روایت ناب و انتهای آمال هفت فصل شکفتن در حصار زندان

به گزارش ایکنا؛ رَج‌زدن برگه‌های تقویم، در بطن و متن خود حاوی رخدادها، حوادث، اتفاق‌ه او خاطرات کوچک و بزرگی هستند که در نهایت تاریخ و حافظه جمعی، ملی و مذهبی کشورها را شکل می‌دهند.

در کشور ما ایران با پیشینه و هزاره‌های تمدنی خود نیز، سیل اتفاق‌ها و رخدادها فراوان هستند که برخی بر مدار سور استوارند و برخی دیگر، نشان از سوگ و فقدانی دارند که هر یک به نوبه خود ملتی را شادمان یا اندهگین می‌کنند.

بعد از پذیرش دین هدایتگر و مبین اسلام برای ایرانیان همواره موحد، متدین و باورمند به آئین، پاسداشت و گرامیداشت شعائر و فرائض این دین نستوه و بشکوه؛ نگه‌داشت و یادکرد از پیامبر ختمی مرتبت و خاندان پُرمهر ایشان در قالب قافله ائمه‌اطهار(ع) که هر یک به نوعی چراغ هدایت بشر در مسیر سعادت و رسیدن به قرب پرورگار بوده‌اند؛ از اهمیت بالایی برخوردار بوده است.

از آنجا که کتابت و نوشتن چه بر مدار نظم و چه بر نمط نثر، شناسنامه هویتی، فرهنگی و تمدین ایرانیان به شمار می‌رفته و می‌رود، ثبت، نگاشتن و مکتوب کردن از سیره، سیما، فضائل و مناقب اهل‌بیت(ع) همواره دارای اهمیت و جایگاه بالایی بوده است.

در اهمیت این روایت همین بس که بسیاری از اندیشمندان، شاعران، ادیبان، دیوانیان، محققان، پژوهشگران و نویسندگان؛ هر یک از سر نوع نگاه و دغدغه خود تا تلاش برای پاسخ دادن به پرسش‌های متعدد انسان‌های این سامان، تمام توان و سعی خود را بر آن داشتند تا با قلم خود، قطره‌ای از دریای و اقیانوس مبانی و معارف انسان‌ساز بزرگان دین و ائمه‌اطهار(ع) را ثبت و قلمی کنند.

حال به بهانه قرار گرفتن در سالروز شهادت هفتمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت، حضرت امام موسی کاظم(ع) خبرگزاری بین‌الملی قرآن (ایکنا) بر آن شد تا با مرور مهمترین مجلداتی حوزه تاریخ‌نگاری و تاریخ پژوهی تا سیره‌نویسی، ادبیات داستانی، آثار پژوهشی و تحقیقی؛ مهمترین کتاب‌های مرتبط با حضرت باب‌الحوائج، امام موسی کاظم(ع) را با مخاطبانش به اشتراک بگذارد که حاصل آن در ادامه از خاطر شما می‌گذرد.

روایت ناب حضرت آقا از هفتمین پیشوای شیعه

کتاب «امام موسی‌کاظم(ع) در کلام مقام معظم رهبری» عنوان کتابی است که بهمن بابیزان؛ رئیس موسسه علمی پژوهشی امام کاظم(ع) در دو بخش، مجموعه‌ای از سخنان و فرمایشات رهبر معظم انقلاب درباره امام موسی‌کاظم(ع) را جمع‌آوری و تدوین کرده که این اثر از سوی انتشارات «آوای منجی» روانه بازار نشر شده است.

در بخشی از این کتاب می‌خوانیم: «و اما زندگی موسی‌ بن‌ جعفر(ع) یک زندگی شگفت‌آور و عجیبی است. اولا در زندگی خصوصی موسی بن جعفر(ع) مطلب برای نزدیکان او روشن بود؛ هیچکس از نزدیکان آن حضرت و خواص اصحاب آن حضرت نبود که نداند موسی بن جعفر(ع) برای چه تلاش می‌کند و خود موسی بن جعفر(ع) در اظهارات و اشارات خود و کارهای رمزی که انجام می‌داد، این را به دیگران نشان می‌داد، حتی در محل سکونت.

آن اتاق مخصوصی که موسی بن جعفر(ع) در آن می‌نشست اینگونه بود که راوی که از نزدیکان امام هست می‌گوید من وارد شدم دیدم در اتاق موسی بن جعفر(ع) سه چیز هست: یکی یک لباس خشن، یک لباسی که از وضع معمولی و مرفه به‌دور هست، یعنی به تعبیر امروز ما می‌شود فهمید و نه می‌شود گفت لباس جنگ. این لباس را موسی بن جعفر(ع) آنجا گذاشتند و نپوشیدند، به‌صورت یک چیز سمبولیک. بعد سیف معلق؛ شمشیری را آویختند، معلق کردند یا از سقف و یا از دیوار. و مصحف؛ و یک قرآن؛ ببینید چه چیز سمبولیک و چه نشانه زیبایی است. در اتاق خصوصی حضرت که جز اصحاب خاص آن حضرت کسی به آن اتاق دسترسی ندارد. نشانه‌های یک آدم جنگی مکتبی مشاهده می‌شود، شمشیری هست که نشان می‌دهد هدف جهاد است، ‌لباس خشنی هست که نشان می‌‌دهد وسیله رزمی و انقلابی است و قرآن هست که نشان می‌‌دهد هدف این است می‌خواهیم به زندگی قرآنی برسیم.»

قلم شگرف محدث بزرگ شیعه در «منتهی لامال»

برای شناخت جانشینان پیامبر گرامی اسلام(ص) و ائمه هدی(ع)؛ باید به منابع متقن و دست اول رجوع کرد. از جمله منابعی که در این میان بسیار قابل اعتماد است؛ کتاب «منتهی الآمال» به قلم «شیخ عباس قمی» از برترین محدثین تاریخ تشیع که توسط انتشارات «نور محبت» منتشر شده است.

بنا به اقوال قاطبه پژوهشگران و اندیشمندان حوزه علوم دینی و فقهی؛ کتاب‌های شیخ عباس قمی نیز دارای عمق و صحت کافی برای استناد احادیث اهل بیت(ع) است. کتاب «امام کاظم(ع) را بیشتر بشناسیم»، خلاصه‌ای از بخش کتاب «منتهی الامال» است که اختصاص به امام هفتم شیعیان دارد.

مخاطب در مواجهه با این کتاب، آنچه که مربوط به شخصیت، سیره اجتماعی، سیاسی و فرهنگی حضرت کاظم(ع) است را از نظر می‌گذراند. مولف در این اثر درباره شخصیت امام، نکات اخلاقی و ویژگی‌های مختلف حضرت را با بیانی دلنشین برای خوانندگانش به تبیین، تدقیق و تشریح می‌نشیند.

در فرازها و فصل‌های متنوع کتاب؛ سجایای اخلاقی، کرامات، معجزات، نحوه شهادت حضرت، اولاد و اصحاب حضرت مطالب متعدد، متنوع و دست اولی پژوهش و نگارش شده است.

آینه به آینه تا غروب شهادت

کتاب «گزارش لحظه به لحظه از شهادت امام کاظم(ع)» اثر «محمدرضا انصاری» که توسط انتشارات «دلیل ما» منتشر شده است؛ به موضوع شهادت امام کاظم(ع)، چگونگی، چرایی و کیفیت آن پرداخته است. محتوای کتاب به صورت داستان بیان شده است ولی به جهت استفاده از منابع تاریخی و تطبیق آن با آنچه در تاریخ آمده است، مورد تایید کارشناسان تاریخ تحلیلی اسلام قرار گرفته است.

هدف از نگارش کتاب، گزارش دقیق از زمان دستگیری امام(ره) و انتقال ایشان به زندان‌های بصره، بغداد و اتفاقات به وجود آمده در این مدت تا زمان شهادت حضرت در زندان به دستور «هارون الرشید» است.

محتوای اصلی در پنج بخش دسته‌بندی شده است که «وداع با مدینه»، «پیشگویی درباره زندان»، «نقشه هارون در مدینه»، «دستگیری در حرم پیامبر»، «انتقال امام از مدینه»، «نامه برای امام رضا(ع)»، «زندان بصره» و «دیدار شیعیان در بصره» برخی از عناوین مطرح شده در کتاب را شامل می‌شوند.

روایت «ماه در محاق» به قلم نویسنده قسه کربلا

سیره فردی و اجتماعی امامان معصوم(ع) همواره برای رهروان مکتب آن حضرات بسیار آموزنده و تأثیرگذار بوده و خواهد بود. این امری اثبات شده است که با مطالعه زندگی حضرات اهل بیت(ع) انسان راه و روش حق و حقیقت را به خوبی درک می‌کند.

کتاب «ماه در محاق» تالیف «مهدی قزلی» نویسنده شناسا به اثر درخشان «قصه کربلا» از آثار «انتشارات امیرکبیر» با نگاه به زندگی و سیره فردی، اجتماعی و سیاسی حضرت امام موسی‌کاظم(ع) به نگارش در آمده است. مولف در این اثر با استفاده از منابع تاریخی در پی معرفی شخصیت الهی این امام همام است. به همین جهت با استفاده از حکایت‌ها و داستان‌هایی که از حضرت به جا مانده بود، در پی معرفی پیشوای هفتم شیعیان است.

با توجه به شرایطی که امام کاظم(ع) در آن دوره زندگی و سپری کرده‌اند و بیشترین فشارهای خلفای عباسی بر ایشان حادث بود، حضرت با استفاده از اصل الهی تقیه این شرایط را تا حدودی سپری کردند، کتاب حاضر به تمامی این زوایا و معرفی آنها پرداخته است.

«هفتمین فصل شکفتن» و سایه شوم خفقان عباسی بر امام موسی کاظم(ع)

کتاب «هفتمین فصل شکفتن» اثری از «کمال السید» با ترجمه حسین سیدی از آثار «نشر معارف»، در راستای معرفی شخصیت، سلوک فردی، اجتماعی، سیاسی و فرهنگی امام هفتم شیعیان، حضرت موسی‌کاظم(ع) به نگارش درآمده است.

مولف در این اثر گران‌سنگ که جایزه کتاب سال حوزه را نیز از آن خود کرده، سعی خود را به کار برده تا با استفاده ازمنابع معتبر تاریخی به بررسی زندگانی حضرت و شرایطی که امام کاظم(ع) در آن زندگی می‌کردند، بپردازد.

شرایط سیاسی عصر امام با توجه به تسلط بیش از حد عباسیان در آن زمان و خفقان موجود، بسیار سخت بوده و برهه حساسی از تاریخ اسلام در عصر امام هفتم در حال سپری شدن بوده که توجه به آن مقطع تاریخی بسیار مهم است که در این کتاب به زوایای این برهه از تاریخ رسیدگی شده است.

در بخش‌هایی از کتاب حاضر نیز به اخلاق حضرت در زمینه‌های مختلفی مانند سخاوت، عبادت، علم، عصمت، بزرگواری، عطوفت، حكمت و صبر اشاراتی شده است.

فصل گفتن محمدرضا سرشار از امام کاظم(ع) برای کودکان

کتاب «تنبیه کاری» نوشته محمدرضا سرشار در سال ۱۳۷۵ برای اولین بار از سوی کانون فکری کودکان و نوجوانان با شمارگان ۳۰هزار نسخه چاپ شد و چند بار بعد از آن چاپ مجدد منتشر شد. مخاطب آن گروه سنی (ج)، کودکان سال‌های آخر دبستان یعنی چهارم، پنجم و ششم است.

این کتاب فرازی از زندگی امام موسی‌کاظم(ع) را به تصویر می‌کشد و داستان را اینگونه برای بچه‌ها به روایت می‌نشیند. این کتاب، حکایت دشمنی یکی از دشمنان اهل‌ بیت(ع) با امام موسی‌کاظم(ع) است که به روش‌های مختلف سعی می‌کند در مجامع عمومی به امام اهانت کند و ایشان را مورد آزار و اذیت قرار دهد.

اطرافیان امام که از این موضوع ناراحت می‌شوند در پی تنبیه و تادیب آن فرد برمی‌آیند اما هربار امام مانع می‌شود تا امام با روشی بزرگوارانه او را از رفتارش شرمنده می‌کند و از آن زمان؛ آن مرد، از مدح‌گویان این خاندان می‌شود. این داستان از زبان همان فرد روایت می‌شود.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم: خود را به سبب گذشته‌ها رنج نده. آن سخنان تو چیزی از ما کم نکرد. من بیشتر برای آن غصه می‌خوردم که مسلمانی را در اشتباه می‌دیدم و توانایی خارج ساختن او را از آن اشتباه در خود نمی‌یافتم.

من نیز بر پیشانی او بوسه زدم و گفتم: از تو سپاسگزارم ای فرزند رسول خدا، که با رفتار پسندیده خود، مرا به اشتباهم آگاه ساختی، حقا که خداوند خوب می‌داند که رسالتش را در کدام خاندان قرار دهد!

روایت گفتار «پیشوایان هدایت» از عبادت تا سخاوت

در روایات اثر گرفته بسیار زیادی از اهل‌بیت(ع) بر این نکته تأکید شده است که خاندان پیامبر اکرم(ص) کشتی نجات هستند و اگر به این کشتی وصل شویم سعادتمند و در غیر این صورت گمراه خواهیم شد. در همین راستا است که مطالعه زندگانی حضرات معصومان(ع) در تمام بخش‌ها ضروری و مهم جلوه می‌کند.

کتاب «پیشوایان هدایت؛ جلد نهم، امام موسی‌کاظم(ع)» درباره شخصیت، سلوک فردی، اجتماعی و سیاسی حضرت به قلم «سیدمنذرحکیم» با همکاری «سیدعبدالرحیم موسوی» نگارش و توسط انتشارات «مجمع جهانی اهل‌بیت(ع)» به زیور طبع آراسته شده است. سعی نویسنده در این اثر بر آن بوده تا به تمام زوایا و اتفاقاتی که در دوران امامت ایشان افتاده است، نگاهی جامع صورت گیرد. از همین رو؛ از زمان ولادت تا شهادت حضرت در این کتاب مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است.

 شاخص‌های بارز اخلاقی حضرت باب‌الحوائج امام موسی‌کاظم(ع) نظیر سخاوت، عبادت، صبر و تحمل مشکلات در برابر ظلم؛ یاری دین خدا و تعامل با حکومت ظلم و جور به جهت حفظ اسلام که در جای خود بسیار حائز اهمیت و آموزنده به شمار می‌رود، از جمله مباحثی است که در کتاب به آنها پرداخته شده است.

عینیت و فعلیت زمانه و تاریخ حضرت امام موسی کاظم(ع) به زبان داستان

بنا به آرای نویسندگان علوم دینی و پژوهشگران تاریخ امامت پیشوایان شیعه؛ با توجه به شرایط سخت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی زمانه‌ای که امام هفتم شیعیان، حضرت موسی‌کاظم(ع) در آن زندگی می‌کردند، نکات فراوان آموزنده‌ای در زندگی حضرت وجود دارد که پرداختن به آنها امروزه بیش از زمانی امری ضروری به شمار می‌رود.

بر همین اساس کتاب «حضرت امام موسی‌کاظم(ع)» تألیف «فضل‌الله کمپانی» از آثار منتشر شده توسط «نشر مفید» از دریچه‌ای متفاوت به زندگی پیشوای هفتم شیعیان پرداخته است و از زمان ولادت تا شهادت حضرت را با رویکردی تاریخی و روایی مورد بحث و بررسی قرار داده‌ است.

مولف در این اثر سعی کرده تا تمام زوایای زندگی امام کاظم(ع)، سخنان و ادعیه‌ای که حضرت در طول زندگی خویش بیان فرموده‌اند و همچنین کلمات قصار و نکات دیگر را در قالب داستان برای مخاطبان عرضه کند تا آشنایی بیشتری با زندگی حضرات معصوم(ع) برای مخاطب حاصل شود.

«زندانی بی‌حصار» و 23 قصه از سیما و سیره حضرت کاظم(ع)

در میان امامان شیعه، حضرت امام موسی‌کاظم(ع) زندگانی توام با سختی و مشقتی را سپری کرده‌اند که توجه به روش ایشان در برخورد با حوادث گوناگون برای تمامی انسان‌ها بسیار مفید و قابل استفاده است.

کتاب «زندانی بی‌حصار» به قلم «غلامرضا آبروی» که توسط انتشارات «مدرسه» منتشر شده در راستای شناخت و بررسی وجوه مختلف زندگی امام هفتم شیعیان نگاشته شده است. مولف در این اثر سعی کرده است که با استفاده از منابع معتبر تاریخی به زندگی و سیره این امام همام بپردازد.

کتاب دارای سه بخش اصلی زندگینامه، سالشمار زندگی و چهل سخن برگزیده از سخنان معصوم(ع) است. آنچه که نویسنده در این اثر به آن رسیدگی کرده است، ۲۳ حکایت از امام موسی‌کاظم(ع) است که در هفت فصل به آن پرداخته شده است. بحث‌های مطرح شده در کتاب عبارتند از؛ تولد و کودکی، امامت، معجزات، کرامات و ...

روایت تمامیت ابعاد زیست حضرت در «صحیفه امام کاظم(ع)»

الگو گرفتن از انسان‌های بزرگ، سیره تمام عقلای عالم است. حال اگر این الگو مردی الهی و مورد تأیید خدای متعال باشد این انگیزه چند برابر خواهد شد. اعتقاد شیعیان بر این است که امامان و جانشینان پیامبر گرامی اسلام(ص) که از سوی خدای متعال برگزیده شده دارای جایگاهی بس رفیع نزد حضرت حق هستند.

کتاب «صحیفه امام کاظم(ع)» اثر «جواد قیومی‌اصفهانی» توسط انتشارات «دفتر انتشارات اسلامی» در راستای معرفی شخصیتی الهی به نام حضرت امام موسی‌کاظم(ع) تألیف شده است. نویسنده در این مجموعه سعی کرده تا با بررسی تمام زوایای زندگانی حضرت، تصویری درست از عصر ایشان برای مخاطبانش ایجاد و ترسیم کند.

قیومی‌اصفهانی در ابتدای کتاب از ولادت حضرت کلام را آغاز و در بخش‌های بعدی نیز که نقطه عطف کتاب به شمار می‌آید به توضیح زمان زندگی حضرت در زمان خلفای عباسی پرداخته و آن زمان را تحلیل می‌کنند. در بخش‌هایی از کتاب نیز درباره ادعیه‌های حضرت، شاگردان، اشعار در مدح ایشان و … مطالبی را می‌خوانیم.