درسی از مکتب امام هادی(ع)

در حديثى از امام هادى(ع) در کتاب «تحف‌العقول» آمده است: مَنْ هانَتْ‏ عَلَيْهِ نَفْسُهُ‏ فَلا تَأْمَنْ شَرَّهُ‏؛ اگر كسى خودش در نزد خودش خوار شود، اگر كسى احساس بزرگوارى را در خودش از دست بدهد، يعنى خود را به عنوان يك موجود بزرگوار حس نكند - و به تعبيرى امروزى نزديك به اين تعبير - كسى كه در روح خودش احساس شخصيت اخلاقى و معنوى نكند، از شر او بترس، از شر او ايمن مباش.

برحسب كلام امير المؤمنين: مَنْ كَرُمَت عَلَيْهِ نَفْسُهُ هانَتْ عَلَيْهِ شَهَواتُهُ؛ اگر كسى در روح خود احساس شرافت و بزرگوارى كند، براى او شهوت‏رانى و دنبال هواى نفس رفتن كار منفورى است و نرفتنش كارى آسان.

[و برحسب كلام امام هادى عليه السلام‏] برعكس، آن كسى كه اين احساس در او نيست و در خود احساس نمى‏ كند كه من كسى هستم، شخصيتى هستم، شرافتى دارم، بزرگوارى اى دارم، آن كسى كه اين احساس را باخت همه چيز را باخته است، فلا تَأْمَنْ شَرَّهُ.

اگر انسان احترام ذات را از دست داد به فساد اخلاق كشيده مى‏‌شود(مَنْ هانَتْ‏ عَلَيْهِ نَفْسُهُ فَلا تَأْمَنْ شَرَّهُ‏) و چون به واسطه عدم احترام اجتماعى، شخصيت اجتماعى را از دست داده، مانعى براى فساد و گناه نمى‏‌بيند.

منبع: مجموعه آثار استاد شهيد مطهرى (فلسفه اخلاق)، جلد ‏22، صفحه: 574-573 و صفحه 427، با ویرایش جزئی.