توازن بین عقل و احساس در فهم واقعه عاشورا برقرار باشد

به گزارش ایکنا از قم، به نقل از دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، حجت‌الاسلام والمسلمین حبیب‌الله بابایی، مدیرگروه مطالعات تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی طی سخنانی به اهمیت برگزاری مراسم عزاداری در ماه محرم و آثار تربیتی آن پرداخت و گفت: آنچه که انسان معاصر به طور روزانه نسبت به آن دچار چالش است رنج‌های برخاسته از درد و رنج‌های با ریشه‌های مختلفی همچون اقتصادی، فرهنگی، روحی و روانی و برخی باورهای پوچ‌گرایانه است.

وی افزود: مسئله عاشورا برای انسانی که آمیخته به دردها و رنج‌های دنیوی و برخاسته از زندگی روزمره است چند عنصر کلیدی دارد که توجه به آن‌ها می‌تواند این انسان را در پیدا کردن راه جدید و بازگشت او به معنا، محبت، عشق و پیوندهای اجتماعی یاری کند.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: نکته‌ای که در مسئله عاشورا تجلی پیدا می‌کند و شاید ما کمتر به آن پرداخته‌ایم این است که مصیبت اتفاق افتاده در عاشورا از جنس مصیبت‌های روزمره ما نیست. این تمایز موجب می‌شود توجه به مصیبت عاشورا، آلام ما را تسکین دهد.

وی مصیبت‌های روزمره انسان‌ها را از سرِ نداشتن دانست و گفت: همین امر وجه تمایز مصیبت‌های روزمره ما با مصیبت عاشوراست؛ از دست دادن یک عزیز، از دست دادن مال و یا از دست دادن جایگاه اجتماعی از سر نداشتن است، اما آنچه در مقابل چنین درد و رنجی قرار می‌گیرد سختی‌هایی است که برای رسیدن به چیزی بوده‌اند.

بابایی آنچه را که در مورد انبیا و اولیای الهی و شهدا اتفاق می‌افتد را برای رسیدن به اهدافی بزرگ برشمرد و یادآور شد: اینان برای رسیدن به چیزی و تحقق اهداف اخلاقی، انسانی و متعالی نهفته در وجود انسان متحمل درد و رنج‌ها شده‌اند.

وی با تأکید بر بی‌ارزش بودن درد و رنج‌های نوع اول افزود: این گونه درد و رنج‌ها همیشه بی‌معنا بوده و نوعی از پوچی و خلأ را برای انسان‌ها ایجاد می‌کنند؛ اما نوع دوم رنج‌های ما را با گذر از یک درد به یک رشد، ترقی، هست، کمال و هدف نایل می‌کنند.

مدیرگروه مطالعات تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی بیان کرد: یاد مصیبتی همچون عاشورا نه تنها برای ما معناداری ایجاد می‌کند، بلکه تحمل و صبر ما را در مقابل رنج‌های روزمره نیز افزایش می‌دهد.

وی در ادامه به بررسی روش بهره‌گیری از ظرفیت‌های عاشورا در حیات فردی، گفت: ما باید ببینیم نوع نگاه ما به این واقعه به صورت عقلی صرف، احساسی صرف و یا عقلی و احساسی توأم است؛ در این مورد باید بین عقل و احساس توازن ایجاد کرده و هم به ارزش‌های متجلی در روز عاشورا توجه داشته باشیم و هم ارتباط قلبی با مظلومین این واقعه برقرار کنیم.

بابایی اظهار کرد: اساسا تکرار محتوا در محافل حسینی و پایین بودن سطح مطالبی که در منابر ارائه می‌شود نمی‌تواند افراد را به حس معناداری برساند و تفاوت بین رنج‌های روزمره و این روش مصیبت عاشورا را برای آنان هویدا نمی‌کند.

وی با تأکید بر لزوم ارتباط درست با اهل بیت(ع) عنوان کرد: این ارتباط زمانی ایجاد می‌شود که هم عقلی و اعتقادی و هم عاطفی و قلبی باشد.

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به نجات بخش بودن امام حسین(ع) در گذشته و در عصر حاضر پرداخت و گفت: وقتی صحبت از درد و رنج می‌کنیم و رنج های معنادار و بی معنا را مطرح می‌کند با ذکر برخی از مصائبی که برای شهدای ما، ائمه ما و امام حسین(ع) افتاده است، در صدد این نیستیم که رنج و درد را توجیه کنیم؛ بنابراین وقتی از درد و رنج و مصیبت متعالی یاد می‌کنیم در حقیقت برای این است که چنین اتفاقی در حق هیچ انسان دیگری رخ ندهد.

وی ادامه داد: بخشی از یاد رنج‌ها و مصائب برای کنترل رنج‌های تاریخی در آینده است و به این وسیله از ایجاد مصیبت‌ها در آینده می‌خواهیم پیشگیری کنیم.

بابایی دستاوردهای یاد مصائت متعالی را برشمرد و بیان کرد: یاد چنین مصیبت‌هایی رشد ایمان در وجود انسان است؛ وقتی که ایمان به دست آید، ضعف‌های روانی کاهش یافته، تدبیر مسائل و مشکلات روزمره زندگی تسهیل می‌شود و فرد مقاومت بالاتری در مواجهه با آلام زندگی پیدا می‌کند.

وی گفت: توجه به آلام متعالی به‌جز ایمان، یک عشق معنوی برای ما ایجاد می‌کند؛ این عشق معنوی چون در مقیاس اجتماعی و در قالب هیأت‌ها فعال می‌شود، موجب تعمیق روابط انسانی، روحیه دستگیری از همدیگر و یاری گری انسان‌ها نسبت به هم شده و به یک فرهنگ تبدیل کننده حیات فردی به اجتماعی می‌شود.

مدیرگروه مطالعات تمدنی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در پایان خاطرنشان کرد: یکی از میانبرها برای حل مشکلات همدیگر، ترویج فرهنگ همدردی است؛ این فرهنگ از طرقی همچون گردهمایی برای یاد مصائب و آلام متعالی محقق می شود.