شاخصهای یاران قائم(عج) + فیلم
انتظار ظهور حضرت مهدی(عج) نه تنها یک مفهوم اعتقادی، بلکه یک مسیر عملی و اخلاقی است که شیعه را به تقوا، ورع و مکارم اخلاق میخواند. روایات اهل بیت(ع) نشان میدهد که منتظر واقعی کسی است که تنها به ادعای انتظار اکتفا نمیکند، بلکه در رفتار و گفتار خود، حضور امام غائب را احساس میکند و خود را در زمره همنشینان آن حضرت میداند. امام صادق(ع) در این زمینه بیان میکنند که هر کس در حال انتظار از دنیا برود، همانند کسی است که در خیمه حضرت حجت(عج) حضور دارد؛ نکتهای که نشان میدهد انتظار، امری لفظی نیست، بلکه نیازمند آمادگی قلبی، سنخیت روحی و التزام عملی است.
نقل شده است که امام صادق(ع) هنگامی که نام مبارک حضرت بقیةالله(عج) برده شد، از جا برخاستند. راوی پرسید: چرا باید برخیزیم؟ حضرت فرمودند: «هرگاه چنین کنید، همان لحظه صاحب این نام به شما توجه میکند.»
آیا ادب ایجاب نمیکند که ما نیز چنین کنیم؟ همچنین روایت شده است که امام رضا(ع) هنگام شنیدن نام حضرت، برمیخاستند، دست بر سر مینهادند و دعا میکردند: «اللهم عجل فرجه و سهل مخرجه و اوسع منهجه».
امام صادق(ع) در روایت یادشده فرمودند: شیعه منتظر، همانند کسی است که در خیمه حضرت حجت(عج) نشسته است. این تعبیر، نکتهای ظریف در خود دارد. چرا نفرمودند در خیمه پیامبر(ع)، امیرالمؤمنین(ع)، امام رضا(ع) یا دیگر اهل بیت(ع) نشسته است؟
زیرا «نشستن در کنار کسی» خود موضوعیت دارد؛ مهم این است که انسان در چه جایگاهی و با چه ویژگیای حضور پیدا میکند. همنشینیِ حقیقی، تنها یک حضور ظاهری و مکانی نیست، بلکه نوعی سنخیت روحی، همجهتی فکری و همراهی عملی را میطلبد.
نمیتوان گفت هر کس در زمان حضرت محمد(ص) حضور داشت یا در کنار ایشان مینشست، الزاماً انسان کاملی شد. در تاریخ زندگی پیامبر(ص)، افراد گوناگونی حضور داشتند؛ از مؤمنان صادق گرفته تا کسانی مانند ابوجهل و ابوسفیان. صرفِ نشستن در کنار پیامبر(ص)، برای آنان ارزشی نیافرید؛ چراکه سنخیتی با آن مقام نداشتند و آمادگی پذیرش نور هدایت در وجودشان فراهم نبود. مقام پیامبر(ص) در کسی سرایت میکند که قابلیت و ظرفیت آن را داشته باشد.
مسئله هویت حضرت امام مهدی(عج) شامل این است که کیست، کجا متولد شده، پدر و مادر ایشان چه کسانی هستند، طول عمر و معجزات ایشان چیست و در دوره غیبت، برخی از شیعیان یا دوستان الهی به تشرفاتی نزد ایشان میرسند.
کتاب «البیان فی مهدی المنتظر» اثر ابونعیم اصفهانی از شخصیتهای برجسته اهل سنت است که حدود هزار سال پیش میزیسته است. این کتاب دارای چهل فصل است و موضوعات مختلف مرتبط با امام زمان(عج) را پوشش میدهد؛ از تاریخ تولد، اجداد و روایاتی که پیامبر اکرم(ص) در مورد آن حضرت آورده، تا زندگینامه، دوران غیبت و خصوصیات این دوره.
اهل سنت نیز به رؤیت حضرت اعتقاد دارند و بیش از سی کتاب از منابع اهل سنت موجود است که بهطور کامل و از ابتدا تا انتها، تنها به موضوع حضرت مهدی(عج) اختصاص یافته است. این امر نشان میدهد که مسئله مهدویت نه تنها در منابع شیعه، بلکه در میان اهل سنت نیز جایگاه ویژهای داشته و مورد مطالعه و ثبت دقیق بوده است.
یکی از شخصیتهایی که در عرفان اصطلاحی حوزهای شناخته میشود، محي الدين ابن عربی است. البته عرفان او با عرفان اهلبیت(ع) تفاوت ماهوی دارد؛ زیرا عرفان اهلبیت(ع) مبتنی بر منابعی چون دعای دعای ابوحمزه ثمالی، دعای عرفه و صحیفه سجادیه است و تجربه و تعلیم آنها در مسیر تقوا و اخلاق شکل گرفته است.
محیالدین در کتاب «فتوحات مکیه»، داستانهای متعددی از تشرفات خود به محضر حضرت امام مهدی(عج) نقل کرده است. او حتی مدعی شده که مهر موجود در کتفین مقدس امام(ص) را زیارت کرده است و سپس گفته است: «هر چشمی نمیتواند حجت خدا را ببیند، مگر چشمی که پاک باشد.» پس بنابراین نشستن با امام زمان(عج) برای کسی است که چشمش آلوده به گناه نباشد، لذا به تعبیر امام صادق(ع) مانند کسی است که در خیمه امام عصر(عج) نشسته است.
ما باید بکوشیم خود را در زمره منتظرین حقیقی قرار دهیم و حقیقتاً منتظر باشیم. در حدیثی که پیشتر ذکر شد، کیفیت انتظار بیان نشده است؛ آن حدیث، بیشتر ارزش و بهای انتظار را نشان میدهد. برای درک کیفیت انتظار، باید به حدیثی رجوع کنیم که امام صادق فرمودند: «مَن سَرَّهُ أن یکونَ من أصحاب القائم…».
حضرت در ادامه، با سکوتی معنادار، فرمودند: کسی که منتظر واقعی است، همانند کسی است که شمشیر به دست گرفته و در حضور امام با دشمنان میجنگد. این یعنی دفاع و همراهی با امام، گاهی بهصورت مالی، گاهی بهصورت زبانی، شرکت در محافل و مجالس و گاهی حتی حضور مستقیم در میدان نبرد با دشمنان امام صورت میگیرد. به بیان دیگر، انتظار واقعی محدود به گفتار و ادعا نیست؛ بلکه شامل عمل و مسئولیتپذیری در مسیر امام، درک و شناخت دشمنان ایشان و مشارکت فعال در تحقق آرمانها و اهداف حضرت امام مهدی(عج) است. این نوع انتظار، انتظار زنده و پویاست که انسان را به اخلاق، تقوا و وفاداری عملی فرا میخواند و او را از صرف اظهار لفظی فراتر میبرد.
امام صادق(ع) در ادامه فرمودند: انسانی که با کیفیت و ویژگیهای انتظار واقعی که ایشان بیان کردند، زندگی کند، همانند کسی است که در رکاب حضرت محمد(ص) به شهادت رسیده است.
بنابراین، در طول زندگی خود باید تلاش کنیم که جزو منتظرین حقیقی باشیم. ابتدا انتظار را در درون خود زنده کنیم و سپس آن را به خانواده و نزدیکان منتقل نماییم، تا آنان نیز بدانند که ما منتظر واقعی امام مهدی هستیم و رفتار و گفتار ما نمایانگر شناخت و پیروی از امام زمان(عج) باشد. این مسیر، هم تقوا و اخلاق فردی را تقویت میکند و هم فرهنگ انتظار را در جامعه نهادینه میسازد. آنچه باعث رضایتمندی حضرت امام مهدی(عج) میشود، باید در زندگی خود انجام دهیم. در روایات آمده است که برخی از مردم پرسیدهاند: «اگر بخواهیم همنشین حضرت محمد(ص) باشیم، چه باید بکنیم؟»
از امام باقر(ص) روایت شده است که پیامبر(ص) فرمودهاند: «خوشا به حال کسانی که در دوره غیبت مهدی(عج) ما قرار دارند.» این بیان نشان میدهد که دوران غیبت، فرصت ویژهای برای منتظران واقعی است تا با رعایت اخلاق، تقوا و وفاداری عملی، خود را شایسته همراهی و رضایت امام زمان(عج) سازند.
برخی میپرسند آیا دوره غیبت ما، نسبت به زمان حضور ائمه(ع) دوران بهتری است یا خیر؟ بسیاری از مردم آرزو میکنند که ای کاش در عصر امام صادق(ع) یا دیگر ائمه(ع) بودند. اما روایات فراوان نشان میدهد که خوشا به حال کسانی است که دوران غیبت امام مهدی(عج) را درک کنند.
برخی افراد، دوره امام امام هادی(ع) و غیبت را تجربه کردهاند. پیامبر اکرم(ص) در این زمینه فرمودند: «طوبى لمن ادرک غیبت مهدینا…»؛ خوشا به حال کسانی از امت من که دوران غیبت مهدی(عج) ما را درک کنند، از ایشان تبعیت نمایند، با دوستان حضرت همنشین باشند و ولایت آنان را بپذیرند.
امروز در جامعه ما، با اختلافها، دعواها و شکایتهای کوچک حتی بر سر مقدار اندکی پول، باید پرسید: آیا ما واقعاً امام زمانی هستیم؟ پیامبر(ص) فرمودهاند که دوستان مهدی(عج) را دوست داشته باشیم و دشمنان آن حضرت را دشمن. بنابراین، درک دوران غیبت، تبعیت از حضرت، پذیرش ولایت دوستان ایشان و دشمنی با دشمنانشان، راهی است که انسان را به جمع همنشینان امام در بهشت نزدیک میکند.
خدایا! همه ما را همنشین پیامبر(ص) قرار ده و توفیق تبعیت و ولایت حضرت حجت(عج) را به ما، ملت و کشورمان عنایت فرما.
