واکاوی سیر معرفتی رزمندگان در «جنگ رمضان»

به گزارش ایکنا، قرآن كريم در بخشی از آيات سخن از نصرت و معاونت خداوند دارد؛ برای مثال می‌فرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ؛ ای مؤمنان، اگر خدا را یاری کنید، خدا هم شما را یاری می‌کند» (محمد: 7). خداوند از انسان‌ها در حالی يارى خواسته در حالى كه سپاهيان آسمان‌ها و زمين به فرمان او هستند و خود عزيز و حكيم است: «وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ؛ یاری و نصرت جز از سوی خدای توانای شکست‌ناپذیر و حکیم نیست» (آل عمران: 126).

نصرت‌خواهى الهى از موجودى محدود مانند انسان براى انگیزه‌دهی و امتحان اوست و اگر در این آزمون موفق شود، پاداشی دریافت می‌کند؛ مثلاً درباره اعزام نيرو به جبهه و در طليعه امر مي‌فرمايد: «قَاتِلُوهُمْ يُعَذِّبْهُمُ اللَّهُ بِأَيْدِيكُمْ» (توبه: 14)؛ يعنی به جبهه برويد و با دشمن مقاتله كنيد كه خداوند با دست شما كافران را عذاب مي‌كند؛ در این روایت رزمندگان می‌جنگند و خداوند معين و معاون آنان است.

اما هنگامی كه رزمندگان به ميدان جنگ شتافتند و در جنگی نابرابر به پيروزی رسيدند و اعجاز الهی را مشاهده كردند و از ديدی برتر و معرفتی بالاتر برخوردار شدند، تعبير قرآن دقيق‌تر و عميق‌تر شده و به اين صورت در مي‌آيد: «فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ» (انفال: 17)؛ شما كافران را نكشتيد، بلكه خداوند بود كه امور جبهه را اداره كرد و كافران را از بين برد.

بنابراین در ابتدای راه برای تشويق و به راه افتادن مجاهدان بیان می‌کند: مبارزه كنيد كه خدا ياريتان مي‌كند. اما هنگامی كه دعوت خداوند را پذيرفتند، مزد اين عمل صالح را دستیابی به توحيد افعالی قرار می‌دهد. معرفت به توحيد افعالی، برترين پاداشی است كه خدای سبحان به رزمنده مقاوم عطا مي‌کند.

این معرفت در جبهه به این است که خداوند ولی و همه‌كاره آنان است. از عقل، اراده تا سلاح‌های درون و بيرون همگی بر عهده و در اختيار خداوند متعال است؛ حتی تيری كه از كمان رها می‌شد در اختيار مجاهدان نیست و خداوند متعال است که آن را به هدف مي‌زند: «وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى»(انفال: 17).

محمد پارسائیان؛ عضو هیئت علمی جهاددانشگاهی