اجرای پایلوت کشوری طرح «پزشک خانواده» در ساوجبلاغ
رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز از اجرای طرح پزشک خانواده و نظام ارجاع در شهرستان ساوجبلاغ بهعنوان پایلوت کشوری خبر داد و آن را گامی در جهت ارتقای عدالت درمانی، تقویت مراقبتهای اولیه و کاهش هزینههای سلامت خانوارها عنوان کرد.
شهرام صیادی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز در گفتوگو با ایکنا از البرز با اشاره به اجرای طرح «پزشک خانواده و نظام ارجاع» در ساوجبلاغ اظهارکرد: این طرح با چهار محور کلیدی شامل گسترش عدالت در دسترسی به خدمات سلامت، تقویت خدمات مراقبتهای اولیه و نظام غربالگری، مدیریت و ساماندهی ارجاع بیماران به سطوح تخصصی و همچنین کاهش سهم پرداخت مستقیم خانوارها از هزینههای درمانی از مهرماه سال گذشته در این شهرستان اجرایی شده است.
وی با بیان اینکه نظام سلامت در بسیاری از کشورها بر پایه مراقبتهای اولیه و پزشک خانواده بنا شده است، افزود: تجربههای جهانی نشان داده است که هرچه نقش پزشک خانواده در نظام ارائه خدمات پررنگتر باشد، میزان مراجعات غیرضروری به مراکز تخصصی کاهش یافته و در مقابل، کیفیت تشخیصهای اولیه و پیشگیری از بیماریها افزایش پیدا میکند. در همین راستا، طرح اجرا شده در ساوجبلاغ نیز با هدف ایجاد یک مسیر مشخص و قابل کنترل برای ورود شهروندان به نظام سلامت طراحی شده است.
صیادی با اشاره به اینکه پزشک خانواده در این الگو نقش دروازهبان نظام سلامت را ایفا میکند، تصریح کرد: در این ساختار، تمامی افراد تحت پوشش، دارای یک پزشک مشخص هستند که بهصورت مستمر وضعیت سلامت آنان را پایش میکند. این موضوع موجب میشود بسیاری از بیماریها در مراحل اولیه شناسایی شده و از پیشرفت آنها جلوگیری شود. همچنین از مراجعات پراکنده، غیرضروری و بعضا تکراری به مراکز درمانی جلوگیری خواهد شد؛ مسئلهای که هم به نفع بیمار و هم به نفع نظام سلامت است.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز ادامه داد: یکی از مهمترین ویژگیهای این طرح، حرکت از درمان واکنشی به سمت مراقبت پیشگیرانه است. در واقع، هدف اصلی این است که به جای آنکه نظام سلامت صرفاً در زمان بروز بیماری وارد عمل شود، از طریق پایش مستمر وضعیت سلامت جمعیت، از وقوع بسیاری از بیماریها پیشگیری شود یا حداقل تشخیص آنها در مراحل اولیه انجام گیرد.
این مسئول با تشریح سازوکار نظام ارجاع در این طرح گفت: در صورتی که پزشک خانواده تشخیص دهد بیمار نیازمند بررسیهای تخصصیتر است، فرآیند ارجاع به سطوح بالاتر درمانی بهصورت ساختارمند، هدفمند و از پیش تعریفشده انجام میشود. این فرآیند علاوه بر جلوگیری از اتلاف وقت بیماران، موجب کاهش بار غیرضروری بر دوش مراکز تخصصی و فوق تخصصی نیز خواهد شد.
صیادی با اشاره به نتایج آماری اجرای این طرح در شهرستان ساوجبلاغ طی بازه زمانی هشتماهه از مهر ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵ اظهارکرد: در این مدت و با مشارکت ۱۳ مرکز خدمات جامع سلامت، مجموعا ۶۴ هزار و ۵۷۲ ویزیت توسط پزشکان خانواده ثبت شده است که نشاندهنده حجم بالای مراجعه و اعتماد مردم به ساختار جدید ارائه خدمات است.
این مسئول توضیح داد: در همین بازه زمانی، سه هزار و ۷۶۶ بیمار در چارچوب نظام ارجاع به سطوح تخصصیتر معرفی شدهاند. همچنین یکهزار و ۲۳۶ نوبت تخصصی برای این بیماران ثبت شده و ۳۹۶ مورد ویزیت در سطح دوم توسط پزشکان متخصص انجام گرفته است. این آمار بیانگر آن است که مسیر ارجاع بهتدریج در حال تثبیت و تبدیل شدن به یک چرخه منسجم خدمات سلامت در منطقه است.
به گفته رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز، یکی از دستاوردهای مهم این طرح، کاهش مراجعات سرگردان بیماران در سطح شهر و حذف فرآیندهای زمانبر و غیرضروری در دریافت خدمات درمانی است.
وی افزود: در گذشته بسیاری از بیماران بدون مسیر مشخص درمانی، به مراکز متعدد مراجعه میکردند که این موضوع علاوه بر افزایش هزینهها، موجب اتلاف زمان و کاهش اثربخشی خدمات میشد. اما در مدل جدید، مسیر درمان از ابتدا تا انتها طراحی و هدایت میشود.
صیادی همچنین با تأکید بر جنبه اقتصادی این طرح خاطرنشان کرد: یکی از اهداف اصلی نظام ارجاع و پزشک خانواده، کاهش هزینههای پرداختی از جیب مردم است. هنگامی که مسیر درمان بهصورت اصولی مدیریت شود، بسیاری از هزینههای غیرضروری حذف شده و منابع نظام سلامت نیز به شکل بهینهتری مصرف میشود.
این مسئول با اشاره به جنبه اجتماعی این طرح اظهارکرد: ایجاد ارتباط مستمر میان پزشک و خانوادهها، موجب افزایش اعتماد عمومی به نظام سلامت و ارتقای سطح آگاهی بهداشتی در جامعه خواهد شد. این ارتباط پایدار میتواند نقش مهمی در اصلاح سبک زندگی، پیشگیری از بیماریهای مزمن و ارتقای سلامت عمومی ایفا کند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی البرز در پایان با تشریح نحوه بهرهمندی شهروندان از این طرح گفت: تمامی ساکنان شهرستان ساوجبلاغ میتوانند با مراجعه به نزدیکترین مرکز خدمات جامع سلامت محل سکونت خود، در این طرح ثبتنام کرده و تحت پوشش پزشک خانواده قرار گیرند. بر اساس سازوکار تعریفشده، در صورت نیاز به خدمات تخصصی، کلیه مراحل هماهنگی، نوبتگیری و ارجاع توسط تیم سلامت انجام شده و بیمار بدون سردرگمی و در کوتاهترین زمان ممکن خدمات مورد نیاز خود را دریافت خواهد کرد.
