احسان به والدین؛ تأکید خداوند پس از مسئله توحید

به گزارش ایکنا از همدان، همزمان با ماه مبارک رمضان خبرگزاری ایکنا درصدد است، یک نکته بارز قرآنی که متناسب با شرایط فعلی جامعه باشد را روزانه بر اساس هر جزء، در گفت‌وگو با اساتید مورد بررسی قرار دهد از همین رو برای بررسی یک آیه کاربردی در جزء پانزدهم قرآن کریم، با محمد جواد صدیق، معلم تفسیر قرآن کریم در همدان، به گفت‌وگو پرداخته‌ایم که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم:

خداوند در سوره اسراء در آیه ۲۳ و ۲۴ اهمیت نیکی به پدرومادر را یادآوری می‌کند و پس از توحید، مسئله نیکی به پدرومادر در چهار آیه از قرآن کریم آمده است که یکی از این چهار مورد آیه ۲۳ سوره اسراء بوده که خداوند می‌فرماید: «وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۚ إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًادو پروردگارت فرمان قاطع داده است که جز او را نپرستید، و به پدر و مادر نیکی کنید؛ هرگاه یکی از آنان یا دو نفرشان در کنارت به پیری رسند [چنانچه تو را به ستوه آورند] به آنان اُف مگوی و بر آنان [بانگ مزن و] پرخاش مکن، و به آنان سخنی نرم و شایسته [و بزرگوارانه] بگو.»

از دیدگاه خداوند نیکی به پدرومادر به حدی مهم است که بلافاصله پس از توحید آن را مطرح می‌کند. این نکته در آیات ۸۳ بقره، ۳۶ نساء و ۱۵۱ سوره انعام وه سه آیه دیگر از قرآن کریم هستند که موضوع نیکی به پدرومادر در کنار توحید مطرح شده است.

در آیه ۲۴ سوره اسراء نیز خداوند می‌فرماید: «وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا و برای هر دو از روی مهر و محبت، بال فروتنی فرود آر و بگو: پروردگارا! آنان را به پاس آنکه مرا در کودکی تربیت کردند، مورد رحمت قرار ده.»

اگر انسان موجب آزار رساندن به پدرومادر شود قطعا عاق والدین خواهد شد که گناهی بزرگ و سنگین است. رسول اکرم(ص) به مسئله نیکی به پدرومادر توجه خاصی داشته، از امام صادق(ع) نقل شده است که شخصی به خدمت رسول خدا آمد و عرض کرد: «من مشتاق جهاد هستم، حضرت فرمود: در راه خدا جهاد کن. به درستی که اگر کشته شوی نزد خداوند رزق خواهی خود و اجرت با خداست و اگر به سلامت بازگردی گناهانت پاک شود مانند روزی که از مادر متولد شده باشی. مرد خطاب به پیامبر گفت: پدر و مادری دارم که هر دو پیر شده‌اند و با من انس دارند و دلشان نمی‌آید که از خانه بیرون بروم پیامبر فرمود: پس در کنار پدرومادر پیرت بمان، قسم به کسی که جانم در دستان اوست، انس با پدرومادر از جهاد یک سال بهتر است.»

همچنین پیامبر می‌فرماید: «هرگاه نیکوکار از روی محبت به والدین خود بنگرد، به هر نگری یک ثواب حج مقبول برایش خواهد بود».

امام باقر(ع) می‌فرماید: «سه چیزاست که خداوند استثنایی در آن قرار نداده است.رد امانت به صاحبش حال چه مؤمن باشد و چه کافر، وفای به عهد و نیکی به پدر و مادر حتی اگر کافر باشند.»

در مورد اینکه کسی پدر و مادر خود را آزار دهد نیز پیامبر(ص) می‌فرماید: «از آزردن پدر و مادر بپرهیز که بوی بهشت از هزار راه استشمام می‌شود ولی عاق والدین و قاطع رحم آن را درک نمی‌کنند. و کسی که پدرومادر خود را به خشم آورد، خدا را به خشم آورده است.»

نماز عاق والدین پذیرفته نمی‌شود، امام باقر(ع) می‌فرماید: «کسی که از روی غیض به پدر و مادر خود بنگرد نماز و عبادات او پذیرفته شدند نیست.»