مروری بر آداب سوگواری حسینی بر اساس احادیث و روایات
با فرا رسیدن ماه محرم و صفر مراسم عزاداری برپا شدند و در این مجال بنا داریم تا به صورت خلاصه و کوتاه مروری بر آداب عزاداری امام حسین(ع) بر اساس احادیث و روایات ائمه معصومین داشته باشیم.
باز هم ماه عاشقان آمد. عاشقانی که تداومگر راه حسین(ع) هستند. فصل دوباره عاشقی و عشقبازی با معبود با از سر گذشتن و عبور از تمام تعلقات دنیوی سررسید و عاشقان دوباره فراخوانده شدند تا باز هم هر کدام بتوانند به سهم و وسع خویش توشهای برای آخرت برچینند.
دوباره علمها و کتلها و دستههای عزاداری به راه افتادند تا نشان دهند که راه حسینبن علی(ع) فراموش شدنی نیست و این راه تا قیام قیامت ادامه خواهد داشت. این عشق و فرهنگ حسین(ع) است که همه ساله هزاران عاشق را با هر مکتب و مسلکی از سراسر دنیا فرامیخواند.
عاشقان حسین(ع) تنها شیعیان و مسلمانان نیستند بلکه هر کسی که آزاداندیش است، شیفته اوست. این بزرگمنشی و آزادگی و تلاش برای احقاق حق و تحقق دین خداست که موجب تداوم خط عاشورا شد و مسلماً تنها راه تداوم آن هم توجه به همین مبانی است و تنها به عزاداری صرف نیست. گرچه برپایی عزاداری و روضهخوانی یکی از ملزومات اصلی و جزو شعائر الهی است که باید همواره عزای حسینی را اقامه کرد اما توجه به اهداف اصلی امام حسین(ع)، اولویت نخست دارد چرا که مکتب عاشورا، کاملترین مکتبی است که میتوان با آن حکومت جهانی مهدی موعود(عج) را محقق کرد.
با فرا رسیدن ماه محرم و صفر دوباره مراسم عزاداری به پا شدند و در این مجال بنا داریم تا به صورت خلاصه و کوتاه مروری بر آداب عزاداری امام حسین(ع) بر اساس احادیث و روایات ائمه معصومین داشته باشیم.
1- سیاهپوشی: از نظر فقهی پوشیدن لباس سیاه مکروه است ولی در عزاداری امام حسین(ع) و ائمه معصومین(ع) استثنا شده است زیرا این کار نشانه حزن و اندوه و نمودار شعائر و حماسهها است.
2- تسلیتگویی: اصل تسلیت گفتن در شرایط مصیبت و اندوهی که بر کسی وارد شده در اسلام مستحب است. پیامبر اکرم(ص) فرمودند هرکس مصیبت دیدهای را تسلیت گوید، پاداشی همانند او دارد. (سفینةالبحار، جلد 2، صفحه 188).
این سنت در بین شیعیان رایج است و با جمله «اَعظَمَ اللهُ اُجُورَکُم » همدیگر را تسلیت میدهند. امام باقر(ع) فرمودند وقتی شیعیان به هم میرسند در مصیبت اباعبدالله(ع) این جمله را تکرار کنند: «اَعظَمَ اللهُ اُجُورَنا بمُصابنا بالحُسَین(ع) وَ جَعَلَنا وَ اِیاکُم مِنَ الطالبینَ بثاره مع وَلیهِ الاِمام المَهدی مِن الِ مُحَمَدٍ علیهمُ السَلامُ.» خداوند اجر ما را به سوگواری و عزاداری بر امام حسین(ع) بیفزاید و ما و شما را از خونخواهان او همراه با ولی خود امام مهدی از آل محمد(ع) قرار دهد. (مستدرک الوسایل، جلد 2،صفحه 216).
3- تعطیلی کار در روز عاشورا: امام صادق(ع) فرمودند کسی که روز عاشورا را تعطیل کند یعنی عقب کسب و کارش نرود و به کوری چشم بنی امیه که روز عاشورا را متبرک میدانستند، اگر کسی برای معیشت روزانهاش هم فعالیتی نکند، خداوند حوائج دنیا و آخرتش را بر آورد و کسی که روز عاشورا روز حزن و اندوه او باشد، در عوض فردای قیامت که برای همه روز هول و ترس است برای او روز شادی خواهد بود. (امالی شیخ صدوق، صفحه 129).
4- زیارت و زیارتخوانی: علقمةبن حضرمی از امام باقر(ع) درخواست کرد که مرا دعایی تعلیم بفرما که از راه نزدیک یا دور و از خانه ام در این روز (روز عاشورا) بخوانم. امام فرمودند: ای علقمه ! هرگاه خواستی (دعا بخوانی) دو رکعت نماز بخوان بعد از آن این زیارت (عاشورا ) را بخوان. پس اگر تو این زیارت را بخوانی، دعا کردهای به آنچه که ملائکه برای زائر حسین(ع) دعا میکنند و خداوند صد هزار هزار درجه برای تو بنویسد و مثل کسی هستی که با حسین(ع) شهید شده باشد تا مشارکت کنی ایشان را در درجات ایشان و شناخته نشوی مگر در جمله شهیدانی که شهید شدهاند با آن حضرت و نوشته شود برای تو ثواب زیارت هر پیغمبری و رسولی و ثواب زیارت هر که زیارت کرده حسین(ع) را از روزی که شهید شده است. (مصباح المتهجد، صفحه 714).
اگر میتوانید زیارت عاشورای معروفه را با صد لعن و صد سلام بخوانید و اگر وقت ندارید برای صد لعن و صد سلام، زیارت عاشورای غیر معروفه را که در اجر و ثواب با زیارت معروفه یکسان است، هر روز بخوانید. (هر دو زیارت در مفاتیحالجنان آمده است).
5- تباکی و گریستن: در حدیث قدسی آمده که خداوند به حضرت موسی(ع) فرموند ای موسی ! هر یک از بندگانم در زمان شهادت فرزند مصطفی(ص) (روز عاشورا) گریه کند یا حالت گریه به خود بگیرد و بر مصیبت سبط پیامبر(ص) تعزیت گوید همواره در بهشت خواهد بود(مستدرک سفینه البحار، جلد 7، صفحه 235).
6- برگزاری مجالس عزاداری: امام صادق(ع) میفرماید مجلس گرفتن شما را من دوست میدارم. در مجالس خود «امر ما را» زنده بدارید. خداوند رحمت کند کسی که امر ما را زنده بدارد (وسایلالشیعه، جلد 10، صفحه 235).
7- نماز جماعت ظهر عاشورا: سیدالشهدا(ع) و یاران با وفای او همه شهید راه نماز شدند. از این رو در زیار ت مطلقه امام حسین(ع) خطاب به امام میگوییم اشهد انک قد اقمت الصلاة و اتیت الزکاة و امرت بالمعروف و نهیت عن المنکر.
8- تحمل اندکی سختی: بايد مقدارى از لذائذ زندگى را كه از خوردن و نوشيدن و حتّى خوابيدن و گفتن به دست مىآيد ترك کرده (مگر آن كه لازم باشد) و ديدار با برادران دينى را ترك كرده و آن روز را روز گريه و اندوه خود قرار دهد و مانند كسى باشند كه پدر يا فرزند خود را از دست داده است. امام صادق(ع) فرمودند در روز (عاشورا) از کارهای لذتبخش دوری شود و آداب و سنن سوگواری بر پا شود و تا زوال خورشید از خوردن و آشامیدن خودداری شود و بعد از آن همان غذایی خورده شود که سوگواران میخورند. (میزانالحکمه، جلد 8، صفحه 3783).
9- رعايت اخلاص: عزاداری را به خاطر رسم و عادت انجام نداده و سعى كنيم اين كارها را با نيتى خالص و براى رضاى خدا انجام داده و در خلوص خود نيز صادق باشيم، زيرا كار كوچكى كه با نيت خالصانه و صادقانه همراه باشد بهتر از كارهاى زيادى است كه خلوص و صداقت در آن نباشد، حتى اگر چندين هزار برابر باشد.
انتهای پیام
