ضرورت احیای میراث قرآنی قائد شهید ملت

در آستانه آیین تشییع پیکر مطهر رهبر شهید، نگاه‌ها بیش از هر زمان دیگری به ابعاد گوناگون شخصیت ایشان معطوف شده است؛ شخصیتی که اگرچه به‌واسطه مسئولیت‌های خطیر و نقش‌آفرینی‌های سیاسی برای افکار عمومی شناخته‌شده است، اما بسیاری از صاحب‌نظران بر این باورند که منظومه اندیشه‌های علمی به‌ویژه میراث قرآنی ایشان هنوز به صورت شایسته به جامعه معرفی نشده است.

رهبر شهید از سال‌های کودکی با قرآن مأنوس بودند و دهه‌های متمادی از عمر خود را صرف تدبر، پژوهش، تعلیم و تفسیر کلام وحی کردند؛ مسیری که تا واپسین لحظات حیات نیز از آن جدا نشد و سرانجام در حال روزه‌داری و تلاوت شهد گوارای شهادت را نوشیدند، از این منظر، بازخوانی سیره و منظومه فکری قرآنی ایشان، نه‌تنها ادای دِینی به یک شخصیت برجسته دینی و علمی، بلکه ضرورتی برای ترسیم افق پیش‌روی جامعه قرآنی و نسل جوان به شمار می‌رود.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی رضایی اصفهانی، پژوهشگر و استاد علوم قرآن و حدیث، در گفت‌و‌گو با ایکنا ضمن تبیین ابعاد کمتر شناخته‌شده شخصیت قرآنی رهبر شهید، بر ضرورت معرفی این سرمایه علمی به نسل جوان تأکید کرد و گفت: قائد شهید در ماه مبارک رمضان، با زبان روزه و در حال تلاوت به شهادت رسیدند و این پایان زندگی کسی بود که از دوران کودکی تا لحظه شهادت، حیات علمی و معنوی‌اش با قرآن گره خورده بود.

وی با بیان اینکه یکی از خلأ‌های موجود در معرفی شخصیت رهبر شهید، کم‌رنگ بودن توجه به ابعاد علمی و قرآنی ایشان است، اظهار کرد: شخصیت علمی ایشان در حوزه قرآن، تفسیر، فقه و اندیشه اسلامی هنوز آن‌گونه که شایسته است، برای مردم ایران و حتی جهان اسلام معرفی نشده است. مسئولیت‌های سیاسی و اجرایی ایشان، از ریاست جمهوری تا رهبری، باعث شده این وجه ممتاز علمی کمتر دیده شود.

این استاد حوزه و دانشگاه با اشاره به ابعاد کمتر شناخته‌شده شخصیت قرآنی رهبر شهید و همچنین نقش جامعه قرآنی در تحقق منویات قرآنی ایشان افزود: امروز وظیفه رسانه‌ها، مراکز علمی، نویسندگان و مجموعه‌های فرهنگی است که این بُعد از شخصیت رهبر شهید را به جامعه، به‌ویژه نسل جوان معرفی کنند؛ زیرا ایشان می‌توانند الگویی کم‌نظیر برای جوانان، پژوهشگران، فعالان قرآنی و حتی ملت‌های دیگر باشند؛ به‌ویژه برای جریان مقاومت و همه کسانی که می‌خواهند مکتب اهل‌بیت(ع) را بر پایه قرآن بشناسند.

جامعه قرآنی به یک الگوی جامع نیاز دارد

رضایی اصفهانی درباره نقش جامعه قرآنی در تحقق منویات رهبر شهید گفت: جامعه قرآنی امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند یک الگوی جامع است؛ الگویی که هم در عرصه عمل و هم در عرصه اندیشه بتواند، مسیر آینده را ترسیم کند و رهبر شهید در هر دو حوزه چنین جایگاهی دارند.

وی افزود: اهتمام ایشان به قرائت، انس با قرآن، حفظ قرآن، عمل به آموزه‌های الهی و حمایت از طرح تربیت 10 میلیون‌ حافظ، صرفاً توصیه‌های مقطعی نبود، بلکه یک راهبرد بلندمدت برای ساخت جامعه‌ای قرآنی به شمار می‌رفت؛ به همین دلیل، فعالان، اساتید، حافظان و نهاد‌های قرآنی باید این نگاه را به عنوان چشم‌انداز فعالیت‌های خود دنبال کنند و برای تحقق آن برنامه‌ریزی داشته باشند.

عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه ادامه داد: خوشبختانه بخشی از این مسیر آغاز شده است، اما نیازمند استمرار، تعمیق و انسجام بیشتری است تا منویات قرآنی رهبر شهید در عرصه فرهنگ عمومی و فعالیت‌های تخصصی قرآن بیش از گذشته تحقق یابد.

این پژوهشگر علوم قرآن با اشاره به نیاز جامعه نخبگانی به یک منظومه فکری قرآنی تصریح کرد: جامعه تنها به الگوی رفتاری نیاز ندارد، بلکه به رهبری فکری نیز احتیاج دارد. رهبر شهید در حوزه مبانی تفسیر، قواعد تفسیری و اندیشه‌های راهبردی قرآن، دیدگاه‌های نوآورانه‌ای ارائه کرده‌اند که ظرفیت بالایی برای حل مسائل امروز جامعه دارد.

وی یکی از مهم‌ترین این مباحث را تحول علوم انسانی بر پایه قرآن دانست و گفت: یکی از مشکلات اساسی کشور‌های اسلامی، از جمله ایران، ضرورت تحول در علوم انسانی است و معتقدم راهکار‌های این تحول را باید در اندیشه‌های قرآنی رهبر شهید جست‌و‌جو کرد. همچنین مباحثی همچون تمدن قرآن‌بنیان و دیگر نظریه‌های راهبردی ایشان، ظرفیت تبدیل شدن به مبنای برنامه‌ریزی‌های فرهنگی و علمی کشور را دارند.

تلاشی برای معرفی منظومه قرآنی رهبر شهید

رضایی اصفهانی درباره کتاب «شخصیت قرآنی رهبر شهید» نیز گفت: این اثر در دو جلد تدوین شده است. جلد نخست به مباحث عمومی شخصیت قرآنی ایشان اختصاص دارد؛ از دوران کودکی و شکل‌گیری انس با قرآن گرفته تا سال‌های نگارش مجموعه ده‌جلدی تفسیر قرآن. همچنین موضوعاتی مانند جایگاه قرآن در اندیشه ایشان، انس، تدبر، قرائت، حفظ قرآن و سایر دیدگاه‌های قرآنی رهبر شهید به صورت منظم دسته‌بندی و ارائه شده است.

عضو هیئت علمی جامعه المصطفی العالمیه افزود: جلد دوم کتاب، مباحث تخصصی‌تری را در بر می‌گیرد؛ از مباحث علوم قرآن مانند وحی، اعجاز، نزول، ناسخ و منسوخ و محکم و متشابه گرفته تا روش‌ها، مبانی و قواعد تفسیری رهبر شهید. بخش مهمی از این جلد نیز به اندیشه‌های راهبردی قرآنی ایشان، از جمله تمدن قرآن‌بنیان، تحول علوم انسانی براساس قرآن و دیگر نظریه‌های نوآورانه اختصاص یافته است.

نویسنده کتاب «شخصیت قرآنی رهبر شهید» با بیان اینکه کتاب توسط انتشارات وابسته به سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی منتشر شده است، گفت: علاقه‌مندان می‌توانند این اثر را از طریق این مجموعه تهیه کنند. همچنین مقدمات ترجمه آن به بیش از ۱۰ زبان فراهم شده و نسخه‌های الکترونیکی و صوتی کتاب نیز در دست تهیه است تا امکان بهره‌مندی مخاطبان بیشتری در داخل و خارج از کشور از این پژوهش فراهم شود.