درسگفتار«بر ساحل نور»/11
لجاجت، انسان را از مسیر هدایت الهی منحرف میکند + فیلم
بر ساحل نور عنوان درسگفتاری است که تلاش دارد با بیانی ساده، مختصر و کاربردی به تفسیر قرآن بپردازد. حجتالاسلام والمسلمین سیدجواد بهشتی؛ پژوهشگر قرآنی در هر قسمت از این بسته روزانه نوشتاری و تصویری، به شرح یک صفحه قرآن پرداخته و ترجمه تحتاللفظی، نکات و مفاهیم کلیدی آیات را بیان میکند. در ادامه خلاصهای از توضیحات در مورد صفحه یازدهم قرآن، آیاتی از سوره بقره از نظر میگذرد:صفحه یازدهم قرآن شامل آیات 70 تا 76 سوره «بقره» است. روایت ماجرایی از قوم بنیاسرائیل که قتلی در میان آنها رخ میدهد و همین امر اختلافی را میان آنها به وجود میآورد، چرا که هیچکس قتل را به گردن نمیگیرد. این امر در شرف شکل گرفتن فتنهای است که خداوند به موسیبنعمران(ع) میفرماید: به آنها بگوید گاوی را ذبح کنند و بخشی از بدن او را به مقتول بمالند. مقتول خود به سخن آمده و میگوید که چه کسی او را کشته است.
آنچه بیان میشود غیرواقعی به نظر میرسد هرچند قدرت خداوند، قادر به انجام هر کاری است با این حال قوم بنیاسرائیل بهانهجوییهایشان شروع شده و شدت میگیرد تا آنجا که مرتب از پیامبرشان میپرسند، گاوی که مدنظر است باید چه خصوصیاتی داشته باشد؟ سن، رنگ و هزار ویژگی دیگر که اساساً برای آنها مهم نیست بهانههایی میشود تا آنها انجام امر خدا را به تعویق بیاندازند.
در واقع آنچه آنها به آن دامن میزنند بهانهتراشی و طفره رفتن از امر الهی است که آن را میتوان به تابعین ادیان دیگر در طول تاریخ نسبت داد؛ به این معنا که بهانهتراشی و به تعویق انداختن انجام فرمان الهی زمینه را برای دور ماندن بندگان خدا از مسیر هدایت و امید به اینکه آنها بتوانند به راه صلاح و رستگاری راهنمایی شوند، فراهم میکند.
داشتن چنین روحیهای رفته رفته بندگان خدا را در برابر پذیرش احکام الهی سفت و سختتر میکند تا آنجا که با لجاجت آنها، در آینده نزدیک و یا دور، دیگر هیچ راهی برای نجات آنها فراهم نمیشود. قوم بنیاسرائیل نمونه بارز چنین تمرد، لجاجت و طفره رفتن از انجام فرامین الهی است که میتوانند همواره در برابر چنین امر لازمالاجرایی به دنبال راهی باشند که از انجام آن خودداری کنند.
ماجرای گاو بنیاسرائیل اساس نامگذاری سوره «بقره» بوده و البته بیشترین خطاب این سوره به مسلمانان است. در ابتدای سوره عنوان شد که برخی از اقوام یهودی مجاور با شهر مسلمانان، سکونت پیدا میکنند. حال قرآن میخواهد به آنها این نکته را گوشزد کند که قوم بنیاسرائیل تا این اندازه لجوج و طفره رونده از فرمان الهی هستند و هر کجا که میل و مصلحتشان نباشد، قوانین الهی را تفسیر به رأی و نظر خود میکنند و لذا چندان نمیتوان به آنها اعتماد کرد.
