درسی از مکتب امام کاظم(ع)/ اکثریت، معیار حقیقت نیست

امروز مصادف با 25 رجب، سالروز شهادت هفتمین امام شیعیان، امام موسی کاظم(ع) است. ایرانیان به خصوص به این امام همام ارادت ویژه‌ای دارند چرا که حرم‌های بسیاری از فرزندان و نوادگان ایشان در ایران اسلامی مدفون است و ملجأ و پناهگاه عاشقان و دلدادگان مکتب عشق و بندگی هستند.

امام موسی کاظم(ع) سال‌های پایانی عمر پربرکتشان را در زندان‌های هارون‌الرشید سپری کردند و در نهایت هم در همین زندان‌ها به شهادت رسیدند. ایشان مانند سایر ائمه معصومین دارای ویژگی‌ها و مناقب زیادی بودند که از جمله آن‌ها می‌توان به کظم غیظ، عبادت، علم، بردباری، سخاوت، بخشندگی و غیره بوده است و اصولاً به دلیل فضل و کرامت زیادی که داشتند به باب‌الحوائج معروف شدند.

شهید آیت‌الله مطهری در کتاب «تعلیم و تربیت در اسلام» جلد 22 صفحه 866 با ذکر روایتی از امام موسی کاظم(ع) درسی را از مکتب این امام همام بیان کرد که در این مجال مرور می‌کنیم:

«امام موسی کاظم(ع) در حدیثی  - خطاب به هشام - مى‏‌فرماید: قرآن كثرت را مذمت كرده است آنجا كه مى‏فرماید: «وَ إِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِی الْأَرْضِ یضِلُّوكَ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ إِنْ یتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَ إِنْ هُمْ إِلَّا یخْرُصُونَ» (انعام/ 116) اگر اكثر مردم را پیروى كنى تو را گمراه مى‌‏كنند؛ چون اكثر مردم تابع عقل نیستند، تابع گمان و تخمین‏ هستند، همین كه چیزى در خیالشان پیدا مى‌شود دنبالش مى‌‏روند، چون اكثر این‏جور هستند، پس به اكثر اعتماد نكن. این هم خودش نوعى دیگر استقلال بخشیدن به عقل است و دعوت به اینكه عقل باید معیار باشد.

امام موسی کاظم(ع) در - ادامه خطاب به هشام - مى‏‌فرماید كه: هشام! به حرف مردم اعتنا نكن، به تشخیص مردم اعتنا نكن؛ تشخیص، تشخیص خودت باشد.

اى هشام! اگر در دست تو یک گردو باشد و هركس به تو برسد بگوید: به به! چه گوهر عالی! در هیچ خزانه‌‏اى پیدا نمى‏‌شود، تو كه مى‏‌بینى گوهر نیست نباید گول آن‌ها را بخورى. نقطه مقابلش: اگر در دست تو گوهرى باشد و هركس به تو برسد بگوید: این گردو را از كجا آورده‌اى؟ تو نباید اعتنا كنى. اگر همه مردم به این گوهر گفتند گردو، تو تابع تشخیص و عقل و فكر خودت باش و عقل را راهنماى خود قرار بده».

همچنین شیخ مفید در کتاب«الارشاد» درباره شخصیت امام موسی كاظم(ع) گفته است: «و كان ابوالحسن موسی علیه‌السلام، أعبد أهل زمانه، و أفقههم، و أسخاهم كفّاً و اكرمهم نفسا یعنی ابوالحسن امام موسی كاظم علیه‌السلام، از همه مردم عصرش پارساتر، داناتر، سخاوتمندتر و گرامی‌تر بود.

و قد روی الناس عن أبی الحسن موسی علیه السلام فأكثروا، و كان أفقه أهل زمانه حسب ما قدمناه و احفظهم لكتاب الله، و احسنهم صوتا بالقرآن، و كان اذا قرأ یحزن، و یبكی السامعون لتلاوته و كان الناس بالمدینه یسمونه زین المتهجدین، و سمی بالكاظم لما كظمه من الغیظ و صبر علیه من فعل الظالمین به، حتی مضی علیه السلام قتیلا فی حبسهم و وثاقهم. یعنی: مردم (منظور علمای اهل سنت) روایات فراوانی از ابی الحسن امام موسی كاظم علیه‌السلام روایت كردند. آن حضرت را از همه معاصرانش داناتر و آگاه‌تر به كتاب الهی می‌دانستند و گفته‌اند كه آن جناب، كتاب خدا) قرآن مجید (را از همه بهتر و با صدای دلنوازتر تلاوت می‌كرد و در هنگام قرائت قرآن مجید، می‌گریست و آن‌هایی كه در آن جا حاضر بودند، نیز می‌گریستند و مردم مدینه آن حضرت را زینت عبادت پیشگان و شب زنده‌داران می‌نامیدند و چون همواره خشم خود را فرو می‌نشانید و در برابر ستمگری‌های ستمگران بردباری می‌کرد، وی را «كاظم» نامیدند و سرانجام در بند و زندان آنان به شهادت رسید».