ضرورت تشکیل شوراهای اجتماعی مجازی / بیماری مسئولان خبر مهمی نیست

محمود اسعدی، دارای مدرک دکترای مدیریت رسانه از دانشگاه تهران است. او  چندین کتاب در  حوزه تخصصی‌اش نگاشته است و کتاب چشم‌انداز «مدیریت رسانه در ایران» و «مدیریت رسانه و مخاطب» فعال از جمله آثار او در این زمینه است. او سابقه برگزاری چندین همایش بین‌المللی و ملی مدیریت رسانه را در کارنامه خود دارد. اسعدی در گفت‌وگو با ایکنا، با بیان اینکه تئوری ارتباطی بر دو اصل اساسی استوار است؛ یکی اینکه انسان از انزوا می‌ترسد و دوم اینکه دوست دارد جاودانه شود، گفت: با توجه به وضعیت پیش آمده و انتشار جهانی ویروس کرونا، این مسئله فقط یک مشکل پزشکی نیست و فراتر از این است که بتوان آن را به راحتی حل و فصل کرد. در واقع آن را می‌توان یک مسئله حاد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و ... به شمار آورد؛ از این رو فرماندهی آن باید با رئیس‌جمهور و یا معاونش باشد و با تقسیم کار و سازماندهی مناسب بتواند این مسئله را مدیریت کند.

اگر بخواهیم از بعد اطلاع‌رسانی و رسانه‌ای صحبت کنیم، صداوسیما رسانه‌ای پرنفوذ است، اما نمی‌تواند تنها محمل ارتباطی باشد. صداوسیما باید از این موقعیت استفاده کرده و با ایجاد شوراهایی از نخبگان و شخصیت‌های برجسته در همه رشته‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی کسب و کار بتواند این مسئله ملی و به عبارتی جهانی را پوشش دهد، زیرا به اندازه‌ای جدی و مهم است که تصور می‌شود صداوسیما هم آنچنان که باید آن را جدی نگرفته است

وی با اشاره به سیاست‌ها و راهبردهای صداوسیما در رابطه با بحران کرونا، افزود: اگر بخواهیم از بعد اطلاع‌رسانی و رسانه‌ای صحبت کنیم، صداوسیما رسانه‌ای پرنفوذ است، اما نمی‌تواند تنها محمل ارتباطی باشد. صداوسیما باید از این موقعیت استفاده کرده و با ایجاد شوراهایی از نخبگان و شخصیت‌های برجسته در همه رشته‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و حتی کسب و کار بتواند این مسئله ملی و به عبارتی جهانی را پوشش دهد، زیرا به اندازه‌ای جدی و مهم است که تصور می‌شود صداوسیما هم آنچنان که باید آن را جدی نگرفته است. به عنوان مثال، وقتی مسئله آتش‌سوزی ساختمان پلاسکو پیش آمد، صداوسیما در بخش خبری باکسی را ایجاد کرد و بیش از یک ماه آن را پوشش داد و اکنون هم باید در رابطه با کرونا این کار انجام شود و باکس ثابتی در بخش‌های خبری گوناگون داشته باشیم تا اطلاعات به صورت کامل، شفاف، روشن و صحیح از منبع مشخص انعکاس داده شود.

اختلاف در منبع خبر و بی‌اعتمادی

اسعدی تصریح کرد: در این راستا شبکه‌های اجتماعی نیز خبررسانی می‌کنند که باید اخبار  غیرمستند آنها در جایی مانند صداوسیما ساماندهی شود. البته منبع خبر اهمیت دارد و کانال خبر متفاوت از این موضوع است، یعنی باید همه شبکه‌های اجتماعی، خبرگزاری‌ها و صداوسیما از یک منبع مشخص اخبار را اطلاع‌رسانی کنند و مردم بتوانند به این اخبار اطمینان کنند و اینطور نباشد که اختلاف در منبع خبر و خبر وجود داشته باشد و باعث سردرگمی و بی‌اعتمادی مردم شود.

این استاد دانشگاه با اشاره به نقش نخبگان در جلب اعتماد جامعه، بیان کرد: متأسفانه از نخبگان و هنرمندان و همچنین روانشناسان و جامعه‌شناسان استفاده خوبی نمی‌شود، در حالی که باید صداوسیما در هر شبکه با اهالی رشته‌های گوناگون گفت‌وگو و از منظر آنها مسائل مرتبط با شیوع کرونا و آسیب‌های آن را تحلیل کند. 

وی با پرداختن به اضطراب و نگرانی مردم از شیوع ویروس کرونا، ابراز کرد: وقتی مردم منزوی شوند، این مسئله باعث اضطراب و ترس آنها خواهد شد؛ باید جایی باشد که آنها بتوانند مسائل خود را بیان کنند و روانشناسان می‌توانند کمک‌کننده باشند. از سوی دیگر وقتی اوقات فراغت مردم بیشتر می‌شود و اغلب وقت را در منزل به سر می‌برند، باید برنامه‌های مناسبی از تلویزیون پخش شود تا روحیه مردم تقویت شود. علاوه بر این کادر پزشکی نیز نیازمند امید و آرامش است و ایجاد این روحیه در آنها و عموم مردم باید از سوی شخصیت‌های برجسته علمی، هنری، دینی، علما و ... انجام شود، اما برنامه‌ای تدارک دیده نمی‌شود و فقط یکسری توصیه‌های ایمنی و بهداشتی ارائه و دیگر ابعاد گسترده این بحران نادیده گرفته می‌شود.

بهترین زمان خدمت مسئولان به مردم

اسعدی با بیان اینکه اصل مسئله اطلاع‌رسانی شفاف و تقویت روحیه مردم را باید بیش از پیش جدی بگیریم، گفت: اکنون بسیاری از برنامه‌های فرهنگی، هنری، ادبی و حتی ورزشی تعطیل شده است و فعالان و شخصیت‌های برجسته این حوزه‌ها نه فقط در صداوسیما بلکه در شبکه‌های اجتماعی می‌توانند با تولید برنامه‌هایی به تقویت آرامش و روحیه مردم کمک کنند. همچنین ضمن احترام به کادر پزشکی و قدردانی از زحمات آنها، بر فعالیت آنها نیز نظارت وجود داشته باشد، زیرا اگر ما نیروی انسانی و پزشکی خود را از دست دهیم، طبیعتاً این ویروس شیوع بیشتری پیدا خواهد کرد. 

وی تصریح کرد: یکی از نکات مهم دیگر درباره خبر بیماری مسئولان است که گاه هم برجسته می‌شود و به نظرم خبر مهمی نیست که بخواهیم تا این حد به آن بپردازیم. مسئولان باید سالم باشند که بتوانند به مردم خدمت کنند و اگر مسئولی دچار این بیماری شود، برای مردم خبر مطلوب و خوبی نیست که مدام این اخبار را اطلاع‌رسانی کنیم، زیرا همه ما در معرض این بیماری هستیم. اما اگر مسئولی به دنبال خدمت به مردم است، اکنون بهترین زمان آن است.

باید اخبار مستند و شفاف از طریق سخنگو انعکاس داده شود و همچنین شوراهای اطلاع‌رسانی شود تا هر خبری چگونه و از چه طریقی و کانالی به اطلاع مردم برسد. بنابراین در این باره نیز تشکیل شوراهای تخصصی می‌تواند یاری‎رسان باشد

اسعدی در بخش دیگری با انتقاد از پراکنده‌گویی و تشتت در اطلاع‌رسانی اخبار مربوط به ویروس کرونا، گفت: باید اخبار مستند و شفاف از طریق سخنگو انعکاس داده شود و همچنین شوراهای اطلاع‌رسانی شود تا هر خبری چگونه و از چه طریقی و کانالی به اطلاع مردم برسد. بنابراین در این باره نیز تشکیل شوراهای تخصصی می‌تواند یاری‎رسان باشد.

تلطیف و تعدیل جو عمومی با بهره‌گیری از نخبگان

این پژوهشگر گفت: اکنون بسیاری از نیازهای مردم را می‌توان از طریق صداوسیما یا شبکه‌های اجتماعی با تولید و پخش برنامه‌های آموزشی، شاد و مفرح پاسخ داد، هر چند چنین برنامه‌هایی کمابیش وجود دارد، اما منظم و مرتب و با زبان نو نیست، یعنی طبقات گوناگون مردم اعم از کودکان، نوجوانان، جوانان و ... مخاطبانی هستند که باید برای آنها برنامه مناسبی پخش شود و در حال حاضر سازماندهی مناسبی دیده نمی‌شود و این امر باید با مشارکت همه گروه‌ها انجام شود.

وی یادآور شد: باید از نخبگان و شخصیت‌های برجسته به ویژه اعضای فرهنگستان‌های کشور و سازمان‌های مردم‌نهاد خواسته شود تا پای کار بیایند و با تشکیل شوراهای اجتماعی مجازی آگاهی و امید به مردم داده شود تا این بحران کنترل شود. اگر روحیه اجتماعی دچار تزلزل شود و آدمها روحیه خود را از دست بدهند، مشکلات اساسی‌تری به وجود خواهد آم.، بنابراین در عین حال که اطلاع‌رسانی باید شفاف باشد، اقناع مخاطب را نیز باید مورد توجه قرار داد. اکنون موقعیتی است که صداوسیما باید با استفاده از شخصیت‌های برجسته در حوزه‌های مختلف بتواند جوّ عمومی را تلطیف و تعدیل کند تا بتوانیم به سلامت از این بحران هم عبور کنیم. پیشنهاد من به صداوسیما بهره‌گیری از آرشیو غنی شبکه‌های گوناگون است تا بتوان امید، شادی و آرامش را در مردم ایجاد کرد.