با فقه فردی نمیتوان مشکلات اجتماعی روز را حل کرد
رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) گفت: قطعاً نمیشود با فقه فردی مشکلات اجتماعی امروز را حل کرد، مشکلات اجتماعی نگاه خاص خودش را میخواهد و فتوای خاص خودش را میطلبد. این فقه فردی مسائل فردی افراد را حل میکند لذا باید برای مسایل اجتماعی کار بشود.
به گزارش ایکنا از قم، به نقل از روابط عمومی مرکز فقهی ائمه اطهار، آیتالله فاضل لنکرانی در سفر علمی و زیارتی به مشهد مقدس پس از بازدید از موسسه جبل الصبر مشهد در جمع علما و محققین به موضوع ابعاد اجتماعی دین به سخنرانی پرداخت.
متن سخنان آیتالله حاج شیخ محمدجواد فاضل لنکرانی در موسسه جبل الصبر مشهد مقدس در ادامه میآید:
ابتدا ایام دهه کرامت و فرا رسیدن میلاد با سعادت امام هشتم علی بن موسی الرضا علیه آلاف التحیة و الثناء را به محضر مبارک امام زمان(عج)، همه مسلمانان، شیعیان و شما بزرگواران و اعلام حوزه علمیه تبریک عرض نموده و یاد و خاطره قائد شهیدمان حضرت آیت الله العظمی خامنهای رضوان الله تعالی علیه را گرامی میداریم.
به نظر بنده شهادت رهبر عظیمالشان مهمترین حادثه دوران انقلاب است و نقطه عطف بزرگی در تاریخ انقلاب ایران و جهان گردیده و از این به بعد جهانیان باید سر سفره پر برکت این شهادت بنشینند و تاریخ از برکات و آثار فراوان آن بنویسد و این اقتدار و حضور مردم در این تجمعات تازه آغاز این راه است.
خداوند تبارک و تعالی به برکت این شهادت نه یک آگاهی نسبی، بلکه یک آگاهی فوقالعاده در مردم ایجاد کرده است. تاکنون با شهادت یک فرمانده عزیز، مردم کمی تنبّه پیدا میکردند، اما با این شهادت آگاهی مردم به یکباره از عدد 20 به 80 رسید، به سرعت سطح آگاهی مردم بالا رفت. ما اگر میخواستیم برای رشد آگاهی مردم صد سال کار علمی کنیم به اندازه این خونی که ریخته شد نمیتوانستیم موفق شویم. ملت ایران خیلی آگاه شدند و همین موجب تحول در همه ملتهای دنیا شده و آثار این تحول را مدتها در ملتهای دنیا شاهد خواهیم بود.
از اینکه آیت الله طباطبائی دعوت فرمودند و ما را مفتخر به زیارت خود و شما بزرگواران نمودند تشکر میکنم، اولاً جای شکر دارد که یک روحانی در هر زمان و مکانی که باشد سفرهای را برای خدمت به دین، مردم و نظام پهن میکند، این سفره یعنی اسبابی فراهم میکند تا قدمهایی برای پیشرفت اسلام برداریم.
والد ما رضوان الله علیه میفرمود: امام خمینی اثبات کرد که یک نفر میتواند همه کار انجام بدهد، امام بر این طرز فکر حاکم بر اذهان که یک نفر و یک صدا اثر ندارد یک خط بطلان کشید، فرمود آن یک نفر میتواند «واحد کألف» همچون هزار نفر بشود و کار کند.
همچنین میفرمودند یک روحانی قبل از انقلاب وظیفه چندانی نداشت، به درس و بحث مشغول بود و مسجدی میرفت و تمام میشد، حتی دنبال این نبود که ببیند در کوچه خودش چه میگذرد؟ اما امروز یک روحانی صبح که برمیخیزد میپرسد در دنیای اسلام و در جهان بشریت چه خبر؟ ببینید به برکت این انقلاب وضع چقدر فرق کرده!
امروز میدان برای تحقیق در دین هزاران برابر گذشته است، واقعاً از برکات انقلاب و از نگاههای امام و رهبری این بود که دین در متن جامعه و اجتماع حضور یابد که بحمدلله تحقق یافته و این زمینه برای تحقیق را صد چندان فراهم میکند.
ما اگر روزانه 24 ساعت وقت بگذاریم برای مطالعه، تحقیق و کشف معارف و دستورات و مطالب جدیدی که در متون دین وجود دارد باز کم میآوریم، حتی در یک گرایش از فقه.
فقه الآن به شاخههای متنوع و متعددی تبدیل شده، هرچند بعضی میگویند این تغییر اسم است اما واقعاً اینطور نیست! یک وقت امام در اوایل انقلاب میفرمود دستورات اجتماعی قرآن ده برابر دستورات فردی است، واقعیتاش همین است که صد برابر است، در سابق فقها میفرمودند موضوع فقه مکلّف است، نماز بخواند، روزه بگیرد، حج برود، اما الآن این اندیشه بهوجود آمده که موضوع بسیاری از آیات قرآن مکلف نیست بلکه جامعه و اجتماع است.
امروز این فکر مطرح شده و جایگاه و شواهد و ادله فراوان دارد و از آن فقه اجتماعی تولید میشود. این آیه شریفه «لا تهنوا و لا تحزنوا و انتم الاعلون» چه میفرماید؟ آیا این انتم الاعلون یعنی یک فرد مسلمان بر کفار علوّ دارد یا جامعه مسلمین؟ همینطور آیه شریفه «لن یجعل الله للکافرین علی المؤمنین سبیلا»، اینجا حرفهای اصولیین در بحث انحلال مطرح نیست که گفته شود یک کافر بر یک مسلمان نباید سلطه داشته باشد. به نظر ما آیه شریفه میگوید جامعه مسلمین نباید تحت یوغ کفار قرار بگیرد.
شما دیدید در همین قضایای اخیر، کویت گفت ما نمیگذاریم آمریکا از پایگاههایش در کشور ما استفاده کند بلافاصله آمریکا به او گفت خفه شو! و تمام شد. یا حتی در همین عراق خودمان، البته همه کشورهای اسلامی مربوط به همه مسلمین است، شما ببینید در این عراق چند سال است نخستوزیری که پارلمان معین کرده نمیتواند کارش را شروع کند چون ترامپ دوست ندارد، پول عراق تماماً دست آنهاست، این شد زندگی؟ این شد عزت؟ ببینید امام راحل و رهبری شهید چه کردند و چگونه این اقتدار و عزت و عظمت را در ایران اسلامی محقق ساختند.
این آیه نفی سبیل از آیات اجتماعی قرآن است، فقه اجتماعی است. در مورد یک مسلمان که برای یک کافر کارگری کند نمیتوان به این آیه تمسک کرد، چون آیه مربوط به جامعه مسلمین است، ولو اینکه بعضی در کتاب الاجاره گفتهاند،
این فقه اجتماعی و فقه سیاسی شعار نیستند. چند سالی است که خود من بعضی از این مباحث را در قم میگویم. شما ببینید امام در یک جمله فرموده «الاسلام هو الحکومة»، من تا قبل از اینکه روی این موضوع کار کنم حتی هیچ مقالهای هم راجع به این عبارت ندیدم، در حالیکه «الاسلام هو الحکومة»، مهمترین، بزرگترین و دقیقترین نظریه فقهی و سیاسی امام است که متاسفانه اصلاً روی آن کار نشده.
قبل از آن فکر میکردم نظریه خطابات قانونیه امام خیلی مهم است و حتی بحث هم کردم و عنوانش را گذاشتیم خطابات قانونیه مهمترین نظریه اصولی امام، اما بعد ملاحظه کردم وقتی دین یعنی حکومت، دین یعنی قانون، طبعا خطابات قانونیه یکی از فروع «الاسلام هو الحکومة» میشود.
برای به دست آوردن آیات حکومت چند بار قرآن را خواندم و دیدم این فرمایش امام چقدر مبنای قرآنی زیادی دارد. آیات متعددی از قرآن به خوبی دلالت دارد که انبیاء برای حکومت آمدهاند و اصلا دین برای حکومت و حاکمیت خدا بر بشر آمده، این از چیزهایی است که قبل از انقلاب مطرح نبوده و حالا مطرح شده و باید کار بشود.
به هر حال میدان تحقیق برای ما طلبهها خیلی فراوان شده، یک وقت مطلبی گفتم اما برخی در فضای مجازی نفهمیدند منظورم چیست، من گفتم امروز روحانیت درخشانترین دوران خودش را میگذراند، ضد انقلابها گفتند بله چون همه اموال و پولها دست شماست، در حالیکه منظور من درخشانترین دوران از حیث میدان تحقیق بود، والا از نظر مالی طلبهها در شرایط سختی به سر میبرند لذا ما باید از این فرصت استفاده کرده و با فکر جمعی همافزایی کرده و نیازهای بشر امروز را خوب بشناسیم و راهکار مناسب ارائه دهیم.
دیروز در دیدار یکی از مسئولین مراکز حوزوی مشهد گفتم قطعاً نمیشود با فقه فردی مشکلات اجتماعی امروز را حل کرد، مشکلات اجتماعی نگاه خاص خودش را میخواهد و فتوای خاص خودش را میطلبد. این فقه فردی مسائل فردی افراد را حل میکند لذا باید برای مسایل اجتماعی کار بشود.
امیدواریم خدای تبارک و تعالی با دعای امام زمان که همه افتخار داریم سرباز آن حضرت هستیم و زیر چتر آن حضرت قرار داریم بتوانیم فقه اهلبیت را درست بفهمیم. تازه دوران شکوفایی فقه اهلبیت رسیده است. اگر مبانی و مقدمات این ادعا که با فقه میشود جامعه را اداره کرد خوب تصور بشود، بدون هیچ تردیدی انسان را به این نتیجه میرساند.
ان شاءالله خداوند همه علما و مراجع فقید و امام راحل را غریق رحمت و درجات رهبر شهید را متعالی کند، مراجع بزرگوار و رهبری معظم انقلاب را برای ما و انقلاب و کشور و اسلام حفظ کند، حوزههای علمیه، اساتید، فضلا، همه نهادها انشاءالله بتوانند گامهای بزرگی برای فهم و نشر اسلام بردارند.
انتهای پیام
