در سال 1946 یعنی بعد از جنگ جهانی دوم برای اولین بار یک تعریف رسمی از سلامت در سازمان بهداشت جهانی مطرح شد. نمایندگان 61 کشور این تعریف را امضا و در سال 1948 این تعریف به کشورها ابلاغ شد. در این تعریف گفته شده است: سلامت عبارت است از وضعیت کامل سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی. این تعریف تاکنون تغییری نکرده و هیچ بعدی به ابعاد آن اضافه نشده است؛ در خصوص سه بعد مطرح نیز همچنان بحث وجود دارد و چالشهای زیادی در خصوص اندازهگیری آنها مطرح است.
موضوع معنویت و نقش آن در سلامت انسان از گذشتههای دور مطرح بوده اما طی چند سال اخیر با شدت بیشتری مورد توجه قرار گرفته است. در این میان برخی مدعی قرار گرفتن سلامت معنوی به عنوان بعد چهارم سلامت در تعریف سلامت از سوی سازمان بهداشت جهانی شدهاند و برخی نیز مدعی یافتن راههایی برای بهبود وضعیت معنوی برای درمان بیماریهای مختلف جسمی و روحی هستند.
مقالههای متعدد داخلی و خارجی نیز در این میان منتشر شده و هر کس در این موضوع ادعایی را مطرح میکند؛ اما آیا به راستی «سلامت معنوی» به عنوان یک بعد از سلامت مورد تأیید سازمان بهداشت جهانی است؟ آیا افرادی که در این خصوص صحبت کرده و حتی نسخههای درمانی برای درمان آسیبها و مشکلات معنوی مینویسند مورد تأیید مراجع علمی هستند؟ چه ارتباطی بین سلامت و معنویت وجود دارد و چطور باید مراقب باشیم تا در تلاقی دو کلمه مهم و تأثیرگذار «سلامت» و «معنویت» فریب نخوریم.
به منظور بحث درباره این موضوع دکتر علی منتظری، رئیس پژوهشکده علوم بهداشتی جهاددانشگاهی، میهمان خبرگزاری ایکنا شد و به سؤالاتی در این باره پاسخ داد.
رئیس پژوهشکده علوم بهداشتی جهاددانشگاهی در بخش نخست به موضوع «برداشتهای متفاوت از واژه سلامت معنوی»، در بخش دوم به موضوع «سلامت؛ از معنویت تا خرافهگرایی» و در بخش سوم به موضوع «سوءاستفاده از واژه معنویت در علوم پزشکی» پرداخت. در ادامه بخش چهارم این مصاحبه را با هم میبینیم.