عمارتی منحصر به فرد از دوران قاجار + فیلم
موزه قاجار یکی از چندین موزه شهر تبریز است که بهطور تخصصی به نمایش آثار دوره قاجار میپردازد. به سبب اهمیت شهر تبریز در زمان حکومت قاجار و اقامت اغلب ولیعهدان قاجاری در این شهر، تبریز در این دوران، شاهد فراز و فرودهای بسیاری بوده است. این موزه در محل عمارت تاریخی امیر نظام گروسی پیشکار ناصرالدین شاه احداث شده است.
خانهای که در محله ششگلان تبریز، یکی از محلههای قدیمی این شهر قرار گرفته و معروف به خانه قاجار است و معماری این خانه حاکی از آن است که سرد و گرم تاریخ را چشیده. عمارت امیرنظام گروسی که روزگاری سکونتگاه افراد مهم حکومتی و مکانی برای گرفتن تصمیمات مهم حکومتی بوده است، امروزه تبدیل به موزهای شده است تا بیانگر تاریخ پر فراز و نشیب این عمارت باشد.
صاحب این بنا یکی از امیران و مردان سیاسی مهم در زمان قاجار بود از این رو دارای منصبهای مهم و تأثیرگذار حکومتی نیز بوده است. او همچنین یکی از مردانی بود که در بی رجال نالایق قاجار به فکر مردم بود علاوه بر اینها به دلایل کارهایی که در زمان خود انجام داده بود نزد مردم از محبوبیت بالایی برخوردار شد. اما او کسی نیست جز امیر نظام گروسی، فردی که از او بهعنوان مرد نیک قاجار یاد میکردند.
امیر نظام گروسی اگرچه در زمان ناصرالدین شاه نیز پیشکار آذربایجان بود و جز صاحب منصبان با درایت در زمان خود بود که جایگاه بالایی نزد مردم تبریز داشت اما سرانجام به دلیل اختلاف با بزرگان سیاست به شهر ماهان کرمان تبعید شد تا سالهای آخر عمرش را در آنجا زندگی کند و در نهایت در سال ۱۳۱۷ در همان شهر نیز دار فانی را وداع گفت.
این خانه به دست یکی از مهمترین مردان حکومت در زمان ناصرالدین شاه به نام امیر نظام گروسی بنا شد و پس از فوت او نیز والیان آذربایجان در این خانه سکونت داشتند. جالب است بدانید حتی در کتاب خاطرات ناصرالدین شاه قاجار هم هنگامی که قصد سفر به دیار فرنگ را داشته است از این خانه بسیار وصف و تمجید کرده است. سرانجام پس از اینکه این عمارت از پستی بلندی های روزگار عبور کرد در سال ۱۳۷۰ توسط سازمان میراث فرهنگی خریداری شد و پس از مرمت و بازسازی درهای آن در سال ۱۳۸۰ به روی گردشگران باز شد.
این عمارت زیبا که در زمینی به مساحت ۳۰۰۰ متر مربع ساخته شده و دارای زیربنای ۱۵۰۰ مترمربع است همانند معماری بسیاری از خانههای قدیمی دارای معماری ایرانی است زیرا در آن زمان خانهها به دو بخش اندرونی و بیرونی تقسیم میشد. قسمت بیرونی این بنا همان حیاط زیبا و بزرگی است که بعد از عبور از هشتیخانه به آن وارد میشوید. از آنجایی که حیاط بیرونی همان حیاط اصلی خانه محسوب میشود دارای باغچههای زیبا و گلکاری شده است که در هر فصل زیبایی این عمارت را دوچندان میکند. هنگام عبور از درب عمارت امیرنظام گروسی جویی پر آب همراه با فوارههایی که صدای آب را در سراسر حیاط پخش میکند دیده میشود که تا انتهای حیاط کشیده شده و سپس به حوض مستطیل شکلی میریزد که رو به روی عمارت قرار گرفته تا تمام زیبایی این عمارت را همانند تصویری منعکس کند.
در انتهای حیاط اصلی عمارت زیبایی به چشم میخورد که طبقه اول آن دارای ایوانی بهصورت سراسری است که ۱۶ستونهای بلند آنرا تا به امروز استوار نگه داشتهاند و از طریق ۴ پلکانی که در جلوی ساختمان قرار دارد میتوان به طبقه اول این عمارت دسترسی داشت. در نگاه اول این عمارت با ستونهایی که دارای گچبریهای زیبا در قسمت بالایی آن هستند و پنجرههای ارسی شکل که با مهارت و ظرافت تمام با شیشههای رنگی مزین شده است نگاه هر گردشگری را میرباید. همچنین آینهکاریهای چشمنوازی که در قسمت پیشانی این عمارت کار شده جلال و شکوه بیشتری را به این خانه بخشیده است.
اگر به داخل ساختمان عمارت وارد شوید متوجه خواهید شد که ۴ اتاق در قسمت شرقی و ۵ اتاق در قسمت غربی این بنا قرار دارد که کنار آنها نیز طنبی یا همان تالارهای بزرگی وجود دارد. در این عمارت تالارها نیز با هنر دست معماران زمان خود مزین به گچکاری و آینهکاریهای ظریفی شدهاند.
موزه این عمارت در طبقه اول قرار گرفته از این رو میتوانید با پلکانهای فلزی به این موزه زیبا دسترسی پیدا کنید. در طبقه اول، هر تالار به بخش خاصی اختصاص یافته مانند تالار سکه و .. در این تالارها آثار بسیاری همچون خاتم، ابزارهای فلزی، ادوات موسیقی، ظروف آبگینه، ظروف چینی برای بازدید به نمایش گذاشته شده است. همچنین در اتاقدیگر میتوانید عکسهایی رابینید که توسط اولین دوربینهای عکاسی که در دوره ناصرالدینشاه به ایران وارد شده است را ببینید.
اگر به قسمت پشتی این عمارت بروید در واقع به قسمت اندرونی خانه راه یافتهاید. این بخش هم همانند بخش اصلی عمارت از گچبری، ستونهای مزین، درها و پنجرههای چوبی با شیشههای رنگی و آینهکاریهای چشمنوازی برخوردار است. اندرونی مکانی برای سکونت زنان و فرزندان و همچنین خدمتکاران خانه بود. در این قسمت از خانه امیرنظام گروسی که محل عبور و مرور خدمتکاران و اهالی خانه بود میتوانید شاهد بخشهای گوناگونی چون مطبخ، انبار و اتاقهایی باشید که برای اهل منزل تعبیه شده بود باشید.
اما تمام زیبایی این عمارت به قسمت اندرونی و بیرونی خلاصه نمیشود، بلکه در قسمت زیر زمین این عمارت حوضخانهای قرار دارد که ستونها و نحوه آجر چینی سقف باعث شده این قسمت به یکس از زیباترین بخشهای خانه قاجار تبدیل شود. فراموش نکنید که در این قسمت میتوانید از تالار سنگ، اسلحه، شهرسازی و مردان بزرگ تبریزی دیدن کنید.
