علی (ع)؛ حقیقتِ «کتابِ بیشک» و «هدایت» است
کتاب «اللوامع النورانیة فی أسماء علی و أهل بیته القرآنیة» اثر علامه سیدهاشم بحرانی، با رویکردی تأویلی و استناد به میراث روایی اهل بیت(ع)، پرده از حقیقتِ مستوری برمیدارد که در تار و پود آیات الهی تنیده شده است. این گزارش با تمرکز بر سوره مبارکه بقره، به بازخوانی جایگاه، نامها و نشانههای امیرالمؤمنین علی(ع) در این سوره میپردازد و نشان میدهد که چگونه از منظر روایات، ولایت ایشان، محورِ تفسیر بسیاری از آیات کلیدی این سوره است.
به گزارش ایکنا، در قسمت گذشته به سوره حمد با عنوان صراطِ مستقیمی که «علی» است، پرداخته شد. در این شماره نامهای درخشان و قرآنی امیر مؤمنان(ع) را در سوره بقره مرور میکنیم.
علامه بحرانی با استناد به تفاسیر روایی از جمله تفسیر قمی و عیاشی، آیات ابتدایی سوره بقره را با وجود امیرالمؤمنین(ع) گره میزند. عبارت «ذٰلِكَ الْكِتَابُ لَا رَيْبَ فِيهِ» در آیه دوم، به جایگاهِ هدایتی و علمیِ امام علی(ع) تفسیر شده است. همچنین در تبیین «هُدًى لِّلْمُتَّقِينَ» (هدایت برای پرهیزکاران)، تصریح شده است که مقصود از متقین، شیعیان و پیروان راستین آل محمد(ص) هستند؛ بدین معنا که کمالِ تقوا در گروِ پذیرش ولایت است.
در تفسیر آیه سوم «يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ»، روایاتِ ارجاعی به علامه بحرانی، «ایمان به غیب» را باور به امامتِ پنهان و ولایت معرفی میکنند. همچنین «انفاق» در این بستر، از محدوده مادی فراتر رفته و به معنای «انفاقِ دانش و معارفی» دانسته شده که از طریق اهل بیت(ع) برای هدایت جامعه به دست مومنان رسیده است.
سوره بقره در آیات ۸ و ۹ میفرماید «وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ وَبِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَمَا هُمْ بِمُؤْمِنِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَالَّذِينَ آمَنُوا وَمَا يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ»، سیمای منافقان را ترسیم میکند. بنا بر استناد علامه به کلام امام موسی کاظم(ع)، این آیات مستقیماً با «واقعه غدیرخم» پیوند دارند.
منافقان کسانی بودند که با وجود شاهد بودن اعلام ولایت علیبن ابیطالب(ع) توسط پیامبر(ص)، با لجاجت این حقیقت را کتمان کردند. از این منظر، سوره بقره، مرز روشن میان «ایمان واقعی» و «نفاق آگاهانه» را در پذیرش یا انکار ولایت میداند.
در تبیین آیه ۲۵ سوره بقره «وَبَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ…»، علامه بحرانی تأکید میکند که این بشارتهای الهی در وهله نخست، در حقِ چهار شخصیتِ برجسته: حضرت علی (ع)، حمزه سیدالشهدا(ع)، جعفر بن ابیطالب(ع) و عبیده بن حارث نازل شده است. این نشان میدهد که عمل صالح در کمال خود، در وجود مبارک این ذوات مقدس تجلی یافته است.
خداوند در سوره بقره آیه31 میفرماید: «وَعَلَّمَ آدَمَ الْأَسْمَاءَ كُلَّهَا ثُمَّ عَرَضَهُمْ عَلَى الْمَلَائِكَةِ فَقَالَ أَنْبِئُونِي بِأَسْمَاءِ هَٰؤُلَاءِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ»؛ این آیه به این حقیقت اشاره دارد که خداوند متعال نامهای تمامی حجتهای خود، یعنی «چهارده معصوم (ع)» را به حضرت آدم(ع) آموخت تا ایشان از همان آغازِ آفرینش، با انوار قدسی اهلبیت آشنا باشند؛ چنانکه شیخ صدوق با استناد به روایات معصومین(ع) تأکید میکند که این نامها، اسرار الهی بودهاند که خداوند به آدم تعلیم داد تا جایگاه رفیع این ذوات مقدس را بهعنوان حجتهای برتر بر ملائکه و تمامی خلایق آشکار سازد.
انتهای پیام
