«نوشیجان» تا «مینیورلد»؛ جهانی کوچک از دل تاریخ
نوشیجان ملایر از شاهکارهای معماری ایران و تنها بنای سالم بازمانده از دوران مادهاست. این اثر از نظر فرهنگی از غنیترین محوطههای تاریخی کشور محسوب میشود و شاخصهایی دارد که آن را در تاریخ و معماری ایران متمایز میکند.
به گزارش ایکنا از همدان، تور بازدید «نوشیجان تا مینیورلد» روز گذشته، 29 فروردینماه، همزمان با روز جهانی بناها و محوطههای تاریخی با همکاری اداره فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری و شورای اسلامی شهر ملایر برگزار شد.
ابراهیم جلیلی، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی شهرستان ملایر در جریان این بازدید با اشاره به شعار روز جهانی بناها و محوطههای تاریخی اظهار کرد: این روز فرصتی است برای یادآوری اهمیت حفاظت و مراقبت از میراث فرهنگی است؛ میراثی که نماد هویت ملی و تاریخ کهن ایرانیان بهشمار میرود.
وی افزود: نوشیجان از شاهکارهای معماری ایران و تنها بنای سالم بازمانده از دوران مادهاست. این اثر از نظر فرهنگی از غنیترین محوطههای تاریخی کشور محسوب میشود و شاخصهایی دارد که آن را در تاریخ و معماری ایران متمایز میکند.
جلیلی یادآور شد: نوشیجان ملایر بنای منحصر بهفرد خشتی تمدن مادهاست که بر روی تپهای باستانی در ۶۰ کیلومتری جنوب همدان و ۲۰ کیلومتری غرب ملایر، در منطقهای به نام شورکات و نزدیکی روستای شوشاب در کنار رودخانه حرمآباد واقع شده است. این بنا بهعنوان قدیمیترین اثر خشتی ایران، از جاذبههای مختلف معماری و تاریخی برخوردار است که تاکنون در سطحی شایسته به گردشگران فرهنگی ایرانی و خارجی معرفی نشده است.
وی بیان کرد: به گفته کارشناسان، سه دوره تاریخی در شش فصل کاوش به سرپرستی «دیوید استروباخ» باستانشناس انگلیسی در سال ۱۳۴۶ در این تپه شناسایی شده است. نتیجه این باستانشناسی، کشف سه طبقه در این محوطه بود که طبقه اول را به مادها، طبقه دوم را به هخامنشیان و طبقه سوم را به ساسانیان نسبت میدهند.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ملایر با اشاره به اینکه طبقه اول این تپه محل استقرار مادها (از نیمه دوم قرن هشتم تا نیمه اول قرن ششم قبل از میلاد) بوده و حاصل کاوشهای این لایه، دستیابی به یک ارک (قلعه) باستانی و چند آتشکده است، اظهار کرد: بخشهای مختلف دوره ماد شامل آتشکده و معبد مرکزی، تالار ستوندار (آپادانا)، آتشکده غربی، اتاقها و انبارها، حصار و دژ و یک حفره در داخل تالار ستوندار است. تالار ستوندار (آپادانا) بر روی سکویی خشتی قرار گرفته و با توجه به پلان عمومی آن، قابل مقایسه با تالارهای ستوندار حسنلو و گودینتپه است.
وی بیان کرد: معبد اصلی در این طبقه بهصورت نیمهچلیپا ساخته شده و با همان عناصر معماری دژ شکل گرفته است. طاقهای گهوارهای و تزئینات زیبا شامل پنجرههای کور، الهامگرفته از معماری اورارتو در آسیای مرکزی و پیشدرآمدی بر مقرنسکاری دوره اسلامی است. این فرم چلیپا از نظر پلان در یکی از اتاقهای منقوش مکشوفه از حفاری تپه باباجان لرستان (در ۱۰۰ کیلومتری غرب نوشیجان) نیز دیده شده و با آن قابل مقایسه است.
جلیلی گفت: در زاویه شمالی سرسرا و در داخل بنای اصلی، پایه آتشدان و محراب معبد مشاهده میشود که بر روی آن مقداری خاکستر باقیمانده از آتش نیایش بهدست آمده است.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ملایر ادامه داد: اتاقها و انبارها از دیگر آثار مهم این مجموعه است که در شرقیترین بخش تپه قرار گرفته و دارای حصار، بارو، اتاقهای مسکونی و فضاهای انبار است. بر روی دژ، بقایای شکافها و سوراخهایی دیده میشود که احتمالاً برای دفاع از قلعه ایجاد شده و برخی از آنها هنگام مرمت مسدود شدهاند. این سوراخها شبیه تیرکشهایی هستند که در معماری آشوری و اورارتویی نیز دیده میشوند.
جلیلی با اشاره به جزئیات مصالح ساختمانی این بنا توضیح داد: بنا از خشتهایی با ابعاد ۱۳×۴۰×۲۵ سانتیمتر ساخته شده و ارتفاع سالم بنا بهطور متوسط هشت متر است. همچنین تونلی در بخش شمالی تالار ستوندار و در امتداد شرق و غرب وجود دارد که حفرهای سردابیشکل است و در عمق سهمتری به صخره میرسد.
پس از ارائه توضیحات علمی و تاریخی، شرکتکنندگان بهصورت میدانی از محوطه بازدید کرده و با راهنمایی کارشناسان گردشگری با ویژگیهای این اثر ارزشمند بیشتر آشنا شدند. در پایان، گروه از پارک «جهان کوچک» (مینیورلد)، یکی از جاذبههای گردشگری مصنوعی و شاخص شهرستان ملایر نیز دیدن کردند.
انتهای پیام
