آسیب به دیگران با منطق امام حسین(ع) سازگار نیست

حجت‌الاسلام مجتبی سپاهی، عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه اصفهان، در گفت‌وگو با ایکنا از اصفهان، اظهار کرد: ماه‌های محرم و صفر با توجه به هویت‌بخشی قیام امام حسین(ع) در تفکر شیعه از اهمیت خاصی برخوردار بوده و برگزاری مراسم عزاداری، اشاعه فرهنگ ناب اسلامی، علوی و حسینی است. باطن محرم عبارت است از جلوه‌گری قیام امام حسین(ع) و تمیز دادن خط حق و حقیقت از باطل؛ یعنی قبل از شناخت حق باید باطل را بشناسیم و در محرم معمولاً ملاک‌های شناخت باطل از حق بسیار پررنگ می‌شود. امام حسین(ع) بر این قله تاریخ می‌درخشد که دقیقاً خط میان باطل و حق را پررنگ و مشخص ساخت، چون عده‌ای بعد از رحلت پیامبر(ص) تلاش می‌کردند این خط شناخته نشود. بعد از کربلا، کمتر کسانی بودند که قصد تحریف اسلام یا وارونه نشان دادن حقیقت را داشتند. البته حاکمان جور همیشه در تلاش برای انجام این کار بودند، ولی نتوانستند موفق شوند، چون روشنایی‌های کربلا بسیار پررنگ بود و همه حقایق را پیش‌روی بشریت قرار داد.

بیشتر بخوانید:

• صرفاً به مناسک اکتفا نکنیم/ سنت‌های فراموش شده محرم احیا شود
• عزاداران امام حسین(ع) تابع نظر ستاد ملی مبارزه با کرونا هستند
• کرونا یک واقعیت است/ پیشنهاداتی برای عزاداری حسینی در ایام کرونا
• اقدام مغایر با سلامت خلاف شرع است

وی تصریح کرد: ما شیعیان حسین بن علی(ع) جزء منویات قلبیمان است که اجتماعات وسیع برگزار کرده و شعار امام حسین(ع) را که برپایی قسط و عدل و تحقق اخلاق و مرام انسانی است، متذکر شویم، تاریخ کربلا را مرور کرده و با زندگی و زمانه خود مقایسه کنیم و از رهگذر این مقایسه، مسیر پیش‌رو و آینده خودمان را کاملاً روشن سازیم و ببینیم چقدر با معیارهایی که امام حسین(ع) در کربلا معرفی کرد، منطبق هستیم. امام حسین(ع) جان خود را در طبق اخلاص گذاشت و شکوه و عظمتی آفرید که گویا تاریخ را روشن کرد. در واقع بعد از کربلا، کسی نمی‌تواند بپرسد که اسلام ناب کدام است، اسلام انزوا و تسلیم یا اسلامی که در مقابل مستکبران و سلطه‌جویان می‌ایستد؟ اسلامی که فقط به مسائل ظاهری اکتفا می‌کند یا اینکه اسلام امام حسین(ع) اسلام ظاهر و باطن و حقیقی است که اگر لازم شود، حتی انسانی مثل امام جامعه برای رسیدن به حقانیت، جانش را در طبق اخلاص می‌گذارد و به مبارزه ادامه می‌دهد.

پیام عاشورا

حجت‌الاسلام سپاهی ادامه داد: پیام امام حسین(ع)، داشتن زندگی مبتنی بر عدالت و نجات دادن بشریت از بردگی و اسارت سلطه‌گران و سلطه‌جویان است. امام با قیام خود نشان داد که اسلام اشرافی‌گری  و شادخواری کردن با حاکمان ظلم و جور، اسلام رسول اکرم(ص) نیست. اسلام رسول اکرم(ص)، تحقق قسط و عدل و مبارزه برای آن است، جایی که انسان‌ها در آن احساس آزادی، برابری و انسانیت می‌کنند و به تمام حقوق اولیه انسانی خود در لوای پناه بردن به کلام حضرت حق دست می‌یابند، ولی متأسفانه بعد از پیامبر(ص) عده‌ای با استفاده از جریان تحریف، اسلام را از حقیقت خود دور کردند.

وی با بیان اینکه ارزش و اهمیت محرم و نقش قیام امام حسین(ع) در ماندگاری جریان حق در طول تاریخ برای همه ما روشن است، تصریح کرد: بدون امام حسین(ع)، بشریت در یک وادی تاریک و حیرانی قدم می‌گذارد و نمی‌داند که به کدام سو حرکت کند. سفینه نجات، امام حسین(ع) است که می‌تواند انسان را به سرمنزل مقصود برساند. سؤال این است که اگر بخواهیم مراسم بزرگداشت محرم را در قالب اجتماعات وسیع همچون سال‌های قبل برگزار کنیم، آیا ائمه(ع) که ما را به داشتن زندگی و سیر و سلوک منطقی، عاقلانه و مبتنی بر حفظ حقوق دیگران و حفظ جان مسلمین دعوت می‌کنند، از حضور افراد در اجتماعات بزرگ که حفظ جان دیگران را به خطر بیندازد، رضایت دارند؟ مقام معظم رهبری تأکید کرده‌اند که مراسم عزاداری نباید با شیوه‌های قبلی برگزار شود و باید طبق تصمیمات ستاد ملی مقابله با کرونا عمل کرد. اگر ضرر برگزاری این مراسم یا حتی احتمال ضرر آن بیشتر از عدم برگزاری آنها باشد، قطعاً باید به حداقل‌ها اکتفا کرد. یعنی اجتماعات در حداقل و با رعایت همه پروتکل‌های بهداشتی برگزار شود، عزاداری‌ها را به منازل خود ببریم، حتی‌الامکان از اجتماعات پرهیز کنیم و اگر احیاناً در اجتماعی قرار گرفتیم، مسائل بهداشتی را رعایت کنیم.

عزاداری امام حسین(ع) مستحب مؤکد است

حجت‌الاسلام سپاهی بیان کرد: اگر ما به مجلس روضه امام حسین(ع) برویم و به کرونا مبتلا شویم و این ابتلا به مرگ ما یا هدر دادن هزینه‌ها و زحمات منجر شود، صرف اینکه می‌خواستیم به امام حسین(ع) اظهار ارادت کنیم، چون مطابق با دستور پیشوای جامعه نیست، نمی‌تواند عمل درستی باشد. یعنی تصور کنیم، اکنون امام حسین(ع) حضور دارند و ما به خدمت ایشان می‌رویم و می‌گوییم می‌خواهیم برای شما مجلسی برپا کنیم، ولی احتمال اینکه بسیاری از حاضران در این مجلس بیمار شوند یا حتی فوت کنند، وجود دارد. در اینجا مطمئناً امام حسین(ع) از روی منطق می‌فرمایند من به عنوان امام جامعه، چون به شما نیاز دارم، حفظ جان شما بر من واجب است. مراسم عزاداری امام حسین(ع) مستحب مؤکد است و بنابراین امام حسین(ع) نیز چنین اجازه‌ای به ما نمی‌دهد. 

وی ادامه داد: مقام معظم رهبری فرمودند من براساس پروتکل‌های اعلامی از طرف ستاد ملی کرونا عمل خواهم کرد. این فرمایش رهبری برای ما حجت است. در روزهای اخیر عده‌ای حرف‌های انحرافی مطرح کرده و گفته‌اند جان‌ ما متعلق به خودمان است و می‌خواهیم آن را فدای امام حسین(ع) کنیم. اینجا باید از این افراد سؤال کرد که اگر جوانان ما حفظ شوند و مکتب امام حسین(ع) را ترویج بدهند، بهتر است یا اینکه در این مراسم تلفات جانی بدهیم؟ اگر بخواهیم بر اساس وجدان خود و ملاک‌هایی که امام حسین(ع) تعیین کردند، این مسئله را ارزیابی کنیم، به این نتیجه می‌رسیم که در این زمینه نباید افراط کنیم. این چه معنایی دارد که بعضی‌ها کلیپ‌هایی نشر می‌دهند و می‌گویند مجلس و تربت امام حسین(ع) شفا است و عده‌ای نمی‌خواهند ما این مراسم‌ را برگزار کنیم. باز در اینجا این سؤال مطرح می‌شود که این شفا برای چه چیزی شفا است؟ شما بر چه مبنایی می‌گویید مجلس امام حسین(ع) شفا است؟ آیا علمی همانند امام حسین(ع) و یا علم غیب و مطلق دارید؟ آیا امام حسین(ع) و دیگر ائمه(ع) خود مظهر رعایت بهداشت نبودند؟ آیا شفا عمومیت دارد؟ پس اگر این‌طور باشد، باید بگوییم همه بیماران به زیارت امام رضا(ع) بروند و آنجا شفا پیدا کنند، البته کسانی با شرایط خاصی بوده‌اند که امام رضا(ع) آن‌ها را شفا داده است.

رعایت بهداشت در اسلام

حجت‌الاسلام سپاهی با بیان اینکه رعایت بهداشت و ضرر نزدن به دیگران، جزو احکام بدیهی اسلام است، اظهار کرد: در اسلام کسی نمی‌تواند به دیگری ضرر برساند. اکنون از باب اینکه احتمال ضرر رساندن به دیگران وجود دارد و این احتمال زیاد است، باید به لحاظ فقهی و حکمی گفت جایی که احتمال ضرر رساندن به خود و دیگری وجود دارد، شرعاً مجاز به حضور در آن مکان نیستیم. بنابراین به لحاظ اجتماعی، اخلاقی، انسانی و شرعی نمی‌توانیم در اجتماعات به صورت متراکم حضور پیدا کنیم. البته این اجازه فقط به اجتماعات کوچک و آن هم با رعایت صددرصد پروتکل‌های بهداشتی داده شده است. 

وی درباره اینکه چگونه می‌توان در این شرایط از جنبه‌های اخلاقی، معرفتی و عقلانی عاشورا بهره‌مند شد، بیان کرد: هدایت صداوسیما و شبکه‌های اجتماعی به سمت ایجاد برنامه‌های پیام‌زا و مؤثر، می‌تواند وقت مردم را پر کند. اگر صداوسیما در این ایام بتواند از فیلم‌های جهت‌دار، میزگردها و بسته‌های تحلیلی به لحاظ انطباق با مسائل روز استفاده کند، فوق‌العاده برای مردم مفید است. مردم نیز می‌توانند از فرصت این ایام استفاده و با توجه به اینکه این روزها بیشتر در خانه هستند، بخش عمده‌ای از وقت خود را صرف مطالعه کنند. منابع برای مطالعه بسیار زیاد است، چه اشکالی دارد که ما بخشی از وقت خود را صرف مطالعه چند کتاب خوب درباره فلسفه قیام عاشورا و همین‌طور خواندن قرآن، کتب اصیل ایرانی مثل شاهنامه، مثنوی مولوی، بوستان و گلستان سعدی و رمان‌های بزرگان ادبیات جهان مثل داستایوسکی، تولستوی و ویکتور هوگو اختصاص دهیم که به لحاظ اخلاقی و انسانی بسیار تأثیرگذارند. با مطالعه، هم از هدر رفتن وقت‌مان جلوگیری کرده و هم به تغییر نگرش خود کمک می‌کنیم. در واقع ما باید برای خودمان برنامه بتراشیم، نه اینکه همیشه منتظر باشیم تا دیگران برای ما برنامه‌ریزی کنند. شخصاً به جوانان و دانشجویان توصیه می‌کنم که در این ایام، سیر مطالعاتی برای خود در نظر گرفته و مهارت‌های لازم زندگی به خصوص برای ازدواج و زندگی مشترک را یاد بگیرند. در واقع هنرمندی آنها در این است که بتوانند زندگی‌شان را مدیریت کنند تا دچار استرس و خودتحقیری نشوند. هنرمندی باعث نشاط و شادابی در زندگی می‌شود. چه اشکالی دارد که ما از فرصت‌های این‌چنینی استفاده کرده و بسیاری از این مسائل را یاد بگیریم.

حجت‌الاسلام سپاهی در پایان تصریح کرد: کرونا یک مصیبت بشری و تکان‌دهنده و تهدیدی برای کل بشریت اعم از مسلمان، مسیحی، یهودی و ... است تا بیدار شوند و غرورشان با وجود کرونا از بین رود. انسانی که فکر می‌کرد تمام عالم را به تسخیر خود درآورده، امروز دستانش بالاست و در برابر کرونا درمانده شده و عجز و ناله‌اش بلند است، چه در کشورهای پیشرفته و چه در کشورهای توسعه‌نیافته. انسان باید خود را مدیریت کند و با رعایت مسائل بهداشتی باعث شود تا این ویروس کم‌کم از بین برود و زندگی به روال عادی خود برگردد.