ساده و آشنا از دوست سخن گفتن + فیلم

نهضت عظیم عاشورا نه تنها یک حرکت اصلاحی و سیاسی، بلکه مدرسه‌ای بزرگ برای آموزش مفاهیم دینی، اخلاقی و انسانی به شمار می‌رود. مکتب حسینی، مکتب آگاهی، بصیرت، مسئولیت‌پذیری و دفاع از ارزش‌های الهی است و یکی از مهمترین ابعاد آن تبلیغ دین به شیوه‌ای عمیق، اثرگذار و ماندگار است. امام حسین(ع) در شرایطی قیام کرد که جامعه اسلامی دچار انحراف‌های فکری، اخلاقی و سیاسی شده بود و ارزش‌های اصیل اسلامی در معرض فراموشی و نابودی قرار داشت. در چنین فضایی، آن حضرت با بهره‌گیری از روش‌های مختلف تبلیغی از جمله سخنرانی، گفت‌وگو، روشنگری، امر به معروف و نهی از منکر و در نهایت فداکاری و شهادت، پیام حقیقی اسلام را به گوش جهانیان رساند.

امروزه جوامع اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند شناخت شیوه‌های مؤثر تبلیغ دین هستند و این در حالیست که بسیاری از اندیشمندان بر این باورند که عاشورا بزرگترین رسانه تبلیغی اسلام و امام حسین(ع) موفق‌ترین مبلغ دین از طریق عمل و فداکاری بوده است.

در این راستا خبرگزاری ایکنا همزمان با ماه محرم و برپایی مجالس عزاداری سید و سالار شهیدان و رونق گرفتن منابر، در قالب سلسله درس گفتارهای «تبلیغ دین در مکتب حسین(ع)» پای سخنان حجت‌الاسلام والمسلمین محسن دریابیگی، مؤلف و پژوهشگر حوزه دین نشسته است تا به بررسی شاخصه‌های منبر تراز اسلامی که تأثیرگذار و هدایتگر است، بپردازد. در بخش هفتم این درس گفتارها به موضوع «قدرت بیان» پرداخته شده است که در ادامه با هم می‌بینیم و می‌خوانیم.

سخن در رابطه با بهره‌گیری از ظرفیت تبلیغ دینی در فضای عاشورایی این است که بتوانیم از این فضا بیشترین بهره را بگیریم. برای اینکه این بهره گرفته شود، تمام ارکان جلسه حسینی باید سهم خود را ادا کنند. شاید مهمترین فرد در این صحنه‌آرایی، گوینده دینی باشد. گوینده دینی قرار است زلف شنوندگان را با محبوبی گره بزند و درون آن‌ها را با آن عزیز آشنا کند. این همان تبیین دین است و هر کاری که قرار است انجام شود از همین مفهوم آغاز می‌شود. استدلال از راه تبیین بهتر، یعنی قرار نیست مباحث سنگین عقلی گفته شود. منبر جای فضل و فضل‌پراکنی نیست. این نیست که انسان بخواهد بگوید من محقق هستم و بقیه نابلد. این موضوع را با بیان باید جا بیندازد که دین امری عقلانی، قابل دفاع و سراسر زیبایی است.

این هنر گوینده دینی است و متأسفانه از این جهت ما ضعف فراوانی داریم؛ گوینده‌ای مانند مرحوم فلسفی که بتواند معارف را در عین چارچوب استدلالی با بیانی لطیف و آمیخته با سلیقه‌ای نیکو ارائه دهد تا جان مخاطب با معارف گره بخورد، از قرآن، نهج‌البلاغه، صحیفه بهره ببرد، احساس کند کشتزار زیبایی به عنوان دین در خدمت اوست و این گنجینه سر به مهر است و انسان دچار خسران ‌مبین می‌شود که بر سر این گنج، گرسنه بخوابد. این هنر مبلغ دینی است؛ اینکه انسان دیتاها، داده‌های فراوانی بر سر مخاطب هوار کند و گمان کند این یعنی تبلیغ دینی، کار بسیار خطایی است. 

انسان ممکن است زیر داده‌های زیاد خفه شود، ولی حرکت حسینی آمده تا منفذی ایجاد کرده و حیات طیبه‌ای به ارمغان بیاورد. هنر گوینده دینی نیز همین است که مخاطب خود را آشنا کرده و معارف دین را طوری تبیین کند که بداند خداوند متعال بهترین‌ها را برای او به ارمغان آورده و آنچه انبیا و اولیا در راه او کوشیدند، حرف ناآشنایی نیست. چنانچه به سوره شعراء بنگریم متوجه می‌شویم که هر نبی و پیامبری آمده، خیلی ساده سخن گفته است. «فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُونِ»، پرهیزکار باشید، اطاعت حق کنید، تن به خواسته‌های نفسانی ندهید، خود را پایین نکشید، شما بلندید. کاری که ابراهیم کرد چه بود؟ «فَرَجَعُوا إِلَی أَنفُسِهِمْ»، مخاطب را به خود، امکانات و توانمندی‌های خود بازگرداند و آن چیزی می‌تواند این امکانات و گنجینه‌ها را بارور کند، سخن والا و الهی است. ان‌شاءالله گوش ما آماده شنیدن این سخن باشد و گوینده‌های دینی بتوانند این سخن را در بهترین قالب و تبیین به مخاطب عرضه کنند و خدا نکند که این مجالس به جای اینکه مردم را با امام حسین(ع) پیوند دهد، به فضایی برای فضل‌فروشی، اظهار خود و یا خدای نکرده دور کردن مردم از معارف حسینی تبدیل شود.