مساجد همواره قلب تپنده محلات و محور فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی جامعه بودند، اما امروز حضور جوانان و نوجوانان در این پایگاههای معنوی کمرنگ شده است. تغییر سبک زندگی، گسترش فضای مجازی و کمبود برنامههای متناسب با نسل جدید، چالشهای جدی را برای مساجد ایجاد کرده است.
جایگاه والای مسجد و اهمیت حضور در آن و شرکت در جماعات بر اساس آموزههای دینی، منابع و مستندات قرآنی و روایی بر کسی پوشیده نیست؛ علیرغم اهمیت مسئله، در ارتباط با حضور در مساجد و جماعات در گروههای سنی مختلف از جمله جوانان و نوجوانان با دو گروه مواجه هستیم، گروهی که اهل مسجد و جماعات هستند و در هر شرایطی حضور در جماعات و مساجد را بر خود وظیفه میدانند و گروهی که متأسفانه در مساجد و جماعات به علل مختلف حضور نمییابند.
خبرنگار ایکنا در این راستا با حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمد مهدی رفیعپور، استاد حوزه علمیه گفتوگو کرده که مشروح این گفتگو را در ادامه میخوانیم:
ابتدا باید مسئله عبادت و نماز را برای نسل جدید تبیین کنیم که چه میزان در سرنوشت و سعادت و خوشبختی، آرامش باطن و رزق و روزی آنها موثر است و بعد در گام دوم در مورد اهمیت نماز جماعت و عبادت جمعی، گفتگوهای اقناعی و سخنرانیها و کلیپهای قابل فهم و جذاب تولید کنیم تا جوانان نسبت به مساجد علاقهمند شوند.
برخی معتقدند که برای جذب جوانان به مساجد، برنامههای تفریحی و شادی آفرین، اردو و ورزش، کوهنوردی و غیره برگزار کنیم تا در کنار آن، به مسجد نیز علاقهمند و به آن جذب شوند که مخالف نیستم اما موافقت چندانی نیز ندارم و این راه را چندان مهم و معتبر نمیدانم، زیرا به هر میزان که بخواهیم فعالیتهای جنبی داشته باشیم و نماز و عبادت را با آن فعالیتها جذاب نشان دهیم، برنامههای جذابتر و بهتری نیز در جاهای دیگر برگزار میشود و بهتر میتوانند در آن فضا ذائقه جوانها را تامین کنند و آنها را به سمت خود هدایت کنند.
کسانی که میخواهند از این مسیر، دین و دینداری را به جوانها منتقل کنند، وارد رقابتی میشوند که در آن برنده نخواهند شد، زیرا دست آنها از نظر موسیقی و رقص کاملا باز است و هیچ خط قرمزی ندارند ولی متشرعین و متدینین نمیتوانند آزادانه هر کاری را انجام دهند که این امر موجب میشود در نهایت موفق نشوند.
لازم است برای جذب جوانان مسئله عبادت و خداپرستی و اهمیت آن و همچنین الگوهای متناسب با آن را برای نوجوانان و در مرحله بعد برای جوانان نهادینه کنیم تا بتوانیم مسجدی پر از جوانان و نوجوانان داشته باشیم.
باید از مسیر درست جذب مخاطب کنیم، برای مثال اگر کنسرتی را در مسجد برگزار کنیم، مسجد بسیار شلوغ میشود اما این جمعیت برای مسجد اهمیتی ندارد، زیرا آنها هر جای دیگر هم کنسرت باشد، میروند، بنابراین باید هر چیزی در مسیر خودش و با هدفگذاری درست دنبال شود.
لازم است خطاب دینی متناسب با فهم نوجوانان و جوانان باشد و از ادبیاتی استفاده کنیم که جوانپسند باشد تا بتوانیم به تدریج نوجوانان و جوانان را در این مسیر وارد کنیم.
اگر در مساجد به بیان مسائل شرعی بپردازیم که برای افراد مسن مناسب است، جوان با آن ارتباطی برقرار نمیکند و از حضور در مساجد فاصله میگیرد.
خانوادهها نقش بسیار مهمی در مشارکت نوجوانان و جوانان برای حضور در مساجد دارند و اگر خانوادهها در مسجد شرکت کنند و پدرها همراه خود پسرها و مادرها نیز همراه خود دخترها را ببرند، نسل بعدی نیز این مسیر را طی میکنند.
همه ما توسط پدران و مادران خود با مساجد و هیئات و مجالس مذهبی آشنا شدهایم و موظفیم فرزندان خود و نسل آینده را نیز در این مسیر راهنمایی و با خود همراه کنیم تا بتوانند این مسیر را ادامه دهند.
سوال کلی در این زمینه این است که علت کمرنگتر شدن دین داری در جامعه چیست که یک بخشی نیز مربوط به بحث کمرنگ شدن حضور در مساجد است.
برای اینکه دیانت و دینداری در جامعه رونق بگیرد، عوامل متعددی وجود دارد که یک عامل بحث فقر است زیرا فقر اقتصادی موجب میشود که دیانت به حاشیه برده شود و مشکلات معیشتی نیز موجب میشود که افراد زیادی فرصت حضور در مساجد را نداشته باشند، همچنین ائمه جماعاتی که ادبیات آنها متناسب با این نسل نیست یا گفته و فعل آنها متناسب نیست، سخنانشان با عملشان متفاوت است و این دوگانگی باعث عدم حضور مردم در مساجد میشود بنابرین عوامل متعددی در این زمینه وجود دارد.
مساجد در اسلام جز پایگاههای فرهنگی محسوب میشوند و هر اندازهای که اهل مسجد و متولیان مسجد، پیش نماز و هیئت امنا اهل مسائل تربیتی و اجتماعی باشند، مسجد نیز رونق میگیرد و جایگاه بهتری پیدا میکند اما هر چقدر ائمه جماعات به دنبال این باشند که تنها نمازی بخوانند و هیچ برنامه دیگری نداشته باشند و هیئت امنا نیز فقط بخواهند نمازی برگزار شود و سریع مسجد را ببندند، آن مسجد از رونق میافتد.
انتهای پیام