ترسیم همکاریهای بلندمدت نقشه راه دانشگاهها و جهاددانشگاهی باشد
حجتالاسلام علیاکبر ایمانی با بیان اینکه یکی از ضرورتهای امروز این است که ارتباط میان دانشگاهها و نهادهایی مانند جهاددانشگاهی از سطح همکاریهای موردی و مقطعی عبور کند و به همکاریهای برنامهریزیشده و بلندمدت تبدیل شود، گفت: اگر قرار است دانشگاه در حل مسائل جامعه نقش جدیتری داشته باشد، باید شبکهای از ظرفیتهای دانشگاهی و پژوهشی کشور در کنار یکدیگر قرار گیرند.
حجتالاسلام علیاکبر ایمانی معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی، در آستانه ۱۶ مرداد، سالروز تشکیل جهاددانشگاهی در گفتوگو با ایکنا از البرز اظهار کرد: جهاددانشگاهی را باید در بستر تاریخی شکلگیری آن و با توجه به فلسفهای که پشت این نهاد وجود دارد، مورد ارزیابی قرار دهیم. جهاددانشگاهی از دل دانشگاه شکل گرفت و مأموریت آن از ابتدا فقط انجام فعالیتهای علمی یا فرهنگی بهصورت منفک از یکدیگر نبود؛ بلکه قرار بود میان ظرفیت دانشگاه و نیازهای واقعی جامعه ارتباط ایجاد کند.
وی افزود: همین نگاه، یکی از ویژگیهای مهم جهاددانشگاهی است؛ اینکه دانشگاه را جزیرهای جدا از جامعه نمیبیند و علم را نیز برای تولید مقاله یا دانش نظری دنبال نمیکند، بلکه به دنبال آن است که دانش، پژوهش، فناوری و ظرفیت انسانی دانشگاه در مسیر پاسخگویی به مسائل واقعی کشور قرار گیرد.
ایمانی بیان کرد: اگر بخواهیم نقش جهاددانشگاهی را در شرایط امروز تحلیل کنیم، باید توجه داشته باشیم که یکی از مسائل مهم نظام آموزش عالی، فاصله میان دانشگاه و جامعه است. دانشگاه باید محل تولید دانش و تربیت نیروی انسانی باشد، اما در عین حال نمیتواند نسبت به مسائل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی هویتی جامعه بیتفاوت بماند.
وی گفت: جهاددانشگاهی در طول سالهای فعالیت خود تلاش کرده است این فاصله را کاهش دهد و نشان دهد که دانشگاه میتواند در متن مسائل جامعه حضور داشته باشد. این رویکرد، امروز نیز اهمیت زیادی دارد و شاید بتوان گفت یکی از نیازهای جدی دانشگاههای ما، تقویت همین نگاه است.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی با بیان اینکه مسئلهمحوری باید یکی از محورهای اصلی فعالیتهای دانشگاهی باشد، اظهار کرد: امروز دیگر نمیتوان دانشگاه را با تعداد دانشجویان، تعداد رشتهها یا حتی میزان تولیدات علمی ارزیابی کرد. دانشگاه زمانی میتواند اثرگذاری اجتماعی خود را نشان دهد که بتواند بخشی از مسائل واقعی جامعه را بشناسد، برای آنها تولید دانش کند و در حد توان خود در مسیر حل آنها قرار گیرد.
وی افزود: جهاددانشگاهی از این جهت ظرفیت قابل توجهی است؛ زیرا تلاش کرده است میان دانش تخصصی و نیازهای جامعه ارتباط برقرار کند. این ظرفیت میتواند برای دانشگاهها الهامبخش باشد و زمینه همکاریهای گستردهتر میان دانشگاه و جهاددانشگاهی را فراهم کند.
ایمانی با تأکید بر اینکه شناخت جهاددانشگاهی نباید تنها به حوزه علم و فناوری محدود شود، گفت: یکی از ویژگیهای مهم جهاددانشگاهی، برخورداری از یک هویت چندبعدی است. این نهاد همزمان در عرصههای علمی، پژوهشی، فرهنگی، اجتماعی و آموزشی فعالیت کرده و همین امر موجب شده است که بتواند در نقاط مختلف میان دانشگاه و جامعه نقش واسط ایفا کند.
وی ادامه داد: حوزه فرهنگ بهویژه در فضای دانشگاه اهمیت بسیار زیادی دارد. دانشگاه فقط محل انتقال دانش تخصصی نیست؛ محیطی است که بخش قابل توجهی از شخصیت فکری، اجتماعی و فرهنگی دانشجویان در آن شکل میگیرد. دانشجو در دوران دانشگاه درباره هویت، آینده، جامعه، مسئولیت اجتماعی، سبک زندگی و بسیاری از مسائل دیگر با پرسشهای جدی مواجه میشود.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی افزود: جهاددانشگاهی بهواسطه حضور تاریخی و ساختاری خود در دانشگاه، میتواند در این حوزه نقش مؤثری داشته باشد. فعالیت فرهنگی زمانی اثرگذار است که بتواند با مسائل واقعی دانشجویان ارتباط برقرار کند و صرفاً در برگزاری برنامههای مناسبتی خلاصه نشود.
ایمانی تصریح کرد: یکی از نکات مهمی که باید در فعالیت فرهنگی مورد توجه قرار گیرد، مسئله گفتوگو با نسل جوان است. اگر بخواهیم دانشجو را نسبت به هویت فرهنگی و اجتماعی خود حساس کنیم، باید امکان گفتوگو، پرسشگری و مشارکت را برای او فراهم کنیم. جهاددانشگاهی میتواند یکی از بسترهای جدی این گفتوگو باشد.
وی با اشاره به ظرفیتهای دانشگاه و جهاددانشگاهی گفت: دانشگاه از ظرفیت گستردهای در حوزه استادان، دانشجویان، پژوهشگران و زیرساختهای علمی برخوردار است و جهاددانشگاهی نیز تجربه ارزشمندی در تبدیل بخشی از این ظرفیتها به فعالیتهای کاربردی و مسئلهمحور دارد. به همین دلیل، همکاری میان این دو مجموعه را باید یک رابطه مکمل دانست، نه رابطهای رقابتی.
این مسئول توضیح داد: جهاددانشگاهی میتواند در کنار دانشگاه قرار بگیرد و بخشی از ظرفیتهای دانشگاه را به سمت مسائل واقعی کشور هدایت کند. از سوی دیگر، دانشگاه نیز میتواند از تجربیات، زیرساختها و شبکههای علمی و اجرایی جهاددانشگاهی بهره بگیرد. این تعامل، اگر به شکل هدفمند دنبال شود، میتواند به نفع هر دو مجموعه و در نهایت به نفع جامعه باشد.
وی افزود: یکی از ضرورتهای امروز این است که ارتباط میان دانشگاهها و نهادهایی مانند جهاددانشگاهی از سطح همکاریهای موردی و مقطعی عبور کند و به همکاریهای برنامهریزیشده و بلندمدت تبدیل شود. اگر قرار است دانشگاه در حل مسائل جامعه نقش جدیتری داشته باشد، باید شبکهای از ظرفیتهای دانشگاهی و پژوهشی کشور در کنار یکدیگر قرار گیرند.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی با اشاره به اهمیت مسائل فرهنگی در فضای دانشگاه اظهار کرد: یکی از حوزههایی که جهاددانشگاهی میتواند در آن نقش بیشتری ایفا کند، تقویت هویت فرهنگی و اجتماعی دانشجویان است.
وی گفت: هویت فرهنگی با سخنرانی و برنامههای مناسبتی به تنهایی شکل نمیگیرد. هویت، نتیجه یک فرآیند مستمر از شناخت، تجربه، گفتوگو و مشارکت است. دانشجو باید بتواند درباره فرهنگ خود شناخت پیدا کند، درباره مسائل اجتماعی جامعهاش فکر کند و فرصت داشته باشد نسبت خود را با این مسائل تعریف کند.
ایمانی ادامه داد: در این مسیر، جهاددانشگاهی میتواند از ظرفیتهای فرهنگی و اجتماعی خود استفاده کند و دانشگاه را به محیطی برای گفتوگوی فکری و فرهنگی تبدیل کند. بهویژه در شرایطی که دانشجویان با حجم زیادی از اطلاعات و روایتهای مختلف مواجه هستند، تقویت قدرت تحلیل و ایجاد زمینه برای گفتوگوی منطقی اهمیت دوچندان دارد.
این مسئول تأکید کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری به فعالیت فرهنگی عمیق، مستمر و مسئلهمحور نیاز داریم. برنامه فرهنگی نباید صرفاً برای پر کردن تقویم فرهنگی دانشگاه برگزار شود؛ بلکه باید به یک مسئله واقعی پاسخ دهد و بتواند دانشجو را درگیر کند.
ایمانی یکی از الزامات فعالیت فرهنگی مؤثر را اعتماد به دانشجویان دانست و گفت: دانشجو نباید فقط مخاطب برنامههای فرهنگی باشد. اگر قرار است فعالیت فرهنگی اثرگذار باشد، باید دانشجو را در طراحی، اجرا و ارزیابی آن مشارکت داد. نسل جوان دارای ظرفیت فکری، خلاقیت و توانایی بالایی است. اگر این ظرفیت فقط بهعنوان مخاطب مورد استفاده قرار گیرد، بخش بزرگی از توانمندی دانشجویان نادیده گرفته میشود. جهاددانشگاهی میتواند زمینهای فراهم کند که دانشجویان ایدههای فرهنگی و اجتماعی خود را مطرح و برای اجرای آنها تجربه کسب کنند.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی افزود: مشارکت دانشجو در فعالیتهای فرهنگی، یک فرآیند تربیتی است. وقتی دانشجو مسئولیت یک فعالیت را بر عهده میگیرد، با کار جمعی، گفتوگو، مسئولیتپذیری، حل مسئله و مدیریت اختلاف نظر مواجه میشود و اینها همه بخشی از فرآیند شکلگیری شخصیت اجتماعی اوست.
وی با بیان اینکه هر نهادی باید متناسب با شرایط زمانه، مأموریت خود را بازخوانی کند، گفت: نزدیک شدن به ۱۶ مرداد فرصت مناسبی است تا درباره آینده جهاددانشگاهی نیز گفتوگو کنیم. حفظ هویت و سرمایههای گذشته بسیار مهم است، اما در کنار آن باید دید دانشگاه امروز با چه مسائلی مواجه است و جهاددانشگاهی چگونه میتواند پاسخگوی بخشی از این مسائل باشد.
ایمانی ادامه داد: دانشگاه امروز با موضوعاتی مانند تغییرات سریع فناوری، هوش مصنوعی، تحولات فرهنگی، تغییر الگوهای ارتباطی، مسائل اشتغال، مهاجرت نخبگان، کاهش مشارکت اجتماعی و پرسشهای هویتی نسل جوان مواجه است. طبیعتاً جهاددانشگاهی نیز باید در مواجهه با این تحولات، ظرفیتهای خود را بازتعریف و تقویت کند.
این مسئول افزود: اگر جهاددانشگاهی بتواند همچنان همان روحیه اولیه خود یعنی جهاد علمی، فرهنگی و اجتماعی برای حل مسئله را حفظ کند، اما آن را با نیازهای روز جامعه و دانشگاه پیوند بزند، میتواند در آینده نیز نقش مهمی در نظام آموزش عالی کشور داشته باشد.
ایمانی با اشاره به ضرورت تقویت ارتباط میان دانشگاه و جامعه اظهار کرد: یکی از مسائل مهم امروز، این است که دانشجو باید احساس کند آنچه در دانشگاه یاد میگیرد، با زندگی و آینده جامعه ارتباط دارد. اگر این ارتباط برقرار نشود، ممکن است دانشگاه برای دانشجو صرفاً به محلی برای دریافت مدرک تبدیل شود.
وی ادامه داد: جهاددانشگاهی میتواند در این حوزه نقش واسط و تسهیلگر داشته باشد. این نهاد میتواند مسائل واقعی جامعه را به دانشگاه منتقل کند و ظرفیتهای علمی و انسانی دانشگاه را نیز به سمت حل این مسائل هدایت کند. این همان نقطهای است که میتواند دانشگاه را از یک نهاد آموزشی به نهادی اثرگذار در جامعه تبدیل کند.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی بیان کرد: مسئله اشتغال، کارآفرینی، آسیبهای اجتماعی، فرهنگ عمومی، خانواده، محیط زیست، سبک زندگی و بسیاری از مسائل دیگر، موضوعاتی نیستند که دانشگاه بتواند نسبت به آنها بیتفاوت باشد. دانشگاه باید در این حوزهها نقش علمی و اجتماعی خود را ایفا کند و جهاددانشگاهی میتواند یکی از شرکای مهم دانشگاه در این مسیر باشد.
ایمانی در ادامه با اشاره به نزدیک شدن به ۱۶ مرداد، سالروز تشکیل جهاددانشگاهی گفت: این مناسبت میتواند فرصتی برای بازخوانی یک تجربه مهم دانشگاهی در کشور باشد؛ تجربهای که نشان داد دانشگاه میتواند در کنار آموزش و پژوهش، در حوزه فرهنگ، جامعه و حل مسائل کشور نیز نقشآفرین باشد.
وی افزود: امروز لازم است به جای نگاه مناسبتی به این روز، درباره این پرسش فکر کنیم که جهاددانشگاهی در دهههای آینده چه نقشی میتواند داشته باشد و چگونه میتوان ظرفیتهای آن را در خدمت نیازهای جدید دانشگاه و جامعه قرار داد.
ایمانی تأکید کرد: یکی از مهمترین سرمایههای جهاددانشگاهی، هویت دانشگاهی و اعتماد اجتماعی آن است. حفظ این سرمایه نیازمند آن است که این نهاد همچنان در متن دانشگاه باقی بماند، با نسل جوان ارتباط واقعی داشته باشد، مسائل جامعه را بشناسد و برای حل آنها از ظرفیت علم، فرهنگ و فناوری استفاده کند.
این مسئول اظهار کرد: جهاددانشگاهی زمانی میتواند بیشترین اثرگذاری را داشته باشد که میان سه ضلع دانشگاه، جامعه و فرهنگ ارتباط برقرار کند. اگر این پیوند تقویت شود، جهاددانشگاهی میتواند نه فقط به عنوان یک نهاد علمی و پژوهشی، بلکه به عنوان یک سرمایه ملی برای توسعه علمی، فرهنگی و اجتماعی کشور ایفای نقش کند.
معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه خوارزمی در پایان گفت: در آستانه ۱۶ مرداد، بیش از آنکه نیازمند نگاه مناسبتی به جهاددانشگاهی باشیم، به بازخوانی مأموریت آن نیاز داریم. باید ببینیم چگونه میتوان روحیه جهادی، مسئلهمحوری، اعتماد به جوانان، پیوند علم و فرهنگ و توجه به نیازهای واقعی جامعه را در فعالیتهای امروز جهاددانشگاهی تقویت کرد. به اعتقاد من، اگر این عناصر در کنار هم قرار گیرند، جهاددانشگاهی همچنان میتواند یکی از نهادهای مؤثر در پیوند دانشگاه با جامعه و در تربیت نسلی متخصص، مسئول و برخوردار از هویت فرهنگی و اجتماعی باشد.
انتهای پیام
