محبت؛ کلید اصلی علاقه جهانیان به امام حسین(ع)

حجت‌الاسلام والمسلمین محسن حسین‌زاده، پژوهشگر دینی، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان‌رضوی درباره دلایل توجه و علاقه جهانیان به امام حسین(ع)، اظهار کرد: دلیل علاقه مردمان جهان به حضرت سیدالشهدا(ع)، فارغ از شیعه یا مسلمان بودن آنان، محبت است و نه صرفاً باورمندی به اسلام. امام حسین(ع) بهترین وسیله نزدیک‌شدن به خداست و هرکس ذره‌ای عشق در فطرتش باشد، با محبت ایشان ارتباط برقرار می‌کند.

وی با بیان اینکه فلسفه قیام عاشورا بر محور امامت و ولایت استوار است، افزود: اساسی‌ترین دلیل عظمت و شکوه قیام عاشورا این است که امام معصوم، رشته اتصال خلق به خدا و تحت مشیت و اراده خداوند متعال است؛ بنابراین هر آنچه انجام می‌دهد، در حقیقت از جانب خداست.

این پژوهشگر دینی با بیان اینکه سیدالشهدا(ع) نیز حول محور خداوند متعال حرکت کرده و برای عینیت‌بخشی به امامت و ولایت وارد صحنه شدند، تصریح کرد: اخلاق، غیرت، ایثار، عزت، احیای معروف و نهی از منکر، تحت پوشش ولایت معنا می‌یابند؛ به‌ویژه آنکه «امر به معروف» در حقیقت «امر به ولایت» حضرات معصومین(ع) است. اگر مسائل تحت ولایت باشند، قابل توجیه‌اند و در غیر این صورت کارایی ندارند. در حقیقت، این نگاه تفاوت شیعه و غیرشیعه را روشن می‌کند؛ چراکه خون امام معصوم برای جلوه یافتن بیشتر ولایت داده می‌شود.

حسین‌زاده در پاسخ به این پرسش که چرا واقعه عاشورا برای غیرمسلمانان و مردم کشورهای دیگر نیز جذاب است، بیان کرد: محور توجه به سیدالشهدا(ع) محبت است، نه صرفاً ایمان دینی. محبت فطری و واقعی، محبت به خداست و سیر الی‌الله با جاذبه محبت الهی انجام می‌شود؛ بنابراین سیدالشهدا(ع) بهترین وسیله نجات و نزدیک شدن به خداست و هرکس ذره‌ای محبت واقعی در فطرتش داشته باشد، با محبت به سیدالشهدا(ع) ارتباط برقرار می‌کند؛ زیرا این محبت در جهان فراگیر است و همگان، حتی اگر شیعه یا مسلمان نباشند، می‌توانند آن را تجربه کنند.

وی همچنین در پاسخ به پرسش چرایی اقامه نماز سیدالشهدا(ع) تا لحظه آخر، با وجود آگاهی از خطر حمله دشمن در حادثه کربلا، تأکید کرد: با آنکه در اسلام حفظ جان واجب است، اما در محضر ولایت الهی، یکی از مهم‌ترین شرایط، به خاک افتادن و تضرع در نماز، اطاعت و اظهار بندگی در برابر پروردگار است. نماز، اوج یاد خدا و اتصال به اوست؛ «أَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي» نشان‌دهنده اوج یاد خدا در همه اوضاع و احوال است. در کربلا نیز همه چیز، از جمله اخلاقیات، مکارم انسانی، عزت، غیرت و ولایت، در اوج قرار دارد؛ بنابراین عبادت‌ها نیز در بالاترین مرتبه خود جلوه می‌کنند.

این کارشناس دینی ادامه داد: در نماز امام حسین(ع)، سیر به سوی خدا در مسیر جذبه و محبت الهی رخ می‌دهد و نماز نیز از سوی خود سیدالشهدا(ع) بسیار مورد تأکید و اصرار بوده است. اطرافیان ایشان نیز اهل نماز بودند و اگر کسی با نماز بیگانه باشد، فاصله‌اش با سیدالشهدا(ع) قطعاً بسیار است و باید نسبت به این مسئله ملتزم باشیم.

حسین‌زاده گفت: با آنکه برخی علما در رساله‌ها نوشته‌اند اگر در حال نماز باشید و احتمال سرقت کیف یا وسیله‌ای وجود داشته باشد، مجاز هستید نماز را قطع کنید تا از آن محافظت شود، اما درباره امام حسین(ع) باید گفت حرکت ایشان به سمت شهادت، به جهت اتصال به خداست و اگر با معیارهای فقهی و متعارف به مسئله بنگریم، دچار مشکل خواهیم شد؛ چراکه نماز، خود حرکت سیدالشهدا(ع) است و این نیز از استثنائات واقعه کربلا به‌شمار می‌رود؛ زیرا اراده ایشان بر آن بود که نماز در کربلا چنان جلوه‌ای پیدا کند.

وی تصریح کرد: طبیعتاً این مسئله درباره افرادی همچون حضرت ثارالله(ع) صدق می‌کند، نه درباره سایر انسان‌ها. البته نماز ایشان نیز در روز عاشورا به‌صورت مفصل اقامه نشده است و به نوعی نقش تعلیم و یادآوری اهمیت نماز را برای پیروانشان داشته است.

این پژوهشگر دینی در پاسخ به پرسش درباره نوع و چگونگی تفسیر افراد مختلف و جنبش‌های اجتماعی و سیاسی از واقعه عاشورا و دستاوردهای آن، اظهار کرد: همه حرکت‌های الهی دارای باطنی هستند. اما نباید چندان اصرار داشته باشیم که باطن کار خودمان را به هر جهت تحلیل و تفسیر کنیم یا آن را با دستگاه فهم خود بسنجیم؛ زیرا اینکه چرا برخی در برابر ظلم سکوت کردند، با اصل حرکت امام معصوم قابل قیاس نیست. اگرچه ظاهر این حرکت را می‌توان الگو قرار داد؛ ایستادگی در برابر ظلم، اقامه عهد و احیای دین خدا، اموری هستند که می‌توان از آنها درس گرفت و بر آنها پای فشرد.

حسین‌زاده با تأکید بر اینکه باید مراقب باشیم تفسیر خود از واقعه عاشورا را با اصل ولایت کلیه الهیه خلط نکنیم، بیان کرد: آن مرتبه، امری است که ما نمی‌توانیم برای خودمان از آن نسخه‌برداری کنیم؛ اما در عین حال، ظاهر حرکت امام معصوم همچنان بسیار مهم است و نباید از آن غفلت کرد. ما می‌توانیم از اوامر و دستورات ظاهری آن سیره پیروی کنیم و بر آنها استقامت ورزیم. حتی در عزاداری‌ها و مظاهر غربت شیعه نیز این شباهت‌ها و الگوها دیده می‌شود و در روایات ما نیز به آنها اشاره شده است. با این همه، باید فاصله میان مقام معصوم و عمل خود را حفظ کنیم؛ زیرا آنچه از امام صادر می‌شود، در مرتبه‌ای بالاتر از اعمال معمول ما قرار دارد، هرچند ظواهر آن برای ما درس‌آموز و راه‌گشاست.

وی همچنین درباره اهمیت صیانت از دین و دفاع از مظلوم در نگاه امام حسین(ع) افزود: بسیاری از گفت‌وگوها پیرامون ولایت و امامت، مقدمه‌ای طولانی پیدا می‌کند؛ اما اصل ولایت، همان مظلومیت ولایت است که در دستگاه ماورایی و غیبی خدای متعال و حکمت الهی، از سوی امام حسین(ع) عینیت یافته است. البته در دوره‌هایی مانند دوران امام صادق(ع) نیز مظلومیت وجود داشت، اما این اراده الهی است که بسیاری از امور استثنایی به سیدالشهدا(ع) واگذار شده است.

این پژوهشگر دینی تأکید کرد: نباید گفت که سیدالشهدا(ع) صرفاً فدای مظلوم شد؛ بلکه هنگامی‌که مظلومیت امامت و حضرات معصومین(ع) آشکار می‌شود، مظلوم واقعی شناخته شده و حق او به‌درستی مطالبه می‌شود. ولایتی که مظلوم واقع شده، مأموریتی از جانب خدای متعال دارد. همه ائمه(ع) این مأموریت را برعهده داشتند، اما ندای حق، به اقتضای تقدیر الهی، به دست سیدالشهدا(ع) محقق شد.

حسین‌زاده در پایان گفت: هنگامی‌که مسئله مظلومیت امامت و ولایت مورد توجه قرار گیرد، در عالم هر حقی که ادا نشده، پایمال شده یا مورد تضییع قرار گرفته است، معنا و جایگاه خود را بازمی‌یابد. اما متأسفانه گاهی موضوع به شکلی سطحی پیگیری می‌شود. با این حال، از آنجا که همه چیز براساس حکمت الهی تنظیم می‌شود، مسئله نماز امام حسین(ع) یا ماجرای تأخیر نماز برای امیرالمؤمنین(ع) (ردّالشمس) محل اشکال نخواهد بود.