اقتصاد مقاومتی؛ یک راهبرد دفاعی یا یک فرآیند تحولساز
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان گفت: اقتصاد مقاومتی نباید تنها بهعنوان یک راهبرد دفاعی یا واکنشی تلقی شود، بلکه باید بهعنوان یک فرآیند پویای تحولساز تعریف شود که هدف آن، دستیابی به ظرفیتهای جدید، تابآوری پایدار و مزیت رقابتی در شرایط متغیر جهانی است.
به گزارش ایکنا از همدان، امیرحسین رهبر نویسنده کتاب «مبانی تئوری و اصول عملی تجلی اقتصاد مقاومتی در صنعت پتروشیمی و نفت ایران»، روز گذشته، 16 خردادماه در هفتمین دوره طرح ملی «فصل سخن» که به همت معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی همدان با موضوع نقد و بررسی این کتاب برگزار شد، اظهار کرد: صنعت پتروشیمی بهدلیل جایگاه راهبردی در اقتصاد ملی، وابستگی به منابع پایه، نیاز بالا به سرمایهگذاری و فناوری، و تأثیرگذاری بر صنایع بالادستی و پاییندستی، یکی از مهمترین عرصهها برای پیادهسازی و آزمون مدل اقتصاد مقاومتی محسوب میشود.
وی افزود: گذار از اقتصاد نفتی و کاهش آسیبپذیری در برابر شوکهای بیرونی، مستلزم بازنگری بنیادین در ساختار، سیاستها و راهبردهای این صنعت است. این کتاب با هدف تدوین یک چارچوب جامع و کاربردی برای تحقق «اقتصاد مقاومتی در صنعت پتروشیمی» تدوین شده است. رویکرد اصلی، تلفیق مبانی نظری اقتصاد مقاومتی با واقعیتهای فنی، اقتصادی و نهادی صنعت پتروشیمی، و ارائه یک نقشه راه عملیاتی برای دستیابی به صنعتی تابآور، نوآور و ارزشآفرین است.
رهبر به معرفی کتاب «مبانی تئوری و اصول عملی تجلی اقتصاد مقاومتی در صنعت پتروشیمی و نفت ایران» پرداخت و بیان کرد: این کتاب ابتدا به تبیین مبانی هستیشناختی و نظری اقتصاد مقاومتی در سطح صنعت، با استفاده از مدلهای تحلیل صنعتی و روشهای خرد جمعی (جمعسپاری) میپردازد. سپس با نگاهی تاریخی و تحلیلی، به بررسی ساختار، خوراکها، محصولات و گزارههای تحولساز در صنعت پتروشیمی ایران میپردازد. توسعه فناوری، اهمیت تکمیل زنجیره ارزش و توسعه صنایع پاییندستی، سازوکارهای تأمین مالی و ابزارهای پشتیبان سرمایهگذاری از جمله سرفصلهای مورد توجه در این کتاب است.
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان با بیان اینکه گذار از یک مدل اقتصادی توسعهیافته به سمت اقتصاد مقاومتی مستلزم درک عمیق و بازتعریف مفاهیم کلیدی در سطح صنعت است، گفت: اقتصاد مقاومتی نباید تنها بهعنوان یک راهبرد دفاعی یا واکنشی تلقی شود، بلکه باید بهعنوان یک فرآیند پویای تحولساز تعریف شود که هدف آن، دستیابی به ظرفیتهای جدید، تابآوری پایدار و مزیت رقابتی در شرایط متغیر جهانی است. این فصل با هدف ارتقای این مفهوم به سطح صنعت، بهویژه صنعت پتروشیمی، مبانی نظری و هستیشناختی آن را با استفاده از مدلهای تحلیلی معتبر و روشهای خرد جمعی بررسی میکند.
وی ادامه داد: در نهایت برای تعریف عملیاتی اقتصاد مقاومتی در صنعت پتروشیمی، از روش دلفی بهعنوان ابزاری برای بهرهگیری از خرد جمعی متخصصان استفاده شد. این روش، با اجرای چندین دور پرسش و پاسخ کنترلشده میان گروهی از خبرگان، به دستیابی به اجماع نظری و شناسایی اولویتهای راهبردی کمک میکند.
مقاومت در برابر بومیسازی؛ پاشنه آشیل صنعت پتروشیمی
الهه احمدی ناقد کتاب و عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان نیز در این نشست با اشاره به لزوم تغییر رویکرد در تولیدات پتروشیمی اظهار کرد: در حال حاضر تمرکز اصلی پتروشیمیهای ما بر تولید محصولات عمومی و متداول است؛ این در حالی است که شرکتهای پیشرو نظیر «بُسف» آلمان، با تولید پلیمرهای مهندسی و دانشبنیان، ارزش افزوده بسیار بالایی ایجاد میکنند. امکان تولید این محصولات در ایران وجود دارد، اما چرخه تولید ما همچنان محدود به موارد پایه است.
وی با انتقاد از عدم همسویی میان پژوهشهای دانشگاهی و نیازهای ملموس صنعت کشور گفت: کشور با سیل عظیمی از اساتید و محققان مواجه است که دانش آنها ارتباط مستقیمی با صنعت ندارد. بسیاری از مقالات علمی در رشته شیمی، دانشی را تولید میکنند که متناسب با زیرساختهای کشورهای غربی است و نه تنها کمکی به بومیسازی صنایع ایران نمیکند، بلکه عملاً هزینهکردن برای تولید دانش جهت پیشبرد اهداف علمی آن کشورهاست.
این استاد دانشگاه تأکید کرد: نیاز امروز صنعت پتروشیمی ما، دانش فوقپیشرفته و غیرکاربردی نیست؛ بلکه نیازمند دانشی هستیم که بتواند شکاف میان وضعیت فعلی و استقلال صنعتی را پر کند. این «گپ بزرگ» میان نیازمندیهای صنعت برای بومیسازی و آنچه در دانشگاهها تولید میشود، اصلیترین مانع توسعه صنعتی کشور است.
احمدی در بخش دیگری از سخنان خود، مقاومت درونی صنایع را بزرگترین مانع تخصصی شدن پتروشیمی دانست و افزود: واحدهای صنعتی که بر پایه لایسنسهای خارجی قدیمی شکل گرفتهاند، بهواسطه وابستگی به کاتالیستهای وارداتی و فرآیندهای سنتی، در برابر استفاده از محصولات و دانش داخلی مقاومت عجیبی نشان میدهند.
عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان در پایان بیان کرد: اقتصاد مقاومتی به معنای تولید محصولات استراتژیک است که در زمان تحریم و شوکهای خارجی، تابآوری کشور را تضمین کند. تا زمانی که اعتماد به متخصص داخلی و محصولات بومی در صنایع ما نهادینه نشود و این مقاومت ذهنی در برابر فناوریهای داخلی شکسته نشود، رسیدن به الگوی واقعی اقتصاد مقاومتی بسیار دشوار خواهد بود.
انتهای پیام
