گمانهزنی در تپه تاریخی ینگیامام؛ تلاشی برای کشف لایههای پنهان تاریخ البرز
معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز گفت: تپه تاریخی ینگیامام با آغاز عملیات گمانهزنی باستانشناسی در آستانه ورود به مرحلهای تازه از مطالعات علمی قرار گرفته است.
شهباز محمودی، معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز در گفتوگو با ایکنا از البرز با اشاره به اهمیت شناسایی و مطالعه محوطههای تاریخی در استان اظهار کرد: یکی از مهمترین وظایف حوزه معاونت میراث فرهنگی در هر استان، شناسایی، ثبت و حفاظت از محوطهها و بناهای تاریخی است، چراکه هر محوطه تاریخی بخشی از حافظه تمدنی و هویتی یک سرزمین را در خود جای داده و میتواند اطلاعات ارزشمندی از سبک زندگی، مناسبات اجتماعی و سیر تحول فرهنگی نسلهای گذشته ارائه دهد.
وی افزود: پس از شناسایی یک محوطه و ثبت آن در فهرست آثار تاریخی، مرحله مهمتری آغاز میشود و آن، شناخت علمی و دقیق لایههای تاریخی آن محوطه است. درواقع صرف ثبت یک اثر تاریخی کافی نیست، بلکه باید مشخص شود این محوطه متعلق به چه دوره یا دورههایی بوده، چه نوع استقرار انسانی در آن شکل گرفته و چه دادههایی در دل خود حفظ کرده است.
محمودی با بیان اینکه عملیات کاوش باستانشناسی نیازمند زمان، اعتبار و مطالعات گسترده است، ادامه داد: به همین دلیل در نخستین مرحله، مطالعات گمانهزنی انجام میشود. گمانهزنی درواقع نوعی مطالعه اولیه و علمی برای دستیابی به شواهد باستانشناختی است تا مشخص شود یک محوطه تا چه اندازه از ظرفیت تاریخی و فرهنگی برخوردار است.
این مسئول توضیح داد: در فرآیند گمانهزنی، باستانشناسان از طریق ایجاد ترانشهها و لایهبرداریهای محدود، به دادههایی درباره قدمت محوطه، نوع استقرار، توالی تاریخی و آثار احتمالی دست پیدا میکنند. اگر نتایج این مطالعات نشان دهد که محوطه از غنای تاریخی بالایی برخوردار است، آنگاه پرونده برای انجام کاوشهای گستردهتر و تخصصیتر وارد مرحله جدیدی میشود.
معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز بیان کرد: بسیاری از محوطههای مهم باستانی کشور نیز ابتدا از طریق گمانهزنی مورد مطالعه قرار گرفتهاند و پس از مشخص شدن ارزشهای تاریخی، عملیات کاوش در آنها آغاز شده است. محوطه ازبکی نیز یکی از نمونههای شاخص در این زمینه بهشمار میرود که مطالعات اولیه آن، به کشف لایههای مهم تمدنی منجر شد.
محمودی در ادامه با اشاره به آغاز مطالعات در تپه تاریخی ینگیامام گفت: این تپه تاریخی در مجاورت کاروانسرای ینگیامام قرار گرفته؛ کاروانسرایی که یکی از ۵۴ کاروانسرای ایرانی ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو است و همین مسئله، اهمیت تاریخی و فرهنگی محدوده را دوچندان میکند.
وی تصریح کرد: با پیگیریهای انجامشده از سوی مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز، امسال اعتبارات لازم برای اجرای پروژه مطالعاتی این محوطه تأمین شد و پس از انجام مراحل اداری، قرارداد اجرای گمانهزنی نیز منعقد شد.
این مسئول ادامه داد: پس از تهیه پروپوزال علمی و ارسال آن به پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، این طرح مورد بررسی تخصصی قرار گرفت و در نهایت مجوز رسمی گمانهزنی برای تپه ینگیامام صادر شد.
معاون میراث فرهنگی ادارهکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز اظهار کرد: براساس مجوز صادرشده، عملیات گمانهزنی این محوطه از ۲۳ اردیبهشتماه آغاز شده و تا ۲۳ خردادماه سال جاری ادامه خواهد داشت و گروه باستانشناسی منتخب که در فرآیند مناقصه انتخاب شده، از فردا فعالیت میدانی خود را آغاز میکند.
وی افزود: در این مرحله، تیم باستانشناسی تلاش خواهد کرد با بررسی لایههای تاریخی محوطه، اطلاعات اولیهای درباره قدمت تپه، دورههای استقراری و آثار احتمالی موجود در آن بهدست آورد. بدون تردید نتایج این مطالعات میتواند افق تازهای از پیشینه تاریخی منطقه را آشکار کند.
محمودی در پایان تأکید کرد: حفاظت از میراث تاریخی تنها به نگهداری بناها خلاصه نمیشود بلکه شناخت علمی و مستندسازی دقیق محوطههای تاریخی نیز بخشی از مسئولیت میراث فرهنگی است، چراکه هر کشف باستانشناسی میتواند بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی این سرزمین را برای نسلهای آینده روشنتر کند.
انتهای پیام
