امام حسین(ع)؛ عالیترین جلوه صبر در برابر اراده الهی
یک پژوهشگر حوزه دین گفت: امام حسین(ع) با وجود تحمل سنگینترین مصائب، هرگز زبان به گلایه از خداوند نگشود و با صبر و استقامت بینظیر خود، الگویی ماندگار برای آزادگان جهان بر جای گذاشت.
به گزارش خبرنگار ایکنا، حجتالاسلام سیدحمید میرباقری، پژوهشگر حوزه دین طی سخنانی در مراسم شب عاشورای حسینیه خانه صاحبالزمان (عج) تهران با اشاره به آموزههای قرآن کریم اظهار کرد: قرآن نگاه انسانها به دنیا را به دو دسته تقسیم میکند. گروه نخست کسانی هستند که دعوت الهی را اجابت کردهاند. قرآن کریم درباره این افراد میفرماید که سرانجامی نیکو و فرجامی خیر خواهند داشت. از این رو، اگرچه نمیتوان با قطعیت درباره عاقبت افراد سخن گفت، اما عوامل و زمینههای عاقبتبهخیری در اختیار انسان قرار دارد و هر فرد میتواند مسیری را برگزیند که پایان آن نیکی و سعادت باشد.
وی افزود: انسان نباید دچار غرور شده و فریب وسوسههای شیطان را بخورد؛ زیرا ممکن است در مسیری قرار گیرد که سرانجام مطلوبی نداشته باشد. قرآن کریم درباره کسانی که دعوت خداوند را نپذیرفتهاند، تعبیر بسیار تأملبرانگیزی دارد و میفرماید اگر تمام زمین و حتی دو برابر آن در اختیارشان قرار گیرد، حاضرند همه را برای رهایی از عذاب الهی فدا کنند، اما سودی برای آنان نخواهد داشت.
این پژوهشگر حوزه دین با بیان اینکه آیات قرآن کریم دارای پیامهای تربیتی فراوانی برای زندگی دنیوی و اخروی است، تصریح کرد: گاهی برخی افراد سالهای طولانی از عمر خود را در غفلت سپری میکنند و تنها به جمعآوری مال و امکانات دنیوی میاندیشند، اما هنگامی که زمان از دست میرود و وابستگیها ریشهدار میشود، جبران گذشته بسیار دشوار خواهد بود. از همین رو، تأخیر در پاسخگویی به دعوت الهی میتواند فرصتهای ارزشمند اصلاح و بازگشت را از انسان سلب کند.
وی با اشاره به آیات بعدی قرآن کریم گفت: خداوند میپرسد آیا کسانی که حقایق قرآن را باور دارند با کسانی که به آن ایمان نمیآورند یکسان هستند؟ سپس تأکید میکند که تنها صاحبان خرد و اندیشه متذکر این حقایق میشوند.
وی ادامه داد: در روایات اسلامی عقل به چراغی تشبیه شده است که مسیر زندگی را روشن میکند. انسانی که عقل را معیار تصمیمگیریهای خود قرار دهد، از بسیاری از لغزشها و آسیبها در امان خواهد ماند؛ اما کسی که زندگی خود را بر پایه چشم و همچشمی، خرافات و رسوم نادرست بنا کند، همواره در معرض خطر و انحراف قرار دارد.
میرباقری با انتقاد از برخی باورها و رسوم ناصحیح در جامعه اظهار کرد: هنوز در برخی زمینهها شاهد رفتارهایی هستیم که هیچ پشتوانه عقلانی ندارند و حتی آثار زیانباری نیز به همراه میآورند. بخشی از رسوم نادرست در ازدواج، تعیین مهریههای سنگین و تصمیمگیری بر اساس قضاوت دیگران از جمله این موارد است؛ در حالی که سعادت و خوشبختی خانوادهها در ارزشهایی همچون حیا، عفت، پاکدامنی و اخلاق نهفته است.
وی در ادامه با تشریح ویژگیهای صاحبان خرد گفت: یکی از مهمترین ویژگیهای آنان وفاداری به عهد الهی و ترس از حسابرسی قیامت است. کسی که از حساب و کتاب روز قیامت هراس داشته باشد، در رفتار و گفتار خود دقت بیشتری خواهد داشت و در صورت خطا برای جبران آن تلاش میکند.
این پژوهشگر حوزه دین همچنین، خشیت الهی را از دیگر ویژگیهای اهل عقل دانست و با اشاره به واقعه عاشورا افزود: یاران امام حسین (ع) در شب عاشورا با وجود آگاهی از حوادث روز بعد، شب را به نماز، دعا، استغفار و تلاوت قرآن سپری کردند. نقل شده است که صدای مناجات آنان همچون زمزمه زنبور عسل از خیمهها به گوش میرسید. این رفتار نشانه اوج خشیت الهی و ارتباط عمیق آنان با پروردگار بود.
وی تصریح کرد: صاحبان خرد در پرتو عقل و ایمان زندگی میکنند و هر آنچه را خداوند به آن فرمان داده است، به جا میآورند. آنان در انجام وظایف الهی، نگاه خود را به رضایت خداوند معطوف میکنند و رفتار دیگران را ملاک عمل خویش قرار نمیدهند.
میرباقری با تأکید بر اهمیت صله رحم در آموزههای دینی اظهار کرد: ارتباط و نیکی به خویشاوندان از چنان جایگاهی برخوردار است که آثار آن در دنیا و آخرت نمایان خواهد شد. در روایتی از نقل شده است که در روز قیامت، عبور از صراط با دو ویژگی مهم گره خورده است؛ نخست صله رحم و دوم امانتداری.
وی افزود: افرادی که در زندگی خود اهل صله رحم بوده و در امانتداری نیز پایبند به اصول اخلاقی و دینی هستند، عبور آسانتری از صراط خواهند داشت؛ اما کسانی که گرفتار خیانت در امانت و قطع رحم شدهاند، با دشواریهای فراوان مواجه خواهند شد. در برخی روایات نیز تأکید شده است که اگر این دو گناه در زندگی انسان ریشه بدواند، حتی بسیاری از اعمال نیک دیگر نیز نمیتواند آثار زیانبار آن را جبران کند.
این پژوهشگر حوزه دین ادامه داد: قطع رحم از جمله رفتارهایی است که زمینهساز محرومیتهای معنوی و عذاب اخروی میشود. از این رو، صاحبان عقل و اندیشه تحت تأثیر کدورتها و اختلافات شخصی قرار نمیگیرند و وظیفه الهی خود را در حفظ پیوندهای خانوادگی انجام میدهند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به توصیهها درباره حفظ ایمان و بهرهمندی از برکات زندگی گفت: در روایات اسلامی بر احترام به استاد، رعایت حریم الهی در آشکار و نهان و توجه به ارزشهای اخلاقی تأکید فراوان شده است. انسان باید همانگونه که در حضور دیگران از انجام برخی رفتارهای ناپسند پرهیز میکند، در خلوت نیز مراقب اعمال خود باشد؛ چرا که ایمان در سایه این مراقبتها حفظ میشود.
وی همچنین، با بیان اینکه لذت حقیقی زندگی تنها در امکانات مادی خلاصه نمیشود، تصریح کرد: برخورداری از مال و امکانات حلال امری پسندیده است، اما آرامش و شیرینی واقعی زندگی در انجام وظایف الهی و خدمت به والدین نهفته است.
میرباقری با اشاره به جایگاه پدر و مادر در فرهنگ اسلامی افزود: محبت و جایگاه والدین در زندگی انسان بیبدیل است و تا زمانی که در قید حیات هستند باید قدر آنان را دانست. فرصت خدمت به پدر و مادر سرمایهای است که با از دست رفتن آن، امکان جبران به سادگی فراهم نخواهد شد.
وی در ادامه سخنان خود تصریح کرد: انسان نباید پس از فقدان والدین به یاد محبتها و حقوق آنان بیفتد، بلکه لازم است در زمان حیاتشان نهایت احترام، محبت و خدمت را نسبت به آنان به جا آورد.
این پژوهشگر حوزه دین با اشاره به جایگاه صبر در آموزههای اسلامی اظهار کرد: صبر مورد تأکید قرآن و روایات تنها تحمل منفعلانه یا سکوت در برابر مشکلات نیست، بلکه ایستادگی همراه با حرکت و تلاش در مسیر رضایت الهی است.
وی افزود: گاهی ممکن است فردی در برابر رفتار نامناسب دیگران سکوت کند، اما ارزش حقیقی صبر زمانی آشکار میشود که این بردباری برای کسب رضایت خداوند باشد. در حقیقت، نیت الهی است که به صبر ارزش و معنا میبخشد.
میرباقری ادامه داد: بسیاری از مردم صبر را به اشتباه به معنای دست روی دست گذاشتن و ترک تلاش میدانند، در حالی که صبر به معنای استقامت در مسیر پیشرفت است. دانشجویی که با وجود دشواری درسها از تلاش دست نمیکشد، مطالعه و تحقیق میکند و موانع را پشت سر میگذارد، نمونهای از صبر و استقامت را به نمایش میگذارد. همچنین، در زندگی مشترک نیز صبر و تحمل متقابل از مهمترین عوامل دستیابی به آرامش و موفقیت است.
وی تصریح کرد: ملتها نیز در عرصههای مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی با تکیه بر صبر و استقامت میتوانند مسیر پیشرفت را طی کنند. صبر به معنای انزوا و عقبنشینی نیست، بلکه عامل حرکت، رشد و دستیابی به موفقیت است.
این پژوهشگر حوزه دین با استناد به روایات اسلامی، صبر را دارای جلوههای گوناگون دانست و گفت: یکی از مهمترین مصادیق آن، صبر در برابر گناه است. صاحبان عقل و ایمان در برابر وسوسهها مقاومت میکنند و از نافرمانی خداوند پرهیز دارند. چنین افرادی مشمول الطاف الهی و برکات معنوی خواهند شد.
وی افزود: نوع دیگر صبر، استقامت در برابر سختیها و مصیبتهای زندگی است. پیامبران الهی نمونههای برجسته این ویژگی بودند. از جمله حضرت ایوب (ع) که با وجود از دست دادن بخش بزرگی از امکانات و نعمتهای زندگی، صبر پیشه کرد و سرانجام مشمول رحمت و عنایت الهی شد.
میرباقری اشاره به ادب و بندگی پیامبران در برابر پروردگار گفت: حتی در اوج سختیها نیز اولیای الهی زبان به اعتراض و گلایه از خداوند نمیگشودند و همه امور را در چارچوب حکمت الهی مینگریستند.
وی با اشاره به واقعه عاشورا اظهار کرد: اوج صبر و استقامت را میتوان در سیره امام حسین (ع) مشاهده کرد. آن حضرت در حالی که عزیزترین یاران و فرزندان خود را در راه خدا تقدیم کرد و سختترین مصائب را تحمل نمود، هرگز زبان به شکایت از پروردگار نگشود و در تمام مراحل، رضایت الهی را بر هر چیز دیگری مقدم داشت.
میرباقری در بخش پایانی سخنان خود تأکید کرد: همین صبر الهی و استقامت در مسیر حق است که سبب شده نام و راه امام حسین (ع) تا ابد در تاریخ زنده بماند و الهامبخش آزادگان جهان باشد.
انتهای پیام
