کتاب «تحلیل قرآنی ولایت فقیه در البیع امام خمینی(ره)» رونمایی شد

به گزارش ایکنا از قم، آیین رونمایی از تازه‌های نشر مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، شنبه ۲۵ بهمن‌ماه در محل این مؤسسه برگزار شد.

در این مراسم، کتاب «تحلیل قرآنی ولایت فقیه در کتاب البیع امام خمینی(س)» اثر حجت‌الاسلام والمسلمین محمود محققیان رونمایی و سپس با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین مجتبی فاضل نقد و بررسی شد.

تبیین ادله ترکیبی قرآنی ـ روایی در کتاب «البیع»

حجت‌الاسلام والمسلمین محققیان در این نشست با اشاره به جایگاه بحث ولایت فقیه در کتاب «البیع» امام خمینی اظهار کرد: مرحوم شیخ انصاری بحث ولایت فقیه را ذیل کتاب البیع مطرح کرده و حضرت امام(ره) نیز به تبع ایشان این بحث را در همین کتاب پی گرفته‌اند. هرچند امام(ره) ادله عقلی و غیرروایی ولایت فقیه را برجسته می‌دانستند، اما به ادله نقلی نیز توجه ویژه داشتند.

وی افزود: کتاب البیع امام(ره) سرشار از ادله عقلی، ادله ترکیبی عقلی و نقلی و نیز ادله روایی و قرآنی است. در این پژوهش تلاش کردیم ادله ترکیبی قرآنی ـ روایی ایشان را استخراج و به‌صورت مبسوط بررسی کنیم.

محققیان با اشاره به روش نگارش کتاب گفت: امام(ره) این مباحث را پس از تدریس و چکش‌کاری علمی با حضور فضلای برجسته، به رشته تحریر درآوردند و از این جهت، مطالب کتاب از پختگی علمی ویژه‌ای برخوردار است. ایشان در بحث ولایت فقیه به شش آیه از قرآن کریم استناد کرده‌اند که در دو تا سه صفحه مطرح شده، اما بسط و تحلیل همان آیات در این پژوهش به بیش از ۲۳۰ صفحه انجامیده است.

وی ادامه داد: در این اثر، هر آیه از منظر لغوی، تفسیری، روایی و فقهی بررسی و سپس دیدگاه امام(ره) تبیین شده است. هدف ما اثبات پیشینی نظر امام نبود، بلکه در فرآیند تحقیق، نتایج به‌دست‌آمده با دیدگاه ایشان منطبق شد.

نویسنده کتاب با اشاره به بررسی نقدها و اشکالات مطرح‌شده درباره استدلال‌های امام(ره) گفت: دیدگاه‌های انتقادی برخی علما و اندیشمندان، از جمله مرحوم آیت‌الله محمد مؤمن، آیت‌الله مکارم شیرازی، مرحوم مهدی حائری یزدی و نیز برخی صاحب‌نظران خارج از کشور از جمله محسن کدیور در این کتاب طرح و بررسی شده و تلاش شده است پاسخ‌های مستدل ارائه شود.

وی افزود: در پایان کتاب نیز دو روایت مهم «مقبوله عمر بن حنظله» و «صحیحه قداح» از حیث سند و دلالت و نحوه استدلال امام(ره) تحلیل شده است.

محققیان هدف از نگارش این اثر را ادای دینی علمی به امام خمینی(ره) دانست و ابراز امیدواری کرد فقه و اندیشه سیاسی ایشان بیش از پیش در فضای علمی و حوزوی تبیین شود.

ضرورت صیانت از میراث علمی امام(ره)

در ادامه این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین مجتبی فاضل با قدردانی از تلاش‌های پژوهشی محققیان، تتبع گسترده منابع و دقت‌های علمی کتاب را قابل توجه دانست.

وی با اشاره به جایگاه امام خمینی(ره) در تحولات معاصر حوزه علمیه قم گفت: در آستانه یکصدمین سال بازتأسیس حوزه علمیه قم، نباید از نقش بی‌بدیل امام(ره) در ارتقای علمی و اجتماعی حوزه غفلت کرد. ایشان از دهه ۳۰ به‌عنوان یکی از مدرسان برجسته حوزه مطرح بودند و بعدها در قامت مرجعیت و رهبری، خدمات گسترده‌ای به حوزه و جامعه اسلامی ارائه کردند.

فاضل با تأکید بر ضرورت دقت در نقل و بازخوانی آرای امام(ره) اظهار کرد: با وجود امکانات گسترده ثبت و ضبط، گاه بر اثر غفلت یا ناآگاهی، نقل‌های نادقیق از سیره و سخنان امام(ره) منتشر می‌شود که می‌تواند در آینده موجب تعارض و سوءبرداشت شود. ازاین‌رو، صیانت از میراث علمی و تاریخی ایشان وظیفه‌ای مهم است.

وی همچنین در بخش‌هایی از سخنان خود به برخی نکات و پیشنهادهای ویرایشی و روشی درباره کتاب پرداخت و بر ضرورت دقت در ارجاعات، نظم تاریخی در نقل منابع لغوی و توجه به ظرایف مفهومی در مباحث فقهی تأکید کرد.

فاضل در پایان با تجلیل از اهتمام پژوهشی نویسنده، ابراز امیدواری کرد این‌گونه آثار زمینه بازخوانی دقیق‌تر مبانی فقهی و سیاسی امام خمینی(ره) را فراهم سازد و پژوهش‌های عمیق‌تری در این حوزه شکل گیرد.