تغییر در رفتار و قلب انسان؛ رحمت قرآنی ماه رمضان
عضو هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه(س) گفت: در قرآن، رحمت فقط احساس لطافت الهی نیست تغییر در رفتار و قلب انسان نیز جلوهای از آن است، رمضان ما را تربیت میکند تا رحیمتر، صبورتر و اهل گذشت شویم. پس هر بار که توانستیم ببخشیم، کمک کنیم یا خشم خود را فرو بخوریم، تحت تأثیر همان رحمت قرآنی قرار گرفتهایم.
ماه مبارک رمضان بهترین فرصت برای خودسازی و حرکت به سوی کمال و پرکشیدن به سوی معنویت است و به فرموده پیامبر اعظم(ص) این ماه، ماه خدا، ماه برکت، رحمت، آمرزش و ماه مهمانی خدا است که مؤمنان از اهل کرامت خدا شدهاند. نفسها، ثواب تسبیح و ذکر خدا و خواب ثواب عبادت دارد، اعمال در آن پذیرفته و دعاها مستجاب است.
به تعبیر حضرت آیتالله سیدعلی خامنهای، رهبر شهید ایران «ماه رمضان در هر سال، قطعهای از بهشت است که خدا در جهنم سوزان دنیای مادی ما آن را وارد میکند و به ما فرصت میدهد که خودمان را بر سر این سفرۀ الهی در این ماه، وارد بهشت کنیم. بعضی همان 30 روز را وارد بهشت میشوند. بعضی به برکت آن 30 روز، همه سال را و بعضی همه عمر را. بعضی هم از کنار آن، غافل عبور میکنند که مایه تأسف و خسران است.» (۲۳/ ۱۱/ ۱۳۷۲.)
خبرنگار ایکنا در گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین سعید صفی، عضو هیئت علمی دانشگاه حضرت معصومه(س) به تبیین نحوه استفاده از فرصتهای ماه مبارک رمضان پرداخت. مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانیم:
ایکنا- چگونه باید فرصتهای ماه رمضان را از دست ندهیم؟
با توجه به اینکه ماه رمضان تنها زمان امساک و خودداری از خوردن و آشامیدن نیست بلکه فرصتی برای تحول درونی و رشد معنوی، اخلاقی و حتی جسمی است برای اینکه این فرصتها از دست نروند، میتوان آن را از چند بُعد بررسی کرد.
1.فرصت معنوی: ماه رمضان فرصتی برای ارتباط عمیقتر با خداست و برای بهرهبرداری از آن باید برنامهریزی مشخص عبادی داشت برای مثال هر روز بخشی از قرآن، دعا یا نماز خاص بخوانیم که در معارف اسلامی وارد شده است. اهتمام به نماز اول وقت و حضور قلب کیفیت عبادت را چند برابر میکند همچنین خلوتهای کوتاه شبانه برای تفکر در زندگی و ارتباط با خدا بسیار مؤثر است.
2. فرصت اخلاقی و رفتاری: روزه تمرینی برای کنترل رفتار است و این میتواند اخلاق را ارتقا دهد، تمرین صبر، کنترل خشم و زبان، همچنین تقویت بخشندگی و کمک به دیگران، حتی با کار کوچک، کم کردن غیبت، بیاحترامی یا قضاوت عجولانه.
3.فرصت فکری و آموزشی: زمانهایی که انرژی کمتر داریم برای مثال بعد از افطار، میتوانیم از آن برای رشد خود استفاده کنیم با مطالعه کتاب مفید و هدفمند و گوش دادن به تفسیر قرآن کریم یا سخنرانیهای کوتاه.
4.مدیریت زمان: ماه مبارک رمضان زود میگذرد و اگر روزهایش را بدون هدف بگذاریم، حس «از دست دادن فرصت» در پایان ماه بیشتر میشود، برای عبادت، کار، مطالعه و استراحت زمان مشخص تعیین کنیم و هدف شخصی برای این ماه بنویسیم برای مثال تقویت صبر، ترک یک عادت بد یا حفظ آرامش در فشارهای زندگی و کاری.
ایکنا- نگرش قرآن به رحمت در ماه رمضان چگونه باید باشد؟
از آنجایی که مفهوم «رحمت» در قرآن و ماه رمضان به هم گره خوردهاند، ماه رمضان در نگاه قرآن، فصل نزول رحمت الهی است؛ رحمتی که هم شامل هدایت و مغفرت و هم فرصتی برای بازسازی وجود انسان است. این موضوع را از چند منظر قرآنی میتوان بررسی کرد:
1.قرآن، خود سرچشمهه رحمت است. قرآن میفرماید: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذی أُنزِلَ فیهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنّاس» یعنی ماه رمضان زمانی است که قرآن، کتاب هدایت و رحمت برای انسانها نازل شد. در این نگاه، رحمت در رمضان با نزول قرآن آغاز میشود و هر آیه، پرتویی از رحمت الهی است که راه رهایی، امید و رشد را نشان میدهد بنابراین، تلاوت قرآن در این ماه فقط یک عبادت نیست بلکه تماس مستقیم با رحمت خداوند است.
2.رحمت خدا مقدم بر غضب اوست. در قرآن آمده است که: «کَتَبَ رَبُّکُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ»، خداوند «رحمت را بر خویش مقرر کرده» یعنی اصل بر مهربانی اوست. همچنین در دعاها و روایات بیان شده است: «یَا مَنْ وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ رَحْمَتُهُ یَا مَنْ سَبَقَتْ رَحْمَتُهُ غَضَبَه». ماه رمضان تجلی همین ویژگی است: خدا سفره رحمتش را گسترده و بندگانش را دعوت کرده که از مغفرت، آرامش و نزدیکی به او بهرهمند شوند. پیام این آیه این است که رمضان، ماه فرصت دوباره و امید است، نه ترس و اضطراب.
3. رحمت خداوند همه را در بر میگیرد، خداوند در قرآن میفرماید: «رَحْمَتِی وَسِعَتْ کُلَّ شَیْءٍ» رحمت خدا محدود به مؤمنان خاص نیست؛ هر کس در این ماه حتی قدمی کوچک بهسوی محبت، بخشش یا توبه بردارد، مشمول لطف او میشود. در رمضان، این رحمت فعالتر است و دلها نرمتر، خیرها آسانتر و راه بازگشت هموارتر میشود.
4. نشانه رحمت، خودِ تغییر انسان است. در قرآن، رحمت فقط احساس لطافت الهی نیست تغییر در رفتار و قلب انسان نیز جلوهای از آن است، رمضان ما را تربیت میکند تا رحیمتر، صبورتر و اهل گذشت شویم. پس هر بار که توانستیم ببخشیم، کمک کنیم یا خشم خود را فرو بخوریم، تحت تأثیر همان رحمت قرآنی قرار گرفتهایم.
رحمت از راه هدایت (نزول قرآن) آغاز میشود. درهای مغفرت باز است، چون رحمت بر غضب سبقت دارد. این رحمت شامل همه میشود، نه فقط صالحان، رحمت خدا در رفتار ما نسبت به دیگران باید دیده شود، به تعبیری زیبا، رمضان مدرسه رحمت است و قرآن کتاب درسی آن و انسان شاگردی که باید خود مظهر رحمت شود.
انتهای پیام
