امام رضا(ع) تهدیدهای فرهنگی را به فرصت تبدیل کرد

حجت‌الاسلام والمسلمین کریم مومنی مدرس مرکز تخصصی امامت، در گفت‌وگو با ایکنا از  قم، با بیان اینکه دوران امامت امام رضا(ع) همزمان با حکومت بنی عباس بود، بیان کرد: در این دوران به سمت علم‌گرایی و علوم غربی حرکت کردند و نهضت ترجمه کتب فلاسفه یونان آغاز شد و بسیاری از عقاید با عقیده اهل بیت(ع) سازگار نبود.

وی با بیان اینکه بنی عباس به لحاظ فرهنگی به دنبال رقیب برای اهل بیت(ع) بود، افزود: بنی عباس از سیاست برخورد فیزیکی بنی امیه درس عبارت گرفتند بنابراین سیاست آن‌ها بسیار زیرکانه‌تر بود.

این کارشناس مذهبی بیان کرد: در روایتی از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است که زمانی که اولاد خود را نام می‌برند و به نام علی بن موسی‌الرضا(ع) می‌رسند، می‌فرمایند:« عفریت مستکبری ایشان را می‌کشد»، یعنی مامون به اندازه‌ای زیرک است که با این عنوان از وی نام برده می‌شود.

وی گفت: از دوران امام سجاد(ع) به بعد استراتژی اهل بیت(ع) تغییر کرد و فعالیت خود را بر روی مسائل علمی و فرهنگی متمرکز کردند و اوج فعالیتشان در زمان امام صادق(ع) بود.

حجت‌الاسلام مومنی ابراز کرد: بنی عباس این تجربه را داشت که از زمان امام سجاد(ع) ائمه استراتژی علمی دارند و هرکس می‌خواهد در خصوص فرهنگ نبوی تحقیق کند، نزد اهل بیت(ع) می‌آید و مشاهده کردند که نبض جامعه دست اهل بیت(ع) است بنابراین علمایی از بلاد مختلف دعوت و مناظراتی برگزار شد اما دریافتند که علم و دل‌ها دست اهل بیت(ع) است.

وی گفت: بنی عباس مشاهده کرد که امام رضا(ع) دارای محبوبیت بسیاری است و به عنوان عالم آل رسول معروف می‌باشد، بنابراین ابتدا ایشان را تحت‌الحفظ قرار دادند و بعد محدود و سپس ترور شخصیتی کردند.

مدرس مرکز تخصصی امامت اظهار کرد: از آنجایی که مدینه شهر پیغمبر(ص) و پایتخت جهان اسلام به لحاظ رسالت است، بنی عباس تصمیم گرفتند که امام رضا(ع) را از زادگاهش دور کنند بنابرین ایشان را به بغداد آوردند و تحت‌الحفظ در زندان بود و زمانی که میان امین و مأمون اختلاف ایجاد شد، پایتخت را از بغداد به خراسان منتقل کرد و همان سیاست قبلی را در خصوص حضرت به کار گرفت.

وی گفت: بنی عباس مشاهده می‌کنند که قدرت علمی و فرهنگی اهل بیت(ع) بالاست بنابراین مامون به سمت عقل‌گرایی حرکت می‌کند و در دوران خلافتش، معتزله که عقل‌گرایی مفرط است، رشد می‌کند.

حجت‌الاسلام مومنی با بیان اینکه سیاست بنی عباس بسیار پیچیده‌تر از بنی امیه بود، افزود: در دوران بنی امیه علنی خاندان اهل بیت(ع) را می‌کشتند اما در دوران بنی عباس این فعالیت‌ها پنهانی بود که این نشان‌دهنده نفاق بیشتر آن‌ها است.

وی با بیان اینکه بنی عباس پس از مشاهده نفوذ بالای اهل بیت(ع) قصد ترور اجتماعی و یا تبعید ائمه را می‌کنند، تصریح کرد: امام رضا(ع) زمانیکه سربازان برای انتقال ایشان می‌آیند، خویشان خود را جمع می‌کنند و می‌گویند که گریه کنید و در پاسخ به اصحاب که شما مسافرید و باز می‌گردید می‌فرماید:« من از این سفر باز نمی‌گردم».

وی فریب دادن افکار عمومی را مهم‌ترین شاخصه حکومت بنی عباس معرفی کرد و افزود: وجود مبارک امام رضا(ع) همیشه مایه خیر می‌شود و در نیشابور نیز هزاران نفر قلم به دست سخنرانی ایشان را می‌نویسند.

حجت‌الاسلام مومنی بیان کرد: مامون مناظره به راه می‌اندازد و از علمای بزرگ برای شرکت در مناظره دعوت به عمل می‌آورد با این هدف که چنانچه امام رضا(ع) مخالفان را شکست دهد، قدرت پایتخت اسلامی نشان داده می‌شود و چنانچه امام رضا(ع) شکست بخورد محبوبیتش نزد مردم از بین می‌رود، اما امام رضا(ع) از این فرصت برای تبلیغ دین جد خود استفاده کرد و در گفتارهای خود دین اهل بیت(ع) را ترویج داد.

وی با اشاره به اینکه وجود مبارک امام رضا(ع) تهدیدها را تبدیل به فرصت کرد تا دین رسول الله را ترویج دهد، تصریح کرد: مامون برای آوردن امام رضا(ع) هیئتی را به مدینه می‌فرستند و برای فریب افکار عمومی می‌گوید: ایشان را با احترام بیاورید تا مردم علیه آن‌ها قیام نکنند که این امر نشان‌دهنده عزت اهل بیت(ع) است.

وی با بیان اینکه محبوبیت امام رضا(ع) بعد از ولیعهدی ایشان بیشتر شد، افزود: هدف مامون از ولیعهدی امام رضا(ع) این بود که از ایجاد پایگاه رقیب در مدینه جلوگیری کند اما مشاهده کرد که پایگاه ثالثی ایجاد شده و افراد از اقصا نقاط دنیا برای دیدار ایشان حضور می‌یابند.

حجت‌الاسلام مومنی بیان کرد: یکی از شروط امام رضا(ع) از پذیرش ولیعهدی این بود که در هیچ امر سیاسی دخالت نکند که این شرط نشان داد که عملا ولیعهدی مقامی تشریفاتی است.

وی گفت: مامون به بهانه بیماری امام رضا(ع) را مسموم می‌کند اما ایشان قبل از آن از نقشه مامون سخن گفته بود.

استاد حوزه ادامه داد: مامون ظرف پر از آبمیوه‌ای را به امام رضا(ع) تعارف می‌کند اما امام رضا(ع) می‌فرمایند:« نمی خورم» و به مأمون می‌فهماند که از نیتش با خبر است اما مأمون می‌گوید:« باید بخوری» و امام(ع) در پاسخ می‌فرمایند:« به اختیار خود نمی‌خورم» یعنی می‌داند که زهر است اما چنانچه امتناع کند با بی‌حرمتی به ایشان می‌خورانند.

وی بیان کرد: امام رضا(ع) با درخواست گریه از خویشان خود در زمان حرکت به سوی خراسان و همچنین با شروط خود به مردم می‌فهماند که مجبور به پذیرش ولیعهدی است اما عملا آن را نپذیرفته است.