از ثقیل بودن اغلب ترجمههای قرآنی تا انجام نخستین ترجمهها توسط پیامبر (ص)
در آئین رونمایی از ترجمه قرآن اثر علیرضا برازش عنوان شد که این ترجمه پاداش مجاهدت علمی و فرهنگی وی است؛ همچنین بیان شد که ابلاغ کلام وحی، رسالت اصلی پیامبر (ص) بوده و نخستین ترجمههای قرآن از سوی ایشان انجام شده است؛ ثقیل و نافهم بودن اغلب ترجمههای دینی و قرآنی نیز از دیگر نکات ارائه شده در این مراسم بود.
به گزارش خبرنگار ایکنا، مراسم رونمایی از ترجمه قرآن کریم علیرضا برازش از کارشناسان علوم دینی و قرآنی، عصر امروز 24 خردادماه با حضور حجج اسلام حمیدرضا ارباب سلیمانی، رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مصطفی رستمی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، غلامرضا عادل، معاون فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه و جمعی از اهالی و مسئولان قرآنی و امور رسانه در سالن مهر حوزه هنری انقلاب اسلامی برگزار شد.
حجتالاسلام اربابسلیمانی، رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در بخشی از این مراسم با اشاره به این نکته مهم که مسیر انس و الفت با قرآن کریم به برکت وقوع انقلاب اسلامی، بیش از پیش گشودهر شد، گفت: در این بیش از 47 سال از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی شاهد هستیم که چه شخصیتهای برجستهای در ساحت قدسی قرآن کریم خوش درخشیدند و تنیدگی و انس و الفتی ناگسستنی میان آنها و کلام وحی به وجود آمد.
وی ادامه داد: در آغازین روزهای سال جاری و در شرایطی که شاهد تهاجم وحشیانه آمریکا و رژیم غاصب صهیونیستی به میهن اسلامی بودیم، این فرصت پیش آمد که به اتفاق وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با حضور در منزل استاد برازش، دیدار صمیمانه و پربرکتی با ایشان داشته باشیم که در همان دیدار هم این پیشکسوت قرآنی، ترجمه وزین خود را به ما هدیه کردند.
ابلاغ کلام وحی، رسالت اصلی پیامبر(ص) است
رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به اینکه ابلاغ کلام وحی وظیفه و رسالت اصلی پیامبر اکرم(ص) است، تصریح کرد: یادآوری فرامین الهی با تمسک به قرآن به هر شکل و با هر ابزاری، مأموریت مردان خداست و شاهد هستیم که استاد برازش نیز به عنوان یکی از اشخاص در این جرگه، در قالب سالها فعالیت و طی مسیر در این وادی مقدس الهی، یادگارهای گرانسنگی از خود به جای گذاشته است که نه تنها به شکل مکتوبات و آثار پژوهشی بلکه در اشکال دیگری همچون ساخت آثار هنری و سریالهای مذهبی نمود پیدا کرده است.
اربابسلیمانی در ادامه گفت: همواره در مورد ترجمه قرآن پرسشهایی مطرح است و یکی از این سؤالات آن است که اساساً چه الزامی به این امر وجود دارد و یا اینکه مثلاً فرق میان ترجمه و تفسیر چیست؟ ترجمه در صورت ظاهر، ترجمه بازگرداندن یک متن از زبانی به زبان دیگر است و معیار کیفیت آن هم انتقال بیکم و کاست چیزی است که در زبان مبدأ وجود دارد که تا همین اندازه نیز کار سختی است. به ویژه در مورد قرآن ما باید یک متن قدسی روبرو هستیم که علاوه بر وجه ظاهری دارای صبغه اعجاز هم است و خطاب آن به همه جهانیان است.
گزارش تصویری مراسم رونمایی از ترجمه قرآن علیرضا برازش
وی افزود: به این سبب در مورد ترجمه قرآن تنها آشنایی به زبان مبدأ و فرایند برگرداندن آن به زبان مقصد کافی نیست، بلکه مترجم باید انس و الفتی بلافصل با قرآن داشته باشد که با این فرض هم حتی شخص مترجم موفق به ترجمه تحتللفظی قرآن میشود و در مواجهه با مخاطب، در اغلب مواقع نه تنها راهبری و راهنمایی ندارد بلکه موجب سردرگمی نیز میشود، لذا اشراف مترجم با ادبیات قرآن و ممزوج شدن آن با روایات و شخص معصومین(ع) که بزرگترین مفسران قرآن بودند، ترجمهای را به دست میدهد که مراد و مقصود واژگان آیات و سورههای قرآن را نیز در اختیار مخاطب قرار میدهد و باید گفت ترجمه اخیر استاد برازش، جنسی از این نوع ترجمهها را داراست و تفسیرگونه است.
رئیس مرکز عالی قرآن و عترت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به نقش فوقالعاده مترجم قرآن در دریافت درست پیامهای موجود در قرآن از سوی مخاطب، تأکید کرد: قرآن کتابی برای هدایت همه انسانهاست همچنان که خود میگوید «هُدیًللناس» لذا تنها برای مردم شبهجزیره عربستان نبوده است بلکه همه ابنای بشر و در هر جغرافیا و زمانی را شامل شده و در نتیجه برای بهرهمندی همه از رهنمودهای الهی در قرآن، مقوله ترجمه امری اجتنابناپذیر است؛ در صدر اسلام نیز گروهی از فارسیزبانان از سلمان فارسی خواستند که برای آنها سوره حمد را به زبان فارسی ترجمه کند لذا سلمان نخستین مترجم قرآن به زبان فارسی بوده است.
انجام نخستین ترجمههای قرآن از سوی پیامبر(ص)
وی در ادامه گفت: فرایند ترجمه حتی به پیش از این مقطع نیز بازمیگردد. آن زمان که پیامبر(ص) مأموریت یافت تا پادشاهان روم، مصر و ایران را با اسلام آشنا سازد، نامهای به آنها نوشت که از سوی پیامرسانهایی به آن سرزمینها گسیل شد، قطعاً در نامه پیامبر(ص) خطاب به آنها آیاتی از قرآن نیز ذکر شده بود که به طور طبیعی به زبان عربی نبوده و یا افرادی در دربار آنها بوده و یا از طریق خود پیکها، این پیام برای آنها ترجمه شده است. آن زمان که گروهی از مسلمانان به سرپرستی جعفر بن ابی طالب به حبشه اعزام میشوند، ارائه ترجمه قرآن از سوی او و یا هر فرد دیگری، دل نجاشی، پادشاه حبشه را نرم و با کاروان مسلمانان همراه کرد.
اربابسلیمانی در پایان سخنان خود به مأموریت جهانی قرآن اشاره کرد و گفت: براین اساس باید در ترجمه قرآن به هر زبانی با بیانی لطیف، ساده و بدون تکلف روبرو باشیم که لازمه این امر علاوه بر اشراف مترجم به ادبیات زبان مبدأ و مقصد، تسلط او بر هنر و برخی بدایع و صناعات ادبی است تا این انتقال به بهترین وجه ممکن صورت گیرد.
در بخش دیگری از این مراسم حجتالاسلام مصطفی رستمی، رئیس نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها گفت: کاری که اشخاصی چون علیرضا برازش انجام میدهند، دسترسی و مفاهمه بسیاری از منابع غنی اسلامی را تسهیل و برای کاربران گوارا میکند؛ همچنانکه سابقه درخشان ایشان پیش از این در امر احادیث معصومین(ع) و معجمهایی که آن را تألیف و تدوین کرده است، راه را برای بسیاری از طلاب علوم دینی هموار کرد.
وی، ترجمه را جزئی از سیره اهل بیت(ع) دانست و گفت: پیامبر(ص) خود طلایهدار این امر بود، چرا که هم در ابلاغ کلام وحی به سایر بلاد خارج از عربستان نیاز به ترجمه آیات قرآن به زبانهایی بود که آنها به آن تکلم میکردند و هم اینکه در طول قرنها پس از ظهور اسلام و گسترش اسلام در سایر کشورها، شاهد آن هستیم که ترجمه نقش بسزایی در این توسعه و پیشرفت را داشته است.
مترجمان؛ مهمترین واسطه میان پیام الهی با بندگان
رستمی در پایان سخنان خود گفت: باید مترجمان را مهمترین واسطه در رساندن پیام الهی به بندگان در طول اعصار دانست و به این دلیل، آنها از جایگاه و منزلت والایی برخوردار هستند که همواره باید این تلاش آنها را قدر دانست؛ به ویژه در مورد استاد برازش که ایشان مبادرت به امر ترجمه، آن هم در زمانی کرد که دوران بیماری را پشت سر میگذاشت و این مسئله، ترجمه را به مراتب برای او سخت و بغرنجتر میکرد.
علیاکبر اشتری، عضو هیئت مدیره دفتر نشر فرهنگ اسلامی نیز در این مراسم با اشاره به سابقه بیش از سهدهه آشنایی خود با علیرضا برازش، گفت: اینک با ترجمهای حاصل دسترنج وی روبرو هستیم که ضمن امانتداری و وفاداری که به زبان عربی و فخامت آن داشته است اما پهلو به زبان امروزی و محاورهای و قابل فهم برای همه زده است. من افتخار خواندن بخشی از این ترجمه را که مربوط به سوره «یوسف» بود، داشتم، بیشتر از اینکه تصور کنم در حال خواندن تجربه هستم، این تصور را داشتم که رمانی تاریخی را پیش روی خود باز کرده و آن را میخوانم.
اغلب ترجمههای دینی و قرآنی ثقیل و نافهم هستند
وی ادامه داد: ما در شرایط کنونی بیش از هر زمان دیگری به چنین ترجمههایی نیاز داریم، به ویژه در مورد آشنایی نسل نو به سیره معصومین(ع) که متأسفانه اغلب منابع ترجمه شده که به زندگی آنها اشاره دارند، دارای زبانی سنگین و ثقیل و اغلب نافهم هستند. این امر را شخصاً در جریان برگزاری جشنوارهای تحت عنوان «خاتم» شاهد هستم، بهگونهای که در معرفی منابعی به مخاطبان به ویژه دانشآموزان که بتوانند براساس آن اقدام به نگارش قصه و داستان بکنند، عاجز هستیم.
رئیس اسبق کتابخانه ملی با اشاره به اینکه برازش، انسان مؤمنی است که بیشتر از آنکه سابقه ترجمه داشته باشد، آنچه را که به رشته تحریر درآورده دلی و از عمق ارتباطی است که به واسطه اشراف به روایات و احادیث، موفق به انجام آن شده است، گفت: او در فرایند ترجمه قرآن کریم از مشورت و هم اندیشی با افرادی که پیرامونش بودند، دریغ نکرد؛ این افراد تنها شامل کارشناسان و صاحبنظران در حوزه ترجمه نبودند بلکه افراد عادی که تنها مخاطب قرآن هستند و در زندگی روزمره قرآن میخوانند نیز مخاطب و محل مشورت او قرار گرفتند و این امر موجب شد تا حاصل کار، سلایق طیف وسیعی از مخاطبان ترجمه او را تأمین کند.
در بخش دیگری از این مراسم، حجتالاسلام عادل، معاون فرهنگی سازمان اوقاف و امور خیریه، پیام حجتالاسلام سیدمهدی خاموشی، رئیس سازمان اوقاف و امور خیریه را به مناسبت چاپ و انتشار این کتاب که به همت مرکز طبع و نشر قرآن جمهوری اسلامی ایران و در شرکت چاپ و نشر سازمان اوقاف و امور خیریه به انجام رسیده است، قرائت کرد. (متن کامل پیام حجتالاسلام خاموشی)
غرق در نعمت؛ شکرانه استاد برازش برای توفیق ترجمه قرآن و لطف الهی
در ادامه علیرضا برازش نیز طی سخنانی در راستای نحوه بیان احادیث ائمه هدی گفت: باید کلام معصومین به درستی بیان شود. مهم درست بیان کردن حدیث است نه اینکه این حدیث بیان شده از سوی کدام معصوم است.
برازش، درباره چرایی پرداختن به ترجمه قرآن کریم اظهار کرد: برای نشر ترجمه نکردم برای شناخت بهتر قرآن بود تا قرآن روز قیامت از من شکایت نکند. پیش از آن بیشتر در حوزه حدیث کار میکردم و کمتر به قرآن پرداختم، در حالی که قرآن ثقل اکبر است.
وی با قدردانی از افرادی که در امر ترجمه یاریاش کردند، گفت: باید از کسانی که در ایام بیماری از احوالات من جویا بودند و روحیه دادند، همچنین از کسانی که ترجمه را خواندند و نظر دادند، تشکر کنم. اساتید ادبیات و اساتید تاریخ هم کمک کردند. بنده این ترجمه را دو بار با تفسیر آیتالله العظمی مکارم شیرازی که فقیه و صاحب تفسیر هستند، تطبیق دادم. آقای کریم دولتی نیز بسیار زحمت کشیدند، غلطهای زیادی از ترجمه گرفتند و اصلاحات خوبی انجام شد. البته در زمان غلطگیری من اظهار ناراحتی میکردم که چرا سریعاً مجوز چاپ نمیدهند؟ اما الان میگویم سختگیریها و اغلاط گرفتنها خیلی کمک کرد و این عزیزان ترجمه را دقیق تطبیق دادند. البته در برخی موارد، همسلیقه نبودیم.
برازش گفت: دوستان در سازمان اوقاف و امور خیریه و مرکز طبع و نشر قرآن کریم جمهوری اسلامی ایران پای کار آمدند و با کلی هزینه و وقت و انرژی کار را به پایان رساندند، البته نام من روی کار است، اما کار من نیست، کار همه دوستان است.
وی درباره موضوعات و نقدهای وارده به ترجمه گفت: نقد یکی از دوستان این بود که صفات منفی را نباید به خداوند نسبت داد، درست است که خدا خودش در قرآن این صفات را گفته است، مثلا «مکر» که خدا خودش گفته، اما نمیتوان به خدا چنین نسبتهایی داد، اینگونه وقتی عادی ترجمه کنیم کارمان بوی جبر میدهد. در ابتدا من حوصله ورود به این موضوعات را نداشتم، اما در دوران بیماری تصمیم گرفتم که اصلاحات را انجام دهم، اینگونه تصحیح آغاز شد و ترجمه را شخم زدم و نسبتهای منفی به خدا را اصلاح کردم.
این استاد قرآن با بیان اینکه توان شکرگزاری به درگاه خدا بابت این همه نعمت را ندارم گفت: غرق نعمت هستیم و نمیتوانیم شکر نعمتها را به جا آوریم. بیماری که خدا به من داد هم لطف است. من کسی نبودم و نیستم که خدا لطف کند و قرآن را ترجمه کنم. ترجمه قرآن نعمت بزرگی است که به من عنایت شده است.
برازش ادامه داد: در دعای عرفه یک قلهای وجود دارد که در آن امام حسین(ع) ۳۱ عضو بدن را نام میبرد، حتی ریشههای دندان را نام میبرد. در ریشه دندان خداوند به اصطلاح کمکفنر گذاشته و واقعاً معجزه است. حال امام حسین(ع) ۳۱ عضو بدن را به عنوان معجزات و نعمتهای بزرگ خدا نام میبرد و شکر میکند اما در ادامه میفرماید که شکر بر بلاهایی که رفع کردی، بسیاری از دردها را متوجه نمیشویم و نعمت برای بلاهایی که از من دور کردی خیلی بیشتر از نعمتهایی است که به من دادی.
خدمت به مادر؛ درس بزرگ استاد برازش به عمو پورنگ
داریوش فرضیایی (عمو پورنگ) طی سخنانی اظهار کرد: بنده استاد برازش را بسیار دوست دارم. چراکه ایشان رد پای بسیار موثری در زندگی و روحیات و عقاید من دارند. ایشان یک مدیر موفق در جایگاه اجتماعی هستند و به من درس انسانیت یاد دادند که در خدمت مادر باشم. دست ایشان را میبوسم. من همیشه از خدا میخواهم که ایشان سلامت باشند. ایشان در منزلشان ترجمه ارزشمند قرآن را به من هدیه دادند. هر بار این قرآن را باز میکنم برای ایشان آرزوی شفای عاجل دارم.
سپس با حضور مسئولان و برخی از پیشکسوتان قرآنی، ترجمه قرآن علیرضا برازش مورد رونمایی قرار گرفت و پس از آن محمدحسین اسماعیلی، وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی در سخنان کوتاهی، گفت: از سالها قبل، افتخار آشنایی با استاد علیرضا برازش را داشتم و با توجه به مجاهدت علمی و دینی که ایشان داشته و دارند، تصور میکنم امر خطیری که انجام داده، عصاره و نتیجه همه کارهای ماندگاری است که موفق به انجام آن شده است.
ترجمه قرآن؛ پاداش مجاهدت علمی و فرهنگی علیرضا برازش
وی در پایان سخنان خود گفت: اعتقاد دارم آنچه که استاد برازش موفق به انجام آن شده است، پاداش سالها مجاهدت علمی و فرهنگی اوست و از پس سالها فعالیتی که او در عرصههای گوناگون فرهنگی و رسانه ای در ترویج فرهنگ ناب اسلامی و محمدی کرده، اکنون او موفق به فتح قلهای شده است که میتواند زین پس مورد استفاده مفید مخاطبان و علاقهمندان به ساحت قدسی قرآن قرار گیرد.
براساس این گزارش در این مراسم همچنین حضار شاهد اجرای گروه تواشیح و همخوانی محمد رسولالله(ص) بودند، ضمن آنکه احمد ابوالقاسمی؛ قاری بینالمللی آیاتی از قرآن را نیز تلاوت کرد و داریوش فرضیایی(عموپورنگ)؛ مجری برنامههای کودک و نوجوان رسانه ملی از عمق ارادت خود نسبت به علیرضا برازش در مدت حضورش در سازمان صدا و سیما گفت.
انتهای پیام
