چگونه یادداشت تفاهم میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده را تحلیل کنیم

به قلم محمود الهاشمی، مدیر مرکز الاتحاد بغداد در حوزه مطالعات استراتژیک

۱. یادداشت تفاهم صبح روز دوشنبه، ۱۵ ژوئن ۲۰۲۶ میان دو طرف (جمهوری اسلامی و ایالات متحده آمریکا) مورد موافقت قرار گرفت و قرار است امضای رسمی آن جمعه، ۱۹ ژوئن انجام شود.

۲. این یادداشت تفاهم با موافقت عالی‌ترین مقامات دو کشور (مقام معظم رهبری جمهوری اسلامی و رئیس‌جمهور آمریکا) تنظیم شده و همه جریان‌ها و شخصیت‌های سیاسی کشور، از جمله جریان اصلاح‌طلب، از آن حمایت کرده‌اند.

۳. مذاکرات میان دو طرف به «یادداشت تفاهم» انجامیده است، نه به «توافق‌نامه». تفاوت میان این دو در قدرت حقوقی آن‌هاست؛ توافق‌نامه سندی الزام‌آور از نظر حقوقی است که حقوق و تعهدات مشخصی را تحمیل می‌کند، در حالی که یادداشت تفاهم سندی غیرالزام‌آور است که بیانگر نیت مشترک طرفین بوده و چارچوبی برای همکاری‌های آینده را بدون پیش‌بینی مجازات تعیین می‌کند.

۴. بنا بر گزارش منابع خبری ایران، این یادداشت تفاهم شامل موارد زیر است:

 • آزادسازی بخشی از دارایی‌های مسدودشده ایران به ارزش بین ۱۰ تا ۱۴ میلیارد دلار از مجموع ۲۸ میلیارد دلار.

 • اعلام آتش‌بس کامل در تمامی مناطق و خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان.

 • پرداختن به موضوع اورانیوم غنی‌شده؛ به‌گونه‌ای که طبق یادداشت تفاهم، اورانیوم و تأسیسات هسته‌ای ایران در داخل ایران باقی خواهند ماند.

 • ایجاد صندوق جبران خسارت برای ایران به ارزش ۳۰۰ میلیارد دلار.

 • لغو تحریم‌های آمریکا علیه ایران.

 • واگذاری مدیریت تنگه هرمز به ایران و دریافت عوارض عبور در آینده.

 • انجام مذاکرات به مدت ۶۰ روز درباره مسائل هسته‌ای و ارائه طرح‌هایی از سوی آمریکا و متحدانش برای بازسازی ایران با ارزشی کمتر از ۳۰۰ میلیارد دلار نباشد.

۵. اگر پیروزی‌های ایران در میدان نبرد وجود نداشت، دولت آمریکا هرگز یادداشت تفاهمی برای پایان دادن به جنگ با شرایط تعیین‌شده از سوی ایران را نمی‌پذیرفت.

۶. متن یادداشت تفاهم برای پایان دادن به جنگ میان ایران و آمریکا با دقت و تأمل فراوان تدوین شده است تا هیچ مجالی برای تفسیر دلخواه یا شانه خالی کردن از تعهدات در برابر طرف مقابل باقی نماند. همین امر علت طولانی شدن مذاکرات و تأخیر در دستیابی به نتیجه بوده است؛ زیرا ایران به آمریکا اعتماد ندارد.

۷. پیروزی تنها در یادداشت تفاهم خلاصه نمی‌شود، بلکه در پیروزی اراده ملت بر استکبار جهانی، رهبری حکیمانه در مدیریت جنگ و نیروهای مسلحی است که این دستاورد بزرگ را رقم زده‌اند.

۸. این امر تأکیدی بر شکست آمریکا و اسرائیل به دست ملت ایران و پیامی به همه مستضعفان جهان است که اسلام یاور آنان بوده و به فریادها و رنج‌هایشان پاسخ می‌دهد؛ همان‌گونه که از ملت فلسطین و آرمان عادلانه آن حمایت کرد.

۹. این یادداشت اعلامی برای خروج آمریکا از منطقه غرب آسیا و آغاز شکل‌گیری امنیت ملی کشورهای منطقه به دور از سلطه آمریکا به شمار می‌آید.

۱۰. این رویداد آغاز پاک شدن منطقه از پایگاه‌های شرارت‌آفرین آمریکا است؛ پایگاه‌هایی که همواره موجب ایجاد بحران‌ها، دامن زدن به فتنه‌ها و غارت ثروت ملت‌ها بوده‌اند.

۱۱. این یادداشت اعلام می‌کند که اسلام عقیده‌ای است که توانایی حفاظت از ملت‌ها در برابر شر دشمنان و پاسداری از حقوق و هویت امت را دارد.

۱۲. این رویداد نویدبخش تولدی دوباره برای ملت ایران و نقطه آغازی برای آینده‌ای روشن‌تر، خلاقانه‌تر و استوارتر است.

۱۳. این امر بیداری وجدان جهانی در حمایت از آرمان فلسطین و پایان افسانه روایت صهیونیستی را به همراه خواهد داشت.

۱۴. این یادداشت اعلامی برای زوال موجودیت صهیونیستی و آزادسازی سرزمین اشغال است و ⁠رویداد آغاز فروپاشی تمدن غرب به شمار می‌رود.