جنبش دانشجویی؛ مسئولیتی رو به افول
جنبش دانشجویی رو به افول نهاده و از تعهد، شناخت، آگاهی، آیندهنگری و دردهای بزرگ و مسئولانه به دور شده است.
امسال روز دانشجو غریبانه برگزار میشود. از قریب هفت دهه قبل که دانشجویان دانشگاه تهران متعهدانه در برابر یک موضوع سیاسی مهم عکسالعمل نشان دادند و به خاک و خون کشیده شدند تا همین اواخر که روز دانشجو با برگزاری یک استندآپ کمدی در یکی از دانشگاهها گرامی داشته شد، جنبش دانشجویی با فراز و نشیبهای فراوانی روبرو بوده است، اما وجهه مشترک اغلب این روز در همه این سالها این بوده که عموماً گرامی داشتناش مطلوب مسئولان نبوده است یا حداقل سعی کردهاند آن را به نحو مطلوب خویش مصادره کنند، هرچند عموم گروههای سیاسی نیز از این روز در جهت بیان نظرات و اهداف خویش بهره بردهاند. جنبش دانشجویی رو به افول نهاده و از تعهد و شناخت و آگاهی و آیندهنگری و دردهای بزرگ و مسئولانه به دور شده است.
برای بررسی آینده جنبش دانشجویی و تبیین وظایف و رسالتهای این جنبش و تعیین جایگاه و نقش دانشجویان در عرصه سیاسی و اجتماعی و دینی و علمی کشور، باید نگاهی به گذشته این جنبش داشت و ضمن بررسی دقیق تاریخچهاش، به تحلیل آن پرداخت. نکته در این است که علیرغم کوششهایی که برای تدوین تاریخ جنبش دانشجویی انجام شده، اما هنوز کار جامع و علمی در این راستا انجام نشده است. حسن کار در این است که هنوز تعدادی از نقشآفرینان فعالیتهای دانشجویی این دههها و حتی دهه 30 در قید حیات هستند و میتوانند در نگارش این تاریخچه کمک کنند. این کار متأسفانه متولی رسمی ندارد و قطعاً بهترین متولی آن خود دانشجویان اعم از قدیم و جدید هستند؛ همچنین، جهادهای دانشگاهی نیز میتوانند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کنند.
مدون کردن این تاریخچه میتواند در قالب جمعآوری کلیه مستندات اعم از اخبار آرشیو روزنامهها و مجلات و صداوسیما، اسناد ساواک و نیروهای نظامی و انتظامی و اسناد موجود در دبیرخانه دانشگاهها و نیز در قالب مصاحبه با دستاندرکاران و مطلعان از وقایع دانشجویی این دههها انجام شود. تاریخ شفاهی جنبش دانشجویی از مهمترین منابع این تاریخنگاری ارزشمند است. پرداختن به وقایع مهمی همچون انقلاب، انقلاب فرهنگی، جنگ، شهدای دانشگاه، تسخیر لانه جاسوسی، وقایع کوی دانشگاه تهران و ... از مهمترین بخشهای این کار است.
با بررسی تاریخ جنبش دانشجویی، میتوان به تحلیل وقایع و علل و اثرات آنها پرداخت و سپس با کمک جمعبندی گذشته و بررسی حال، آینده را نیز پیشبینی و برنامهریزی کرد و از این پتانسیل ارزشمند بهره برد. برخی از سؤالات در این بررسیها عبارت است از:
علل گرایش دانشجویان به سیاست در دهههای گذشته چه بوده است؟
نقاط ضعف و قوت هر یک از حرکتهای دانشجویی مهم و تأثیرگذار مانند تسخیر لانه جاسوسی کدام است؟
علل گریزان بودن دانشجویان از سیاست در حال حاضر چیست؟
دغدغه فعلی دانشجویان چیست؟
آیا درگیری دانشجویان در مباحث سیاسی ضروری است؟
گسترش دانشگاهها چه تأثیری بر جنبش دانشجویی داشته است؟
تشکلهای دانشجویی در چه وضعیتی هستند؟
و ...
فرهاد رفیعیان؛ مدرس دانشگاه و عضو شورای مرکزی انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه اصفهان در دهه 60
انتهای پیام
