نزدیکی دل‌های موحد در سایه حلم و مدارا + فیلم

نهضت عظیم عاشورا نه تنها یک حرکت اصلاحی و سیاسی، بلکه مدرسه‌ای بزرگ برای آموزش مفاهیم دینی، اخلاقی و انسانی به شمار می‌رود. مکتب حسینی، مکتب آگاهی، بصیرت، مسئولیت‌پذیری و دفاع از ارزش‌های الهی است و یکی از مهمترین ابعاد آن تبلیغ دین به شیوه‌ای عمیق، اثرگذار و ماندگار است. امام حسین(ع) در شرایطی قیام کرد که جامعه اسلامی دچار انحراف‌های فکری، اخلاقی و سیاسی شده بود و ارزش‌های اصیل اسلامی در معرض فراموشی و نابودی قرار داشت. در چنین فضایی، آن حضرت با بهره‌گیری از روش‌های مختلف تبلیغی از جمله سخنرانی، گفت‌وگو، روشنگری، امر به معروف و نهی از منکر و در نهایت فداکاری و شهادت، پیام حقیقی اسلام را به گوش جهانیان رساند.

امروزه جوامع اسلامی بیش از هر زمان دیگری نیازمند شناخت شیوه‌های مؤثر تبلیغ دین هستند و این در حالیست که بسیاری از اندیشمندان بر این باورند که عاشورا بزرگترین رسانه تبلیغی اسلام و امام حسین(ع) موفق‌ترین مبلغ دین از طریق عمل و فداکاری بوده است.

در این راستا خبرگزاری ایکنا همزمان با ماه محرم و برپایی مجالس عزاداری سید و سالار شهیدان و رونق گرفتن منابر، در قالب سلسله درس گفتارهای «تبلیغ دین در مکتب حسین(ع)» پای سخنان حجت‌الاسلام والمسلمین محسن دریابیگی، مؤلف و پژوهشگر حوزه دین نشسته است تا به بررسی شاخصه‌های منبر تراز اسلامی که تأثیرگذار و هدایتگر است، بپردازد. در بخش یازدهم این درس گفتارها به موضوع «حلم و مدارا» پرداخته شده است که در ادامه با هم می‌بینیم و می‌خوانیم.

سلسله درس‌گفتارهایی در رابطه با بهره‌گیری از ظرفیت حسینی و اینکه چگونه بتوانیم از این فضای تبلیغ دینی بیشترین استفاده را داشته باشیم، به‌ویژه با توجه به رفتار خود اباعبدالله الحسین(ع) ارائه شد. یکی از نکاتی که در رفتار امام حسین(ع) چه در گفتار و چه در سیره عملی آن بزرگوار می‌توان مشاهده کرد، جمع کردن دل‌ها، ایجاد وحدت و دوری از تفرقه است. اباعبدالله(ع) به جای تقابل‌سازی، دل‌ها را به یکدیگر نزدیک می‌کنند. موحد نیز کارش همین است؛ در پرتو توحید، دل‌های مردم را از تفرقه بازمی‌دارد. چنان‌که گفته‌اند: «خاطرت کی رقم فیض پذیرد هیهات / مگر از نقش پراکنده ورق ساده کنی» کار امام این است که انسان را از پراکندگی نجات دهد.

مولانا نیز می‌گوید: «ای سلیمان در میان زاغ و باز / حلم حق شو، با همه مرغان بساز». کار ولی الهی، سلیمانی است. او زبان همه مرغان را می‌داند و هنگامی که به زبان آنان آگاه شد، میانشان وحدت ایجاد می‌کند. بسیاری از نزاع‌ها برخاسته از تفاوت زبان‌ها و ناآشنایی با یکدیگر است. داستان «عنب»، «انگور» و «اوزوم» در مثنوی نیز حکایت از همین معنا دارد. هر یک خواسته خود را به زبانی بیان می‌کردند؛ یکی به فارسی می‌گفت انگور، دیگری به عربی «عنب» و دیگری به ترکی «اوزوم». فردی آگاه به زبان‌ها دریافت که همه یک چیز را می‌خواهند و گمشده آنان یکی است.

امام(ع) نیز اگر همه را گرد شمع وجود خویش جمع می‌کند، به این دلیل است که زبان‌شناس است؛ زبان قوم را می‌داند و از خواسته‌های آنان آگاه است. هنر بسیاری از مبلغان موفق دینی همچون مرحوم سید مهدی قوام، مرحوم سراج و دیگر بزرگان زبان‌شناسی بود. آنان زبان مردم و زبان زمانه را می‌شناختند و می‌دانستند چگونه سخن بگویند تا دل‌ها به هم نزدیک شود. برخی گویندگان اما چنان سخن می‌گویند که نتیجه آن تفرقه است. برای مثال، هنگامی که درباره حجاب سخن می‌گویند، گویی تنها از الزام، تندی، خشونت و برخورد سخت سخن گفته می‌شود؛ در حالی که این شیوه هرگز پاسخ نداده و نخواهد داد.

انسان را باید با خود آشنا کرد و زبان او را شناخت. در همه امور نیز چنین است. همان‌گونه که پدر و مادر زبان فرزند خود را می‌شناسند، عالم دینی نیز باید هوشمند باشد و زبان زمانه را درک کند. او اساسا زبان هستی را می‌فهمد و آن را به دیگران منتقل می‌کند. مولانا می‌گوید: «ای سلیمان در میان زاغ و باز / حلم حق شو با همه مرغان بساز».

هنر اصلی حلم و مدارا است. اگر حلم و مدارا نباشد، کاری از پیش نخواهد رفت. با خشونت، سخت‌گیری و تلخی نمی‌توان هدایت‌گری کرد. امام حسین(ع) با لبخند دل‌ها را گرد هم آورد و حر را نیز با همین جاذبه و مهربانی جذب کرد. ان‌شاءالله ما نیز بتوانیم همین هنر را به کار بگیریم و با همه مرغان بسازیم. شما را به خدا می‌سپارم. ان‌شاءالله دست امام حسین(ع) یار و مددکار همه ما باشد.