نیم نگاهی به موسوعه فقه تعلیم و تربیتی آیت‌الله اعرافی

به گزارش ايکنا از قم، به نقل از پایگاه اطلاع رسانی نشر حوزه، گسترش دامنه فقه شیعه برای ورود به عرصه‌های جدید و پاسخگویی به مسائل نوپیدای جامعه در حوزه علوم تربیتی موجب گردید، ایده حضور فقه در عرصه تعلیم و تربیت و تأسیس دانشی میان‌رشته‌ای به نام «فقه تربیتی» در میانه دهه هفتاد، توسط آیت‌الله علیرضا اعرافی کلید خورده و در حوزه علمیه قم، کرسی «درس خارج فقه تربیتی» را به خود اختصاص دهد که هنوز ادامه دارد.

پرسش‌های متنوع وجدید حوزه تعلیم و تربیت مانند «وظایف تربیتی حکومت»، «تربیت اجتماعی»، «اصول و روش‌های تربیتی» و... نیازمند استنباطی نظام‌مند با نگاه کاربردی و مسئله محوراست و درس خارج فقه تعلیم و تربیت در چارچوب ضرورت پاسخگویی به مسائل جدید جامعه و نگاه کلان به تحول درحوزه علمیه و تقویت درس خارج به عنوان قله اندیشه ورزی و تولید فکر طراحی و اجرا گردید و هم اکنون حاصل آن موسوعه‌ای سی جلدی با موضوع «فقه تعلیم و تربیت» است. 

موسوعه فقه تعلیم و تربیت با اشراف و نظارت گام به گام علمی آیت‌الله اعرافی به همت گروه پژوهشی فقه تربیتی در مؤسسه اشراق و عرفان تدوین شده و محققانی با تخصص‌های فقهی و تربیتی (در سطح کارشناسی ارشد) به تحقیق و نگارش و بسط نظریه‌ها و آرای ایشان پرداخته‌اند.

نظام‌مند کردن مباحث تربیتی در فقه

آنچه از این موسوعه سی جلدی برمی آید، بیانگر آن است مؤلف فقط در پی پاسخ به سؤالات جزئی نیست، بلکه هدف، تأسیس دانشی میان‌رشته‌ای و به عبارتی تولید یکی از موضوعات «فقه مضاف» به نام «فقه تربیتی» است.

موسوعه فقه تعلیم و تربیتی کوشیده است، مجموعه مباحث و گزاره‌های فقهی مرتبط با تعلیم و تربیت از حالت پراکنده گی خارج و به صورت یک دانش منسجم با موضوع مسائل روز و روش‌شناسی مدون شود.

ایجاد پیوند نظام‌مند بین فقه و علوم تربیتی

آیت‌الله اعرافی در مقدمه جلد نخست این موسوعه بیان کرده است «درس خارج فقه تربیتی با حضور طلاب فاضلی برگزار می‌شود که غالباً در رشته علوم تربیتی تحصیلات دانشگاهی و تحقیقاتی دارند»، این ترکیب نشان دهنده آن است که استاد، صرفاً به دنبال فقهی‌سازی مسائل تربیتی نبوده بلکه درصدد ایجاد تعاملی روشمند میان دو دانش فقه و تعلیم و تربیت برای پاسخی درخور به پیچیدگی‌های این حوزه است.

شکوفایی ظرفیت‌های فقه شیعه

مدیر حوزه‌های علمیه معتقد است، فقه شیعه ظرفیت بالایی برای ورود به عرصه‌های جدید دارد و در یکی از سخنان راهبردی خود، تأسیس ۱۰ تا ۲۰ درس خارج در قلمرو فقه جدید را با همان منهج استوار اجتهادی پیشنهاد داد که درس فقه تربیتی در همین راستا و به عنوان یکی از پیشگامان این حرکت شکل گرفت.

دستاورد مهم این موسوعه 

به برکت این سلسله مباحث، هم اکنون «فقه تربیتی» تولید یافته و در بسیاری از رشته‌ها به صورت واحد و سرفصل آموزشی درآمده است که رشته فقه تربیتی در سطوح سه، چهار و دکترا طراحی شده که دوره دکترای آن در «جامعة المصطفى العالمیة» برقرار است.

از ویژگی‌های این موسوعه 30 جلدی آن است که در طول سالیان متمادی به صورت موضوعی چاپ و منتشر شده و محققان و پژوهشگران به تناسب نیاز موضوعی به مرور مجلدات آن را تهیه نموده یا می‌نمایند و به همین دلیل بار مالی زیادی برای تهیه‌کنندگان ندارد.

یادآور می‌شود، علاقه‌مندان برای مراجعه به پایگاه اطلاع‌رسانی موسسه نشر حوزه و دریافت مجلدات این موسوعه به آدرس https://nashrehowzeh.ir/p/l/?searchWord=%D۹%۸۱%D۹%۸۲%D۹%۸۷%۲۰%D۸%AA%D۸%B۱%D۸%A۸%DB%۸C%D۸%AA%DB%۸C مراجعه کنند؛ هم‌چنین شماره تلفن ۰۹۳۸۷۹۲۴۲۲۹ پاسخگوی کتاب‌دوستان است.