دانش مقاومت؛ راز ایستادگی ایران در مقابل تحریم و تهدید نظامی آمریکا

میرقاسم مؤمنی، کارشناس مسائل بین‌الملل، در گفت‌وگو با ایکنا، درباره روحیه ایستادگی جمهوری اسلامی ایران در برابر تهدیدات نظامی آمریکا و حتی اذعان برخی مقامات آمریکایی از جمله ترامپ به این موضوع اظهار کرد: با وجود این همه تحریم و تهدیدی که علیه ایران اعمال شده، برخی تصور می‌کردند جمهوری اسلامی باید تسلیم شود، اما نه‌تنها تسلیم نشده بلکه هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی یا تغییر اساسی در مواضع خود بروز نداده است.

وی افزود: این پرسش مطرح می‌شود که چرا جمهوری اسلامی ایران در برابر این حجم از فشارها همچنان استوار ایستاده است؛ فشارهایی که اگر علیه بسیاری از کشورهای دیگر اعمال می‌شد، احتمالاً آن کشورها در مقطعی ناچار به عقب‌نشینی می‌شدند. پاسخ این مسئله را باید در گذشته جمهوری اسلامی جست‌وجو کرد.

تجربه تحریم و جنگ؛ منشأ شکل‌گیری «دانش مقاومت»

این کارشناس مسائل بین‌الملل تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۷ با انواع تهدیدها، تحریم‌ها و حتی جنگ هشت‌ساله مواجه شد؛ هر یک از این بحران‌ها می‌توانست برای هر کشوری فاجعه‌بار باشد، اما ایران توانست از دل این فشارها به نوعی خودباوری برسد.

وی گفت: این خودباوری صرفاً یک شعار نیست، بلکه به معنای دستیابی به دانشی است که می‌توان آن را «دانش مقاومت»، «دانش مقابله با تهدید»، «دانش مدیریت فشار» و «مدیریت بحران» نامید. جمهوری اسلامی ایران در طول این سال‌ها توانسته این دانش را به‌صورت عملیاتی به کار بگیرد.

این کارشناس بین‌الملل ادامه داد: ایران در این مسیر نشان داده که با اتکا به قدرت ملی، توان داخلی و ظرفیت‌های بومی خود می‌تواند از بحران‌ها عبور کند. به همین دلیل امروز می‌توان گفت جمهوری اسلامی در شرایطی قرار دارد که بسیاری از تهدیدهای پیشین را پشت سر گذاشته و تجربه مقابله با آن‌ها را در کارنامه خود ثبت کرده است.

وی با بیان اینکه اتکای ایران به قدرت ملی مهم‌ترین سرمایه کشور است، اظهار کرد: جمهوری اسلامی وابسته به قدرت‌های خارجی نبوده و همین مسئله موجب شده در تصمیم‌گیری‌ها استقلال داشته باشد. این استقلال و اتکا به ظرفیت داخلی، امید اصلی کشور در برابر فشارهای خارجی است.

مواضع متناقض واشنگتن؛ شگرد جنگ روانی

این کارشناس مسائل بین‌الملل درباره مواضع متناقض مقامات آمریکایی و تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ نیز گفت: ما هر روز شاهد اظهارات متضاد و دوپهلو از سوی مقامات آمریکایی هستیم؛ از یک‌سو صحبت از مذاکره می‌کنند و از سوی دیگر تهدید نظامی را مطرح می‌سازند و حتی می‌گویند اگر توافقی حاصل نشود، شرایط برای ایران بسیار بد خواهد شد.

وی افزود: این رفتارها را باید در چارچوب جنگ روانی تحلیل کرد. تهدید، بلوف، طرح موضوعات متناقض و ایجاد فضای ابهام، همگی ابزارهایی برای تأثیرگذاری بر ذهن طرف مقابل و ایجاد اختلاف داخلی است.

مؤمنی تصریح کرد: آمریکایی‌ها تلاش می‌کنند بدون ورود به جنگ مستقیم، به اهداف خود برسند. آن‌ها می‌خواهند با بزرگ‌نمایی تهدیدها، طرف مقابل را وادار به امتیازدهی کنند؛ به تعبیر عامیانه، می‌خواهند با نشان دادن «مرگ»، طرف مقابل به «تب» راضی شود.

وی با اشاره به اهداف کلان سیاست خارجی آمریکا گفت: مسئله ایران تنها یک پرونده دوجانبه نیست، بلکه در چارچوب رقابت بزرگ‌تر آمریکا با چین و روسیه تعریف می‌شود. آمریکا به‌دنبال تثبیت جایگاه خود در خاورمیانه و اوراسیاست و تضعیف چین را در اولویت راهبردی خود قرار داده است.

این کارشناس بین‌الملل ادامه داد: از نگاه واشنگتن، تسلط بر مناطق راهبردی جهان بخشی از تأمین امنیت ملی آمریکاست. در این چارچوب، ایران جایگاه ژئوپلیتیکی مهمی دارد و طبیعی است که در محاسبات کلان آمریکا نقش‌آفرین باشد.

آینده مذاکرات؛ فاصله مواضع همچنان زیاد است

مؤمنی درباره آینده دور بعدی مذاکرات نیز اظهار کرد: با توجه به مواضع جمهوری اسلامی ایران و خواسته‌های طرف آمریکایی، فاصله قابل توجهی میان دو طرف وجود دارد و این مواضع به‌راحتی قابل جمع نیست.

وی گفت: مگر آنکه اتفاق خاصی رخ دهد که بتواند این فاصله را کاهش دهد؛ در غیر این صورت، حتی اگر مذاکراتی انجام شود، احتمال بروز موانع جدید و بازگشت تنش‌ها همچنان وجود دارد.

این کارشناس بین‌الملل افزود: تجربه گذشته نیز نشان داده که آمریکایی‌ها ممکن است در میانه مسیر اقداماتی انجام دهند که روند گفت‌وگوها را دوباره با مشکل مواجه کند.

سطح آمادگی ایران و ضرورت انسجام ملی

مؤمنی درباره سطح آمادگی جمهوری اسلامی ایران در منطقه تصریح کرد: جمهوری اسلامی همواره بر توان داخلی خود تکیه داشته و از نظر اقتصادی، نظامی و مردمی ساختاری ایجاد کرده که در مواقع لازم قابلیت عملیاتی شدن دارد؛ چه در حوزه دفاع و چه در مقابله با تهدیدات.

وی ادامه داد: هرچند دشمنان ایران در منطقه حضور نظامی دارند و تجهیزات خود را مستقر کرده‌اند، اما ایران نیز بر اساس راهبرد بازدارندگی، آمادگی‌های لازم را حفظ کرده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل تأکید کرد: در شرایط کنونی، بیش از هر زمان دیگری حفظ انسجام ملی اهمیت دارد. ما در یک آزمون تاریخی قرار داریم و آینده کشور تا حد زیادی به نحوه عبور از این مقطع بستگی دارد.

وی گفت: اگر اتحاد میان دولت، ملت و حاکمیت تقویت نشود، دشمن تلاش خواهد کرد از هرگونه اختلاف داخلی بهره‌برداری کند. اکنون زمان اختلافات سیاسی و گروکشی‌های جناحی نیست، بلکه زمان خدمت به مردم و تقویت وحدت ملی است.

مؤمنی در جمع‌بندی اظهار کرد: آمریکایی‌ها بدون هدف و برنامه وارد میدان نمی‌شوند و قطعاً به‌دنبال تثبیت جای پای خود در خاورمیانه در چارچوب رقابت با چین هستند. در چنین شرایطی، اتکا به قدرت ملی و حفظ انسجام داخلی، مهم‌ترین راهبرد جمهوری اسلامی ایران برای عبور از فشارها و تهدیدهاست.