مجموعه چهارجلدی «جریان شناسی حقوق بشر و حقوق شهروندی در ایران» منتشر شد

به گزارش ایکنا، مجموعه چهارجلدی «جریان شناسی حقوق بشر و حقوق شهروندی در ایران» به قلم علی ربیع‌زاده و توکل حبیب‌زاده، اولین اثر علمی با رویکرد جريان‌شناسی کلان و تاریخی است که از سوی دانشگاه امام صادق(ع) منتشر شده است.

از مهم‌ترین خلأهای عرصه حقوق بشر و حقوق شهروندی ایران، فقدان نظریه‌پردازی‌های بومی، اسلامی و الگوی کاربردی و راهبردی منسجم بوده و این اثر برای مرتفع ساختن این خلأ تألیف شده است.

جلد اول کتاب با عنوان «چارچوب نظری و مفهوم شناسی» است و در توضیح آن آمده: نخستین گام ضروری پیش از ورود به مطالعات جریان‌شناسی، تبیین عناصر و ارکان اساسی تحقیق و توسیع چهارچوب نظری هریک از آن‌هاست. ارائه دیدگاه برگزیده درباره هریک از مؤلفه‌های اساسی که از قضا در برخی موارد با تعاریف رایج و مؤلفه‌های آن همسو و در برخی موارد با فقدان مبنایی و ساختاری آن‌ها همراه است، نخستین تلاش در راستای دستیابی به ذهنیت مشترک و نظام‌مند برای خوانندگان گرامی است. تبیین جریان‌شناسی و پیشینه آن در ایران و جهان، مفهوم‌شناسی حقوق بشر و حقوق شهروندی و تبیین رابطه آن‌ها با یکدیگر و معرفی کنشگران حقوق بشری عناصر اصلی این بخش را تشکیل می‌دهد.

جلد دوم به موضوع «تاریخ حقوق بشر و حقوق شهروندی در ایران(الف)» توجه داشته که در توضیح بیشتر کتاب آمده است: با توجه به ماهیت مباحث حقوق بشر و حقوق شهروندی و ارتباط وثیق آن با سیاست و حکومت، مواضع و اقدامات کنشگران حکومتی و دولتی در مقاطعی از تاریخ سیاسی و حقوقی انقلاب اسلامی از سال ۱۳۵۷ تا سال ۱۴۰۰ مورد بررسی قرار می‌گیرد: زیرا گفتمان سیاسی، حقوقی و فکری دولت‌ها در جمهوری اسلامی ایران در توسعه یا محدود کردن حقوق بشر و حقوق شهروندی نقش بسیار مهمی داشته و فضای حاکم بر جامعه ایران را به شیوه‌های مختلف تحت تأثیر خود قرار داده و این فضا به‌نوبه خود حوزه و قالب فعالیت کنشگران را در سطوح مختلف دگرگون ساخته است.

جلد سوم با عنوان «تاریخ حقوق بشر و حقوق شهروندی در ایران(ب)» است و در معرفی آن آمده: از آنجا که مباحث و مسائل مرتبط با حقوق بشر و شهروندی اصالتاً از موضوعات حکمرانی شمرده می‌شوند، محور اصلی مواضع و اقدامات کنشگران علمی و جریانات حاکم بر آن‌ها که معمولاً در دسته کنشگران غیرسیاسی و غیرحاکمیتی و دست‌کم کنشگران میانی شمرده می‌شوند مانند بسیاری از کشورهای دیگر پیوستگی بسیار زیادی با روند تغییرات و تحولات حقوق بشری، مسائل داخلی و خارجی، دیپلماسی حقوق بشری و مواضع و اقدامات کنشگران دولتی و سیاسی دارد. به همین جهت، مواضع و اقدامات کنشگران علمی در مقاطعی از تاریخ سیاسی و حقوقی انقلاب اسلامی از سال ۱۳۹۷ تا سال ۲۰۰۱ مورد بررسی قرار می‌گیرد.

جلد چهارم به «طبقه‌بندی و آسیب شناسی جریان‌ها در ایران» پرداخته و در توضیح آن آمده است: با در نظر گرفتن سیر تاریخی تحولات و تطور مواضع و اقدامات کنشگران حقوق بشر و حقوق شهروندی در ایران در ادوار مختلف پس از انقلاب اسلامی، جریان‌های حقوق بشر و حقوق شهروندی در ایران پس از انقلاب اسلامی را می‌توان با محوریت رویکرد و جهت‌گیری کلی هر یک از جریان‌ها نسبت به حقوق جهانی بشر و مواضعی که درباره آن اتخاذ کرده‌اند، شناسایی و طبقه‌بندی کرد و نظام معنایی و محتوایی (هویت معنایی) هر جریان را بر اساس استدلال‌ها، شواهد، مثال‌ها و در مجموع، ادعاهایی که در راستای ارائه و اثبات مواضع خود ارائه می‌کنند و نیز پیامدهای اقدامات آن‌ها تحلیل نمود.

این اثر 4 جلدی برای کنشگران، پژوهشگران، دانشجویان و عموم علاقه‌مندان این حوزه مناسب بوده و همچنین مجلدات مختلف آن به عنوان منبع مطالعاتی برای دروسی از جمله حقوق اساسی (۳)، حقوق بشر، حقوق بشر در اسلام و حقوق شهروندی در مقاطع تحصیلی متعدد پیشنهاد شده است.