طرح جوانی جمعیت کارشناسی بیشتری نیاز دارد

کورش محمدی، عضو سابق شورای شهر اصفهان و رئیس انجمن آسیب‌شناسی اجتماعی ایران در گفت‌وگو با ایکنا از اصفهان، درباره طرح «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت»، اظهار کرد: جامعه ایران در دوره میانسالی قرار دارد و طبیعتاً برای پویایی جمعیت به چنین طرحی نیاز است، ولی در کشورهایی که پویایی جمعیت را مدنظر قرار داده و برای آن برنامه‌ریزی کرده‌اند، قبل از اینکه به سمت افزایش یا جوان‌سازی جمعیت حرکت کنند، زیرساخت‌های لازم برای حمایت از جمعیت و تأمین نیازها و خدمات آن را فراهم می‌کنند.

وی افزود: امروز در شرایطی با طرح «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» مواجهیم که زیرساختی برای آن در نظر گرفته نشده و طرحی غیرکارشناسی به نظر می‌رسد. متأسفانه به نظرات کارشناسان و انتقادات آنها به این طرح توجه نشد و مستقیماً به سراغ تصویب و اجرای طرح رفتند.

عضو سابق شورای شهر اصفهان با تأکید بر ارزیابی زیرساخت‌ها، گفت: امروز بخشی از جامعه را جمعیت جوان تشکیل می‌دهد، ولی برای همین جمعیت چه امکانات و ظرفیت‌هایی پیش‌بینی شده است؟ مگر اکنون مجموعه زیرساخت‌ها برای جمعیت جوان کشور کفایت می‌کند که می‌خواهیم بخش جدیدی به این جمعیت اضافه کنیم؟ برای توسعه جمعیت، ابتدا باید مبانی و ابعاد مختلف آن پیش‌بینی شود و یکی از خطراتی که این طرح به دنبال دارد، این است که به‌واسطه بعضی مشوق‌های پیش‌بینی شده، جمعیتی به کشور اضافه شود که فاقد متولی برای شناسایی نیازها و رفع مشکلاتش است. در جامعه‌ای که اکنون آمار طلاق در برخی استان‌ها به حدود 50 درصد رسیده و آسیب‌های اجتماعی افزایش یافته، چگونه می‌خواهیم جمعیت را اضافه کنیم؟ با کدام استدلال عقلی، اضافه شدن این جمعیت ارزش دارد؟ مگر قرار است این جمعیت با تخصص متولد شود؟ این‌ها مشکلاتی است که در این طرح، کارشناسی نشده‌اند و باید به آنها توجه شود. 

محمدی تصریح کرد: ای کاش کسانی که مدافع این طرح هستند، ابتدا با کارشناسان این حوزه و حوزه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی جلساتی ترتیب می‌دادند و این طرح را به‌صورت کارشناسی پیش می‌بردند. باید فارغ از هرگونه دغدغه سیاسی و نگاه جناحی و بر مبنای رویکرد کارشناسی، این طرح را کالبدشکافی کرد و به نتیجه‌گیری درباره آن پرداخت. به نظر من، این طرح یکی از چالش‌های جدی دو دهه آینده ما خواهد بود و کشور را با مشکلات و فشارهای شدید اجتماعی، اقتصادی و معیشتی و مطالبات نسل جدید مواجه می‌کند که نتیجه آن سرخوردگی و ناکامی برای جامعه است و این عدم پویایی جمعیت که امروز بابت آن نگران هستیم، در دو دهه آینده چندین برابر جمعیت سالخورده خود را نشان خواهد داد.

وی بیان کرد: یکی از مشکلات جمعیت جوان کشور، بحث اشتغال و بیکاری است و از طرف دیگر، نهاد خانواده در جامعه ما به شدت آسیب دیده، سن ازدواج افزایش یافته و بسیاری از افراد امکان ازدواج ندارند. چه اتفاقی قرار است در قالب این طرح رخ دهد، تا در آینده امکان ازدواج تسهیل شود؟ ما تسهیلات لازم برای مسکن، شغل، ازدواج و تحصیل در اختیار نداریم و در این طرح نیز چیزی در نظر گرفته نشده است، مثلاً گفته شده بلیط سینما برای خانواده‌های دارای سه فرزند نیم‌بها خواهد بود. مگر همه نیازهای یک خانواده در بلیط سینما و تفریح خلاصه می‌شود؟ یا در جای دیگر گفته شده 200 متر زمین در اختیار خانواده‌ها قرار می‌گیرد، آیا مشکلات آنها با این مقدار زمین قابل حل است؟ آیا مصالح لازم برای تشکیل خانواده و تأمین نیازهای یک نوجوان به لحاظ فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی با 200 متر زمین حل می‌شود؟ این شیوه برخورد با نیازهای جمعیت، غیرکارشناسانه است. بنابراین، ضرورت دارد راجع به این طرح تأمل بیشتری صورت گیرد.

رئیس انجمن آسیب‌شناسی اجتماعی ایران ادامه داد: امروز با جمعیتی مواجهیم که چندین برابر نیازهایش درگیر خرده‌فرهنگ‌های وارداتی شده است، بنابراین با کدام مکانیسم می‌خواهیم این جمعیت را به ارزش‌ها و ایدئولوژی مورد تأیید جامعه بازگردانیم؟ طرح «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» تک‌بعدی است و دستگاه‌های متولی نیز در این زمینه باید کارآمدی بیشتری از خود نشان دهند.

وی اضافه کرد: امروز با یک حوزه تعلیم و تربیت ناکارآمد مواجهیم و این حوزه ناکارآمد چه ارتباطی با این طرح پیدا کرده است؟ خود این طرح چقدر به موضوع تعلیم و تربیت توجه کرده که بخواهد به ازدیاد جمعیت بپردازد؟ همین تعلیم و تربیتی که امروز وجود دارد، نتوانسته نسل ماهری را برای جامعه تربیت کند، آن وقت می‌خواهیم بخش جدیدی از جمعیت را نیز به دست آن بسپاریم؟ ما در اداره برخی مسائل و تأمین نیازهای جمعیت موجود ناتوان و ناموفق هستیم و نتوانسته‌ایم به نیازهای اصلی و اساسی آن پاسخ دهیم، آن وقت چگونه می‌خواهیم بخش جدیدی به این جمعیت اضافه کنیم؟ بنابراین، این طرح بدون در نظر گرفتن ابعاد مختلف آن، می‌تواند خطایی استراتژیک برای جامعه ما محسوب شود و نوعی تحریک و ترغیب بدون پشتوانه کارشناسی برای برخی از آحاد جامعه به‌منظور باروری بیشتر ایجاد می‌کند.