شهر، صحنه آیین؛ بازخوانی نقش فضاهای شهری در عاشورای حسینی با نگاهی به خرمآباد
آیینهای عاشورایی در فضاهای شهری، دگرگونی موقت فضاهای روزمره را رقم میزنند و موجب افزایش سرزندگی فضایی، بازسازی روابط اجتماعی و تقویت حس اعتماد و همبستگی میان ساکنان میشوند.
مریم بیرانوندزاده، دکترای برنامهریزی شهری و پژوهشگر جهاددانشگاهی لرستان، در یادداشتی که در اختیار خبرگزاری ایکنا لرستان قرار داده، آورده است؛
آیینهای عاشورایی در فضاهای شهری، دگرگونی موقت فضاهای روزمره را رقم میزنند و موجب افزایش سرزندگی فضایی، بازسازی روابط اجتماعی و تقویت حس اعتماد و همبستگی میان ساکنان میشوند.
در خرمآباد، این پویایی فضایی به وضوح قابل مشاهده است؛ خیابانهای شهر در صبح روز عاشورا به محور اصلی برگزاری مراسم تبدیل میشود و محدودیتهای ترافیکی در معابر اصلی شهر، فضایی امن برای حضور گسترده هیئتهای مذهبی و عزاداران فراهم میآورد. به بیان دیگر، شهر در ایام محرم، از یک نظام عبوری صرف به صحنه ای برای مشارکت جمعی و بازتولید هویت فرهنگی بدل میشود.
آیینهای عاشورایی نه تنها بر منظر کالبدی شهر تأثیر میگذارند، بلکه خاطرات جمعی عمیقی را در ذهن شهروندان ایجاد میکنند. حسینیهها و تکایا نیز به عنوان فضاهای شهری، مظهر پیوند زمان، مکان و مردم هستند و نقش کلیدی در سازماندهی این آیینها ایفا میکنند.
خرمآباد با دارا بودن آیینهای منحصر به فردی همچون گِلمالی و چهل منبر، ظرفیتی کم نظیر برای تبدیل شدن به قطب گردشگری آیینی در غرب کشور دارد. تحقق این مهم، مستلزم همکاری میان نهادهای حاکمیتی، شهرداری، میراث فرهنگی و نهادهای مذهبی برای حفظ اصالت این آیینها در دل این شهر در حال توسعه است.
عاشورا در خرمآباد، نه صرفاً یک مناسبت مذهبی، بلکه روایتی فضایی از پیوند ایمان، تاریخ و هویت شهری است. میدانها، خیابانها و کوچههای این شهر، هر ساله در محرم، از کالبدهای صرفاً فیزیکی فراتر رفته و به بسترهای زنده بازتولید فرهنگ عاشورایی بدل میشوند؛ جایی که هر سنگفرش، نوایی از چمریونه و هر دیوار، خاطرهای از سوگ را در خود جای داده است.
انتهای پیام
