قیامی که یک ملت را به لرزه درآورد

قیام تاریخی مردم تبریز در روز 29 بهمن 56 شاید یک جرقه‌ای بزرگ در تاریخ انقلاب ایران شناخته شود که این جرقه در نهایت به یک آتش بزرگ در میان مردم تبدیل شد و ملت ایران را به لرزه درآورد تا این‌که یک سال بعد و در بهمن 57، پیروزی را برای این ملت به ارمغان آورد. شروع داستان این قیام به دیماه سال 56 باز می‌گردد. در این ماه، کارتر، رئیس جمهور آمریکا، وارد تهران شد. چگونگی مراسم ضیافت شام، نحوه‌ حضور اعضای خانواده سلطنت در آن و سخنان اغراق آمیز کارتر در ستایش از شاه، باعث تعجب همگان شد.

خلاصه آن که کارتر ایران را ( جزیره ثبات) در یکی از پرآشوب ترین نقاط جهان خواند. سرمستی شاه از تمجید کارتر و حمایت آمریکا و کشورهای غربی از حکومتش موجب شد تا پس از پایان سفر کارتر، شاه همان روز دستور دهد که مقالهای شدیدالحن علیه امام خمینی (ره) نوشته شود.

یک هفته پس از بازدید کارتر مقاله‌ معروف به ( ایران و استعمار سرخ و سیاه) با امضای مستعار احمد رشیدی مطلق در روزنامه اطلاعات روز هفدهم دی ماه 1356 به چاپ رسید. در آن مقاله، امام خمینی (ره) به شدت مورد حمله و توهین قرار گرفته بود. انتشار مقاله‌ی اهانت آمیز در روزنامه اطلاعات با واکنش فوری طلاب، روحانیون و مردم قم رو به رو شد. تظاهرات روز نوزدهم دی ماه، منتهی به حمله نیروهای نظامی به مردم شد. که طی آن، 14 نفر کشته و عده‌ِ زیادی مجروح و حجمعی از علما و روحانیون نیز دستگیر و تبعید شدند.

اما دامنه‌ِ اعتراض‌ها افزایش یافت. در 29 بهمن ماه 56 در شهر تبریز، برای شهدای قم، مراسم اربعین برگزار شد و ارتش، مردم را به گلوله بست. در این قیام تاریخی مردم تبریز، که نشانگر روی جدیدی از خشونت‌های ظالمانه خاندان سلطنتی بود، نخستین بار شعار «مرگ بر شاه» در میان مردم جاری گشت و آنقدر بر روی مردم سایر شهرها تاثیر گذاشت که به مناسبت برگزاری چهلم شهدای این قیام، مردم یزد نیز شروع به اعتراضات خود کردند اما بار دیگر جنایت 29 بهمن تکرار شد و سپس درگیری‌ها، شهر به شهر ادامه یافت.

این درگیری‌ها روز به روز جنبه‌های سیاه تری می‌یافت تا این‌که در مرداد سال 57، 477 نفر در پی جنایت مهیب ساواک، گماشته‌ی رژیم پهلوی، در آتش سوزی سینما رکس جان دادند. اتفاقات بسیاری تا بهمن ماه 57 رخ داد. هزاران مردم بیگناه در درگیری‌های ارتش با آن‌ها، کشته و مجروم شدند اما مردم غیور ایران تا پای جان ایستادگی کردند و نگذاشتند که استکبار داخلی، مجال آرامش داشته باشد. و در نهایت با تلاش و همت میلیونی ملت ایران، انقلابی که ریشه‌های آن به عقاید، هویت، شرعیت، احترام، عزت و تعصب یک ملت دامن زده بود، به پیروزی رسید.

محمدعلی پرغو، استاد دانشکده حقوق و علوم اجتماعی دانشگاه تبریز در گفت‌وگو با ایکنا از آذربایجان شرقی، در خصوص ابعاد قیام 29 بهمن 56، اظهار می‌کند: 29 بهمن، طلیعه‌ حرکت احیاگرانه‌ رهبر کبیر انقلاب اسلامی است که بیانگر خواسته و عمل مردم بصیر خطه‌‌ آذربایجان برای مبارزه با ظلم، بی عدالتی و خیانت پیشگی رژیم طاغوت بود.

وی می‌افزاید: در سال 56، مردم ولایت مدار و اهل بیت دوست آذربایجان با مشاهده روند حکومت ظالمانه پهلوی و دهن کجی به عقاید مردم و دستورات دین مبین اسلام، در امتداد حرکت ارزشمند مردم شریف و عالم پرور قم به صورت کوبنده‌ای به پا خواستند.

وی ادامه می‌دهد: این قیام مردم تبریز برای به سکوت کشاندن حکومت ظالم پهلوی بوده و مبنا قرار گرفتن شعار «لبیک یا خمینی» مردم آذربایجان در این سال، در شکستن هینمه حکومت پهلوی موثر واقع شد و این حرکت، برای کل مردم ایران یک نمونه و الگویی بود که در نهایت باعث شد تا افتخاری دیگر برای شهر اولین‌‍‌ها در تاریخ ثبت شود.

پرغو، با تاکید بر این‌که ابعاد این قیام نه در سطح کوچک شهری بلکه در سطوح سیاسی، اجتماعی و حتی در حد بین‌المللی تاثر گذاشت، می‌گوید: اساس این حرکت و جنبش مردم نیز قرآن کریم و سیره اهل بیت (ع) بود. این جوشش اعتقادی، مردم را به حرکت درآورد و به تمامی قدرت‌های پوشالی و استکباری دنیا نشان دادند که مردم مسلمان ایران، با این رویکرد و تکیه بر دو جوهره اعتقادی خود در جامعه زنده هستند.

این استاد دانشگاه، خاطرنشان می‌کند: نگاه مردم ایران در این خصوص، یک نگاه کاملا حسینی بود و مردم آذربایجان که قرن‌ها شعار می‌‍دادند که «یا حسین، اگر بودیم در کربلا، لحظه‌ای تو را تنها نمی‌گذاشتیم» به میدان عمل آوردند و آن را عملی کردند. حسین زمانه ما نیز امام خمینی (ره) بود و مردم با تکیه بر حسین زمانه خود، به تمامی دنیا پیام دادند که ما همچنان در راه دین اسلام ایستاده‌ایم و اجازه لطمه به مبانی اسلام و دینی خود نخواهیم داد.

وی با بیان این‌که همواره تاریخ، چراغ راهنما امروز ما است، ادامه می‌دهد: یک ملت که جز عبادت و اعتقاد چیزی نداشتند، با تکیه بر قدرت ایمان خود، انقلابی را آغاز کردند و در مقابل مسلح ترین و قدرتمند ترین حاکم مستبد و مزدور با پشتیبانی ابرقدرت دنیا، ایستادند.

این استاد دانشگاه می‌افزاید: پیام قیام تاریخی مردم تبریز در روز 29 بهمن، این است که ای ملت شریف ایران و جوانان عزیز کشور، «توکل به خدا» ما را در مسیر حق قرار می‌دهد و چه انسان‌ها و جوانانی که جان خود را در طبق اخلاص گذاشتند تا از خاک وطن خود و باورها و عقاید خود دفاع کنند. همه سنگرهای غیرقابل تسخیر مادی با نصرت خدا و یکدلی و قرارگیری در مسیر الهی که همان ولایت فقیه است، در هم می‌شکند و اگر در این مسیر یک دل و یک صدا با دلی محکم و با ایمان و ایثارگرانه قرار بگیریم، همه ضعف‌ها و مشکلات را به دست خود رفع می‌کنیم.

قیام 29 بهمن، وحدت ملی را در کشور توسعه داد

در ادامه حجت‌الاسلام مجتبی نظری، استاد حوزه و دانشگاه نیز، اظهار می‌کند: ابعاد و گستره‌ 29 بهمن بسیار عمیق تر از تفکرات است. یعنی این روز موجب شد تا توجه کل کشور و تمامی مردم به این قیام جلب شود. لایه انقلاب عمیق تر و تنه آن مستحکم تر شود (به عبارتی منجر به تعمیق انقلاب در تمامی ابعاد شد).

وی با بیان این‌که قیام 29 بهمن، وحدت ملی را در کشور توسعه داد، می‌گوید: این قیام، جرئت ایستادگی در برابر طاغوت را به مردم داد. خون ریزی و شهادت مردم به خصوص شهدای دانشجو و نحوه برخورد مردم تبریز تا پای جان با مزدوران رژیم درس بزرگی در رابطه با حفظ ارزش و هویت مردم ایران و جان بر کف بودن در راه دفاع از مظلوم به کل کشور داد. علی رغم این‌که در آن سال‌ها، مشکلات زیادی در خود شهر تبریز وجود داشت اما با این حال به میدان آمد و علم داری کشور را انجام داد.

نظری، در خصوص درس و پیام این روز برای جوانان، ادامه می‌دهد: جوانان باید کلید تداوم انقلاب را یاد بگیرند. مقام معظم رهبری در صحبت‌های خود بر استمرار انقلاب تاکید کرده و کلید این استمرار نیز تبیین است. جوانان باید پیام 29 بهمن، انقلاب اسلامی، اسناد لانه جاسوسی و .. را بازگو و نقل کنند.

این استاد حوزه و دانشگاه می‌افزاید: اطلاعات کم جوانان امروز از تاریخ نظام شاهنشاهی و پهلوی اول و دوم باعث شده تا انگیزه دفاع تزلزل یابد. در این راستا مسئولان مختلف به خصوص نهاد فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها و ... وظیفه دارند تا حقایق آن دوران را به جوانان ذکر کنند.

وی می‌گوید: ما در بازخورد تاریخ به نسل جوان کم لطفی کردیم واکنون خود جوانان هستند که می‌توانند با تلاش و همت خود این کم لطفی ما را جبران کنند. فضای مجازی نیز ظرفیت بزرگی است که باید از آن برای فریاد حقایق خود، ایجاد گفتمان و تبیین صحبت‌ها و تاریخ دیروز کشور استفاده کنیم وگرنه دشمن می‌تواند از این طریق، تاریخ را عکس آنچه که رخ داده به جوانان ما نشان دهد و شهید را جلاد و جلاد و شهید کند.

وی اظهار می‌کند: جوانان انقلابی و جهادی می‌توانند با حضور شبکه‌ای در بسترهای مجازی و دانشگاهی می‌توانند آغازگر جهاد تبیین شوند. اسناد جاسوسی را از ابتدا به اقشار مختلف بازگو کنند و از هر طریق دیگر به وظایف خود در جهاد تبیین عمل کنند.