اوقات فراغت؛ آزمایشگاهی برای رشد شخصیت نوجوانان

شاید برای بسیاری، «اوقات فراغت» فقط به معنای زمان خالی از کار یا فاصله میان وظایف روزمره باشد؛ اما وقتی سخن از نوجوانی به میان می‌آید، این ساعات به‌ظاهر بی‌برنامه، به یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین بخش‌های زندگی روزانه تبدیل می‌شوند. نوجوانی، دوره حساس شکل‌گیری هویت، اوج هیجانات و زمانی است که ذهن بیش از هر مرحله دیگری به تجربه، کشف و خلاقیت نیاز دارد.

اوقات فراغت، برخلاف آنچه گاه تصور می‌شود، زمان هدررفته نیست؛ بلکه فرصتی ارزشمند برای تمرین استقلال، کشف علایق شخصی و حتی بازیابی توان روانی پس از فشار‌های تحصیلی و اجتماعی است. نوجوانی که بتواند این زمان را به شکلی معنادار سپری کند، نه تنها از بسیاری آسیب‌های دوران جوانی در امان می‌ماند، بلکه مهارت‌های زیستن را در بستری طبیعی و بی‌پیرایه می‌آموزد.

خبرگزاری ایکنا بنابر رسالت آگاهی‌بخشی به خانواده‌ها به ویژه والدین، درس‌گفتارهایی را در رابطه با همین موضوع تهیه کرده است که در این مجموعه، لیلا میرمحمدصادقی، مشاور نوجوان، از لایه‌های پنهان این فرصت طلایی خواهد گفت؛ از چالش‌ها و ظرفیت‌های اوقات فراغت نوجوانان و از نقشی که والدین و مربیان می‌توانند در همراهی آگاهانه با نوجوانان ایفا کنند.

با فرا رسیدن فصل تابستان و تعطیلی دانش‌آموزان، اوقات فراغت بیشتری برای آنها فراهم می‌شود و یکی از دغدغه‌های اصلی والدین، چگونگی گذراندن این زمان است. ازاین‌رو، بر آن شدیم تا در قالب سلسله‌درس‌گفتار‌هایی به موضوع اوقات فراغت نوجوانان بپردازیم.

در نخستین گفتار، قصد داریم درباره دو واژه کلیدی «اوقات فراغت» و «نوجوان» تأمل کنیم؛ بنابراین شایسته است ابتدا این دو مفهوم را از یکدیگر تفکیک و هر یک را به‌طور مستقل تعریف کنیم.

اوقات فراغت به چه معناست؟ آیا اوقات فراغت به معنای بیکاری و نداشتن هیچ کاری است؟ خیر؛ در واقع، اوقات فراغت به زمانی و فضایی اطلاق می‌شود که نوجوان در آن الزامی برای انجام کار‌های اجباری ندارد و می‌تواند براساس استعدادها، علاقه‌مندی‌ها، توانمندی‌ها، ارزش‌ها و لذت‌های شخصی خود، انتخاب کرده و به فعالیت بپردازد.

جالب آنکه اوقات فراغت، بستری مناسب برای شکل‌گیری و رشد شخصیت نوجوان فراهم می‌آورد و به‌جرئت می‌توان آن را «آزمایشگاه شخصیت‌شناسی» برای نوجوانان نامید.