امام صادق(ع)؛ معمار بزرگ مکتب اهل‌بیت(ع) و پیشگام ترویج علم

حجت‌الاسلام والمسلمین روح‌الدین دریکوند، از کارشناسان دینی لرستان در یادداشتی که در اختیار ایکنای لرستان قرار داده ضمن تسلیت سالروز شهادت ششمین پیشوای شیعیان حضرت امام جعفرصادق(ع) به بررسی سیره اخلاقی و عملی این امام همام پرداخته است. متن این یادداشت به شرح زیر است؛

در گذر تاریخ اسلام، نام امام جعفر صادق(ع) با شکوفایی دانش و بازگشت به حقیقت گره خورده است. ایشان در دورانی که تلاطم افکار گمراه‌کننده و مکاتب مخدوش، بنیان‌های اعتقادی جامعه را هدف گرفته بود، با تدبیر و دانشی بی‌کران، مکتب اهل‌بیت(ع) را بنیان نهادند.

ایشان ثابت کردند که ایمانِ واقعی، با عقل و علم همسو است و حقیقت، تنها از مسیر دانش و استدلال به دست می‌آید. میراث ایشان، دانشگاهی است که در آن دین و علم، نه دو مسیر جداگانه، بلکه دو روی یک سکه برای شناخت هستی هستند.

جایگاه امام جعفرصادق(ع) در تاریخ، تنها یک پیشوای مذهبی نیست؛ ایشان معمار بزرگ‌ترین جنبش علمی در عصر خود بودند. با گشودن باب پرسشگری و تبیین دقیق عقاید، ایشان بستری را فراهم آوردند که در آن علوم مختلف، از فقه و اصول گرفته تا نجوم و علوم تجربی، تحت سایه نور وحی رشد کردند.ایشان به ما آموختند که جستجوی دانش، خود نوعی عبادت است و روشنگری علمی، نخستین قدم برای دفاع از ارزش‌های انسانی و مذهبی است.

اما دانشِ امام جعفرصادق(ع) هرگز بدون اخلاق نبود. اگر مکتب ایشان را بررسی کنیم، می‌بینیم که «اخلاق عملی» ستون اصلی آن است. ایشان تنها به تئوری‌های کلامی بسنده نکردند، بلکه با رفتار خود، مظهر تواضع، صبر و مدارا بودند. از برخورد با دشمنان با وقار و از رعایت حقوق همسایه و حتی موجودات بی‌زبان تا مدیریت خشم و گذشت در سختی‌ها، همگی نشان‌دهنده یک الگوی اخلاقی جامع است. 

در دنیای امروز که با بحران‌های رفتاری و تنش‌های اجتماعی روبروست، بازگشت به «اخلاق صادقی» یعنی همان هماهنگی میان گفتار و کردار تنها راه رسیدن به آرامش در خانواده و ثبات در جامعه است.

شهادت این بزرگوار، نشانه‌ای از عظمت و دشواری مسیر حق است. ایشان با وجود آنکه مهد روشنگری و علم بودند، اما در برابر فشارهای سیاسی و مادی، بر ایستادگی خود بر اصول اخلاقی و علمی پافشاری کردند. 

خونِ شهادت ایشان، پایانِ یک دوران نبود، بلکه شروعی دوباره برای تداوم این مکتب در قلب‌های پیروان بود. شهادت ایشان به ما می‌آموزد که حقیقت، هر چند گاهی با سختی همراه باشد، اما با تکیه بر صبر و تدبیر، هرگز از بین نخواهد رفت.

در سالروز شهادت امام جعفر صادق(ع)، بزرگ‌ترین تجلیل از ایشان، تنها در سوگواری و اشک نیست؛ بلکه در اجرای آموزه‌های ایشان است. بیایید با تکیه بر علم، با تکیه بر اخلاق و با تکیه بر مسئولیت‌پذیری، جامعه‌ای بسازیم که هم در تراز دانش و هم در کمالِ انسانی، مایه افتخار جهان باشد.