برپایی نماز عید فطر در مسجد صاحب بن عباد

ماه مبارک رمضان جایگاه والایی در فرهنگ اسلامی و زندگی مسلمانان دارد و به‌ همین دلیل، از گذشته‌های دور، آداب و رسوم و آیین‌های ویژه‌ای برای آن تعریف شده است که بخش بسیاری از آنها با گذشت زمان و تغییر و تحول در فرهنگ و سبک زندگی مردم به دست فراموشی سپرده شده‌اند. ارنواز فیروزیان، دکترای ادبیات تطبیقی و پژوهشگر فرهنگ و ادب عامه در سلسله یادداشت‌هایی که به‌‌مناسبت ماه مبارک رمضان در اختیار خبرگزاری ایکنا قرار داده است، به آداب این ماه در فرهنگ اصفهان قدیم می‌پردازد.

قسمت دهم و پایانی: آداب عید روزه

عید فطر، روز اول ماه شوال است که مسلمانان پس از یک ماه روزه‌داری، آن را جشن می‌گیرند؛ این عید در میان مردم به عید ماه روزه، عید روزه و عید رمضان مشهور است. در گذشته، چاوش‌خوان‌ها، با اشعاری زیبا با رمضان خداحافظی می‌کردند و مژده آمدن شوال را می‌دادند.

مردم اصفهان نیز در قدیم، نماز عید فطر را در مسجد صاحب بن عباد در محله طوقچی برگزار می‌کردند و مداحان پس از نماز صبح، از اول آفتاب، چندین بار الله اکبر می‌گفتند تا تمامی مردم برای برپایی نماز عید در مسجد جمع شوند. در مسجد، مردمی که نذر داشتند یا خیرین، با چای و شیرینی و خرما پذیرایی می‌کردند و عید را به یکدیگر تبریک می‌گفتند و با آمدن امام جماعت، راهی مصلا می‌شدند و نماز به جماعت برگزار می‌شد. در همین اواخر، مردم مراسم نماز عید فطر را در میدان نقش جهان برگزار می‌کردند و پس از ادای نماز عید، به منزل روحانی و ریش‌سفیدان محل می‌رفتند و عید را تبریک می‌گفتند و سپس سری به خانه دوستان و آشنایان می‌زدند و همچنین به زیارت اهل قبور می‌رفتند که هنوز این رسوم پابرجاست.

در بسیاری از شهرهای ایران و همچنین اصفهان، خانواده‌هایی که دختری را برای پسرشان عقد کرده‌اند، ولی هنوز او را به خانه نیاورده‌اند، شب یا روز عید فطر برای عروس خود هدیه می‌فرستند.

رسم وداع با ماه رمضان نیز از دیگر سنت‌هایی است که در آخرین روز این ماه برگزار می‌شود و مردم تا پاسی از شب در مساجد، مراسم احیا گرفته و در پایان آرزو می‌کنند که آن سال، آخرین سالی نباشد که می‌توانند روزه بگیرند.