محبت از نظر عاطفی و روانی دچار اضطراب، تنش و افسردگی میشدند اما به جهت سختگیری، پرتلاش و مسئولیتپذیر بودند.
قاسمیان ادامه داد: الگوی تربیتی مبتنی بر محبت و عدم قاطعیت نیز در واکنش به الگوی اول شکل گرفت، فرزندان لوس، ضعیفالنفس، وابسته، پرتوقع و از لحاظ عاطفی کودکصفت بار میآیند و الگوی سوم تربیتی مبتنی بر عدم محبت و عدم قاطعیت است که این نوع الگوی تربیت هر دو ایراد موارد اول و دوم را دارد و الگوی کاملاً نامناسبی برای تربیت کودک است.
بهترین الگوی تربیتی
این مربی تربیتی کودکان، با اشاره به الگوی مناسب تربیتی گفت: الگوی تربیتی مبتنی بر محبت و قاطعیت یکی از الگوهای موفق تربیتی است. در این الگوی تربیتی کودکان هم از لحاظ عاطفی ارضا میشوند و هم سختکوش، صبور و مسئولیتپذیر تربیت میشوند. دانشمندان و کارشناسان امر تعلیم و تربیت این الگو را بهترین الگوی تربیت کودک میدانند.
وی با اشاره به دیدگاه اسلام درباره تربیت کودک ادامه داد: از دیدگاه اسلام، محبت یکی از اصول تربیتی کودک است که به شدت مورد تأکید قرار گرفته و محبت نکردن به شدت مذمت شده و افراط در محبت نیز نهی شده است؛ لذا در کنار محبت، صلابت و دقت در تربیت کودک نیز مورد توجه اکید اسلام است. بر این اساس کودک در عین حال که محبت میبیند ولی رها و آزاد نیست تا به دلخواه خود رفتار کند، همچنین در عین اینکه تربیت میشود مورد مهر و محبت و مدارا نیز قرار میگیرد در نتیجه از افراط در ملایمت و خشونت نهی شده است.
قاسمیان با اشاره به الگوی سوم تربیتی اسلام بیان کرد: الگوی تربیتی اسلام بُعد سومی نیز دارد به نام «تکریم»، تکریم احترام گذاشتن به کودک و ارزش قائل شدن برای اوست. در این صورت کودک احساس ارزشمندی، عزت نفس و کرامت کرده و بر اساس روایات وارد شده هر کس برای خودش ارزش قائل باشد خود را به زشتیها آلوده نمیکند.
این کارشناس فرهنگی و تربیتی در بخش دیگری از صحبتهای خود با اشاره به یادگیری مهارت خاص توسط کودکان ادامه داد: برخی از مسائل نیز وجود دارند که در سنین قبل از دبستان باید به کودک آموخت. بهعنوان مثال کودکان نیاز دارند تا بتوانند خودشان لباس بپوشند و لباس خود را دربیاورند یا مستقلاً غذا بخورند یا حداقل بتوانند با دیگران ارتباط مفید داشته باشند و با آنها بازی کنند و در معرض تجارب مختلف محیط قرار گرفته و در زمینههای شناختی، حسی و حرکتی فعالیت داشته باشند.
وی آموختن مهارت کلامی را یکی از نیازهای کودک دانست و افزود: یکی از مهارتهای مهم زندگی که در برقراری ارتباط بسیار تأثیرگذار است آموزش مهارت خوب گوش کردن است. این مهارت معمولاً باید بهصورت غیرمستقیم به کودک آموزش داده شود، یعنی پدر و مادر ابتدا باید شنوندههای خوبی باشند تا کودکان از آنها خوب گوش کردن را بیاموزند. در سیره عملی رسول اکرم(ص) نیز میبینیم هنگامی که شخصی ایشان را مورد خطاب قرار میدادند ایشان با تمام وجود بهسوی شخص بر میگشتند نه اینکه با گفتن جملاتی نظیر «گوشم با شماست» حداقل جواب را به شخص بدهند؛ چرا که این نشانه کمتوجهی به فرد مقابل است.
وی کسب مهارت شناختی را از دیگر مهارتهای آموزشی یاد کرد و ادامه داد: کودکان نیاز دارند یاد بگیرند چگونه با استفاده از اطلاعات خود، مسائل ساده را حل کنند یا چگونه به واقعیتهای اطراف خود در موقعیتهای مختلف حساسیت نشان دهند. در کنار این مهارتها کودک نیاز دارد مهارتهایی در زمینه خودیاری و رشد عاطفی در زندگی بیاموزد.
قاسمیان با بیان اینکه در احادیث اسلامی نیز براین موضوع تأکید شده است ادامه داد: در روایات اسلامی به پدران و مادران توصیه شده است که مثلاً به پسرانتان شنا و تیراندازی و به دخترانتان ریسندگی بیاموزید، با دقت در مضمون این حدیث میتوان به این نتیجه رسید که کودک آنچه را که مطابق نقش جنسیتی اوست باید آموزش ببیند و این آموزشها نیز نسبت به مقتضیات زمان و مکان متفاوت و متناسب با نیاز آن مقطع زمانی و مکانی است. پس به تناسب زمان و نیاز باید به کودکان مهارتهای لازم را آموزش داد و مهارتهایی مانند نظافت، مرتب بودن یا آشنایی با مفاهیمی چون خطر و سلامت از آن دسته هستند.
وی کسب مهارتهای اجتماعی توسط کودک را یکی از نیازهای او دانست و گفت: کودکان باید با مفاهیم مربوط به حقوق و مالکیت در حد خود آشنا شوند مانند تشخیص «این مال من است» یا «آن مال اوست» همچنین کودک باید توانایی دفاع از خود به شیوههای مناسب را فرا گیرد و چه کسی غیر از والدین باید این مهارتها را به کودکان بیاموزند.
افزایش خلاقیت کودک
این کارشناسی فرهنگی و تربیتی با بیان اینکه والدین با آموزش مهارتها باید خلاقیت کودک را افزایش دهند، بیان کرد: یکی از مهمترین مهارتها آموزش مهارت هنری است مانند شرکت در گروههای هنری، خواندن یک شعر، قصه، سرود و خواندن یک آیه از قرآن یا احادیث دینی جزو مهارتهای فرهنگی و دینی و آموزشی محسوب میشود؛ چرا که شعر با وزن و آهنگ مخصوص و جذاب خود میتواند در برگیرنده مفاهیم عمیق اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی باشد و چون متناسب با ذهن کودک است تأثیرگذاری بیشتری دارد.
وی گفت: باید توجه کرد تربیت به معنای سازندگی و پرورش شخصیت است، به همین دلیل است که در مباحث تربیتی معمولاً از این عبارات بیشتر استفاده میشود. والدین باید توجه داشته باشند تربیت یک کودک باید دقیق و حساب شده باشد تا موفقیتآمیز و نتیجهبخش باشد.
انتهای پیام
