بهترین بهره از روزهای آخر رمضان در تداوم رفتارهای نیکوست
یک مدرس دانشگاه گفت: مهمترین نشانه قبولی اعمال در ماه مبارک رمضان، حفظ دستاوردهای معنوی و تداوم رفتارهای نیکو پس از پایان آن است؛ اگر بتوانیم حتی بخشی از عادتهای خوب این ماه را در طول سال ادامه دهیم، یعنی از فرصت ماه رمضان بهدرستی استفاده کردهایم.
روزهای پایانی ماه مبارک رمضان، همانند تمام این ماه، فرصتی بینظیر برای انس با کلام الهی و درک اهمیت و فضیلت این کتاب آسمانی است.
مهمترین ویژگی ماه رمضان، نزول قرآن است که در شب قدر بر قلب نازنین پیامبر اکرم(ص) نازل شده است. بنابراین، ماه رمضان پیوند مستحکمی با قرآن دارد و به همین جهت، باید به این هدیه الهی توجه خاص شود.
بر این اساس یک مسلمان علاوه بر روزه گرفتن، باید با قرآن مأنوس شود، چراکه قرآن هم هدایت است، هم بیّنات و هم فرقان.
از اینرو از امور بسیار مهم در این ماه، تلاوت قرآن مجید است که مؤمنان در ایام ماه مبارک توجه جدی به آن دارند و این روزهای پایانی این ماه فرصتی است تا هر چه بیشتر از این کلام نورانی بهره بگیریم.
خبرنگار ایکنا از قم در گفتوگو با فاطمه جمشیدی، پژوهشگر و مدرس دانشگاه به تبیین چگونگی استفاده از فرصتهای ماه مبارک رمضان پرداخته است که مشروح آنرا در ادامه میخوانیم:
ایکنا - چگونه باید این فرصتهای پایانی ماه مبارک رمضان را از دست ندهیم؟
ماه مبارک رمضان یک فرصت طلایی برای بازسازی روحی و معنوی انسان است؛ ماهی که در آن، به تعبیر قرآن کریم، قرآن بر قلب پیامبر اسلام حضرت محمد(ص) نازل شده و شب قدر در آن قرار دارد.
اگر بخواهیم از این فرصت بزرگ حتی در روزهای پایانی بهرهمند شویم، قبل از هر چیز باید نگاه دقیقتری به این ماه داشته باشیم؛ رمضان فقط ماه گرسنگی و تشنگی نیست، بلکه ماه تمرین اراده، خودسازی و تقویت رابطه با خداوند است. « شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ …»(سوره بقره، آیه ۱۸۵) این آیه بهخوبی نشان میدهد که مهمترین فرصت رمضان، بهرهمندی از هدایت قرآن و حرکت در مسیر رشد و خودسازی است. برای از دست ندادن فرصتهای این ماه، چند نکته مهم وجود دارد:
اول، برنامهریزی. بدون برنامه، حتی بهترین فرصتها هم از دست میروند. بهتر است برای عبادت کردن برنامه منظمی داشته باشیم مثلا برای تلاوت روزانه قرآن، شرکت در نماز جماعت، مطالعه کتابهای معنوی و کمک به نیازمندان، زمان مشخصی در نظر بگیریم و این روزهای پایانی و حتی بعد از ماه مبارک هم این موارد را ادامه دهیم.
دوم، توجه به کیفیت عبادتها. گاهی تعداد اعمال زیاد است، اما حضور قلب کمرنگ است. تلاش کنیم حتی اگر عمل کم است، با توجه و اخلاص انجام شود.
سوم، استفاده از شبهای پایانی برای دعای و نیایش و در نهایت، تداوم اصلاح رفتار بعد از ماه رمضان. مهمترین نشانه قبولی اعمال در این ماه، حفظ دستاوردهای معنوی پس از پایان آن است.
اگر بتوانیم حتی بخشی از عادتهای خوب رمضان را در طول سال ادامه دهیم، یعنی از فرصت این ماه بهدرستی استفاده کردهایم. رمضان فرصتی است که هر سال تکرار میشود، اما تضمینی برای رسیدن به رمضان بعدی وجود ندارد. پس باید قدر لحظههای آن را بدانیم و با عزم و نیت خالص، بهترین بهره را از آن ببریم.
ایکنا - چرا ماه رمضان فرصتی برای تزکیه نفس است؟
ماه مبارک رمضان را باید مدرسه خودسازی دانست. در این ماه، انسان بهصورت عملی تمرین میکند که بر خواستههای طبیعی خود کنترل داشته باشد؛ از خوردن و آشامیدن گرفته تا مراقبت از زبان، نگاه و رفتار. همین خویشتنداری، زمینه تقویت اراده و پاکسازی درون را فراهم و انسان را یک گام به تزکیه نفس نزدیکتر میکند.
قرآن کریم هدف اصلی روزه را رسیدن به تقوا معرفی میکند؛ آنجا که میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیَامُ … لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ» (سوره بقره، آیه ۱۸۳)
تقوا یعنی حالت مراقبت دائمی از خود در برابر گناه؛ و این همان حقیقت تزکیه نفس است. روزه به انسان میآموزد که میتواند «نه» بگوید؛ میتواند بر تمایلات خود مسلط شود و انتخابی آگاهانه داشته باشد.
از سوی دیگر، قرآن اصل رستگاری را در پاکسازی نفس میداند و میفرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّاهَا» (سوره سوره شمس، آیه ۹) بنابراین، فضای معنوی رمضان، انس با قرآن، دعا و شبهای قدر، در کنار تمرین روزهداری، بستری کمنظیر برای پالایش روح و اصلاح رفتارها فراهم میکند. اگر انسان از این فرصت بهدرستی استفاده کند، میتواند تحولی جدی در رشد اخلاق و تزکیه نفس انجام دهد و این دستاورد را بعد از رمضان نیز ادامه دهد.
ایکنا - قابلیت درک قرآن در ماه مبارک رمضان چگونه بهوجود میآید؟
ماه مبارک رمضان از جهات مختلف زمینه فهم عمیقتر قرآن را فراهم میکند. نخست اینکه این ماه، ماه نزول قرآن است؛ چنانکه خداوند میفرماید: «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ…» (سوره بقره، آیه ۱۸۵)
وقتی انسان در فضایی قرار میگیرد که یادآور نزول وحی است، دلها آمادگی بیشتری برای انس با کلام الهی پیدا میکنند. اما مهمتر از آن، اثر روزه بر روح انسان است. روزه با کاهش تعلقات مادی و تقویت اراده، نوعی صفای باطن ایجاد میکند. هرچه دل از آلودگیها و اشتغالات افراطی فاصله بگیرد، آمادگی بیشتری برای دریافت معارف قرآن خواهد داشت.
قرآن نیز به این نکته اشاره دارد که هدایت آن ویژه دلهای با تقواست: «هُدًى لِّلْمُتَّقِینَ» (سوره بقره، آیه ۲)
وقتی روزه انسان را به تقوا نزدیک میکند، در حقیقت زمینه فهم و تأثیرپذیری از قرآن را نیز فراهم میکند. افزون بر این، در رمضان فرصت بیشتری برای تلاوت، تدبر و حضور در محافل قرآنی ایجاد میشود و همین استمرار و تمرکز، فهم عمیقتر آیات را ممکن میکند.
بنابراین، ترکیب «فضای معنوی رمضان»، «تزکیه نفس از طریق روزه» و «انس مستمر با آیات الهی» باعث میشود قابلیت درک قرآن در این ماه بیش از هر زمان دیگری در انسان شکوفا شود.
ایکنا - کسب معرفتالله در ماه رمضان چگونه ممکن است؟
ماه مبارک رمضان بهترین فرصت برای نزدیک شدن به خداوند و تعمیق معرفت الهی است؛ زیرا در این ماه، انسان از تعلقات روزمره فاصله میگیرد و با روزه، دل و جان خود را آماده دریافت حقایق معنوی میکند. کاهش وابستگیهای مادی و تمرین خویشتنداری، حجابهای درونی را کنار میزند و زمینه توجه عمیقتر به خداوند را فراهم میکند.
تقوا حالتی از حضور دائمی خدا در زندگی انسان است؛ یعنی انسان خود را همواره در محضر او ببیند. این حضور قلب، پایه و مقدمه معرفتالله است. هرچه مراقبت و خودسازی بیشتر شود، شناخت انسان نسبت به صفات الهی عمیقتر خواهد شد. از سوی دیگر، رمضان ماه انس با قرآن است؛ کتابی که جلوهگاه اسما و صفات الهی است.
تدبر در آیات، انسان را با رحمت، حکمت، عدالت و قدرت خداوند آشنا میکند و این شناخت، معرفت را از سطح دانستههای ذهنی به تجربه قلبی تبدیل میکند.
همچنین شبهای قدر، فرصت ویژهای برای خلوت با خدا، توبه، دعا و بازنگری در مسیر زندگی است. در این خلوتهای صادقانه، انسان ضعف و نیاز خود را بهتر درک میکند و همین احساس نیاز، دریچهای بهسوی شناخت عظمت و بینیازی پروردگار میگشاید.
بنابراین، با روزهداری آگاهانه، تدبر در قرآن، دعا و محاسبه نفس، میتوان در ماه رمضان گامی جدی در مسیر معرفتالله برداشت و این شناخت را پس از ماه مبارک نیز در رفتار و سبک زندگی خود متجلی کرد.
انتهای پیام
