۶ نکته مهم تربیتی در رفتار با کودک

شاید افراد بسیاری گمان كنند که كودكان متوجه بسیاری از چیزها نمی‌شوند، اما این تصور درست نیست. رفتار با کودک باید خیلی حساب شده و منطقی باشد تا فرزندان به درستی تربیت شوند.

در این مقاله ۶ نکته مهم تربیتی برای رفتار با کودک توضیح داده می‌شود. این نکات مخصوص والدین نیست، بلکه تمام کسانی که با کودکان در ارتباط هستند باید سعی کنند به این نکات توجه داشته باشند.

انتظارات واقع‌بینانه

در رفتار با کودک باید انتظاراتی که از او داریم واقع‌بینانه باشد. نباید توقع داشته باشیم که کودک خیلی سریع چیزی که به او گفته می‌شود را یاد بگیرد. نباید توقع داشته باشیم که رفتارهای اشتباهی که در کودک ایجاد شده، خیلی سریع اصلاح شود. در تربیت کودک باید به تغییر تدریجی و مرحله به مرحله کودک توجه داشته باشیم و بیشتر از این تغییرات تدریجی، ازش توقع نداشته باشیم.

تمرکز روی یک مسئله

فرض کنیم فرزندمان همزمان چند اشتباه کرده است یا چند تا مشکل رفتاری دارد. در این حالت بهترین نوع رفتار با کودک چیست؟ باید تلاش کنیم تمام این مشکلات را با هم حل کنیم؟ یا باید مشکلات را تفکیک شده، ببینیم و با صبر و حوصله و یکی یکی آن‌ها را حل كنیم؟ بسیاری از والدین چون دوست دارند فرزندانشان بی‌ایراد باشد و همه آن‌ها را تحسین كنند، اگر اشتباهی از فرزندشان سر بزند تلاش می‌کنند همه موارد را با هم برطرف کنند.

در چنین شرایطی باید قبل از برخورد با فرزندمان اشتباهاتی که از فرزندمان سر زده است را اول تفکیک کنیم. بعد یکی یکی برای حل کردن آن‌ها تلاش کنیم. یعنی اول یکی از مشکلات را مطرح کنیم و با انتخاب راه درست، سعی کنیم آن را حل کنیم و بعد از به سراغ موارد بعدی برویم. اگر بخواهیم تمام مشکلات را با هم حل کنیم، به دلیل اینکه فرزندمان را تحت فشار قرار می‌دهیم، نه تنها نتیجه‌ مناسب نمی‌گیریم، بلکه ممکن است نتیجه‌ منفی هم بگیریم.

هماهنگ بودن رفتار با سن کودک

متناسب با سن کودک با او رفتار کنید، رفتار با کودک باید متناسب با سن، نوع شخصیت، توانایی‌ها و شرایطی که فرزندمان دارد، باشد، مثلاً نمی‌توانیم با کودکی که درون‌گرا هست مثل یک کودک برون‌گرا رفتار کنیم. باید بدانیم خیلی از توانایی‌های کودکان در سنین مختلفی به‌وجود می‌آید. از طرفی همه‌ کودکان در یک سن خاص وارد مرحله‌ مشابه نمی‌شوند.

به‌همین ترتیب میزان آموزش‌پذیری کودکان یکسان نیست. ممکن است ما امروز یک روش برای رفتار با کودک‌مان انتخاب کنیم و از آن جواب بگیریم، اما شاید این روش فردا دیگر جواب ندهد، بنابراین باید متناسب با شرایط کودکمان رفتار و روش‌های خود را تغییر دهیم.

بسیاری از والدینی که بیشتر از یک فرزند دارند، مرتکب یک اشتباه در رفتار با کودکشان می‌شوند. آن‌ها گمان می‌کنند روش تربیتی که برای کودک اول یا فرزندان قبلی، جواب داده است باید برای این فرزندشان هم جواب دهد اما این اشتباه است. علت این اشتباه هم این است که والدین فراموش می‌کنند باید با هر کودک متناسب با خصوصیات و ویژگی‌ها و شرایط خودش رفتار شود.

صبوری

در رفتار با کودک صبور باشید. همان‌طور که در اولین نکته رفتار با کودک گفتیم، باید توقعاتی که از فرزندمان داریم واقع‌بینانه باشد. برای اینکه بتونیم انتظارات واقع‌بینانه داشته باشیم باید صبور باشیم. باید به یاد داشته باشیم فرزندان همیشه آن‌گونه که والدین توقع دارند رفتار نمی‌کنند. از طرفی کودکان و والدینی که کامل و بی‌عیب باشند وجود ندارند، بنابراین نباید از فرزندانمان توقع کامل بودن داشته باشیم. در نتیجه باید برای بهتر شدن، به آن‌ها وقت دهیم و صبور باشیم. باید به یاد داشته باشیم که پیشرفت‌های کوچک و تدریجی، کلید پیشرفت‌های بزرگ هستند.

هماهنگی بین والدین

پدر و مادر برای رفتار با کودک باید هماهنگ باشند. پس همان‌طور که در نکته قبل گفتیم باید صبور باشید و اگر اشتباهی از فرزندتان مشاهده كردید، پیش از برخورد با او با همسرتان در مورد آن رفتار هماهنگ شوید، البته بهتر است پیش از اینکه مورد خاصی پیش بیاید این هماهنگی‌ها اتفاق افتاده باشد ولی به هر حال رفتار دوگانه پدر و مادر با فرزند، لطمه جدی به تربیت فرزند وارد می‌كند.

دید مثبت

والدین عزیز شما پشتیبان و حامی فرزندتان هستید. اگه به هر دلیلی در مورد فرزندتان دید مثبت نداشته باشید نه تنها نمی‌توانید به درستی از او حمایت کنید، بلکه روی رابطه‌ شما با فرزندتان در آینده هم تاثیر منفی می‌گذارد، بنابراین اگر از فرزندتان رفتار نادرستی سر زد نباید دید مثبت شما نسبت به او از بین برود. اصلاً تصور نکنید که رفتار درست از وظایف فرزند شما به حساب می‌آید. در واقع کودک نمی‌داند کدام رفتار درست است و کدوم رفتار نادرست. این شما هستید که باید با تشویق و دید مثبت او را به سمت رفتار درست هدایت کنید.

اگر دید شما منفی یا رفتارتان فقط همراه با تنبیه باشد، به‌طور غیرمستقیم فرزندتان را به‌سمت رفتارهای نادرست هدایت می‌کنید. شما باید تلاش کنید رفتارهای مثبت فرزندتان را تأیید کنید و برای انجام آن‌ها تشویقش کنید. اگر این کار را به درستی انجام دهید، کودک شما تلاش می‌کند برای جلب توجه و رضایت شما و تشویق شدن، آن رفتارها را تکرار کند. به‌همین ترتیب به مرور اکثر رفتارهای کودک شما تبدیل می‌شود به رفتارهای مثبتی که با تشویق شما به‌وجود آمدند.

همان‌طور که در ابتدای این مقاله گفتیم، این نکات تربیتی، مخصوص والدین نیست. بلکه تمام کسانی که به نوعی با کودکان سر و کار دارند، مثل مربیان مهد کودک، باید برای رفتار درست با کودک به این ۶ نکته تربیتی توجه داشته باشند.

نرجس اسدی، کارشناس مركز مشاوره پلیس فارس